intTypePromotion=1

Đề tài: Một số giải pháp cơ bản hướng đến quản lý tài nguyên đất đai vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay

Chia sẻ: Lavie Lavie | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
150
lượt xem
6
download

Đề tài: Một số giải pháp cơ bản hướng đến quản lý tài nguyên đất đai vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đề tài: Một số giải pháp cơ bản hướng đến quản lý tài nguyên đất đai vùng đồng bằng Sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay đi vào những vấn đề cơ bản về công tác quản lý đất đai vùng đồng bằng Sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề tài: Một số giải pháp cơ bản hướng đến quản lý tài nguyên đất đai vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC<br /> <br /> Một số giải pháp cơ bản hướng đến quản lý tài<br /> nguyên đất đai vùng Đồng bằng sông Cửu Long<br /> trong giai đoạn hiện nay<br /> Some solutions towards basic land resources<br /> management area during current period<br /> TS. Trần Mai Ước*<br /> Tóm tắt<br /> Thực tiễn đã chứng minh rằng, Đồng<br /> bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng đất<br /> có tầm quan trọng đặc biệt đối với quá trình<br /> phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Với lợi<br /> thế về đất đai, ĐBSCL đang từng bước phát<br /> triển để khẳng định mình. Giai đoạn sắp tới, để<br /> thực hiện định hướng phát triển kinh tế - xã hội<br /> của vùng theo hướng bền vững, theo chúng<br /> tôi, ĐBSCL cần chú trọng vào công tác quản<br /> lý đất đai. Bài viết đi vào những vấn đề cơ bản<br /> về công tác quản lý đất đai của vùng ĐBSCL<br /> trong giai đoạn hiện nay.<br /> <br /> Abstract<br /> Mekong Delta has been proved<br /> naturally to be a specially important area for<br /> the process of socio-economic development<br /> of country. With the advantage of the land,<br /> the Mekong Delta is taking steps to assert<br /> its development. In our opinions, to perform<br /> the orientation for the socio-economic<br /> development steadily, Mekong Delta should<br /> be focus on land management. This article<br /> raises fundamental issues about the land<br /> managements of the Mekong Delta in the<br /> current period.<br /> <br /> 1. Đặt vấn đề<br /> Trong bối cảnh hiện nay, ÐBSCL là vùng đất có tầm quan trọng đặc biệt đối với quá<br /> trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Với vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên thuận lợi,<br /> trong đó có tài nguyên đất sẵn có, ÐBSCL có nhiều lợi thế để phát triển bền vững trong bối<br /> cảnh hội nhập.<br /> ÐBSCL thuộc châu thổ sông Mê Kông có diện tích đất tự nhiên gần 4 triệu ha1, chiếm<br /> 12% diện tích của cả nước, trong đó khoảng 2,6 triệu ha được sử dụng để phát triển nông<br /> nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản chiếm 65%. Trong quỹ đất nông nghiệp, đất trồng cây hàng<br /> năm chiếm trên 50%, trong đó chủ yếu đất lúa trên 90%. Đất chuyên canh các loại cây màu<br /> và cây công nghiệp ngắn ngày khoảng 150.000 ha, đất cây lâu năm chiếm trên 320.000 ha,<br /> khoảng 8,2% diện tích tự nhiên. Đất đai tại vùng ÐBSCL vừa đóng vai trò là nguồn lực, vừa<br /> đóng vai trò là yếu tố đầu vào không thể thiếu trong hoạt động kinh tế của vùng. Trong các<br /> ngành phi nông nghiệp, đất đai giữ vai trò thụ động với chức năng là cơ sở không gian và<br /> vị trí để hoàn thiện quá trình lao động, là kho tàng dự trữ trong lòng đất. Trong các ngành<br /> nông - lâm nghiệp, đất đai là yếu tố tích cực của quá trình sản xuất, là điều kiện vật chất - cơ<br /> <br /> 1. vi.wikipedia.org/wiki/, truy cập lúc 9h, ngày 14 tháng 8 năm 2013<br /> <br /> * Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh<br /> Tạp chí Nghiên cứu Khoa học - Đại học Sao Đỏ 29<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC<br /> sở không gian, đồng thời là đối tượng lao động và công cụ hay phương tiện lao động. Trong<br /> tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay ở nước ta nói chung và ĐBSCL nói<br /> riêng, tài nguyên đất đai vẫn chưa được quản lý, khai thác hợp lý, sử dụng còn lãng phí và kém<br /> hiệu quả, ở nhiều nơi đất đai bị suy thoái, ô nhiễm, phá hoại đến mức báo động; tranh chấp,<br /> khiếu nại về đất đai vẫn là vấn đề nóng của vùng ĐBSCL; đóng góp về kinh tế của vùng cho cả<br /> nước chưa tương xứng với tiềm năng của tài nguyên đất sẵn có…. Do vậy, việc phát triển bền<br /> vững nguồn tài nguyên đất vùng ĐBSCL trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng<br /> đối với sự phát triển bền vững của vùng.<br /> <br /> Bản đồ Đồng bằng Sông Cửu Long (Map of the Mekong Delta)<br /> Nguồn: http://ctu.edu.vn/guide_det.php?id=14<br /> <br /> 2. Nội dung<br /> 2.1. Quản lý và sử dụng đất đai vùng ĐBSCL: Những bất cập và hạn chế<br /> Hiện nay, vùng ĐBSCL có các nhóm đất chính, bao gồm: Đất phù sa sông (1,2 triệu<br /> ha) tập trung ở vùng trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long. Chúng có độ phì nhiêu tự nhiên<br /> cao và không có các yếu tố hạn chế nghiêm trọng nào. Nhiều loại cây trồng có thể canh tác<br /> được trên nền đất này; Đất phèn (1,6 triệu ha) có đặc trưng bởi độ axit cao, nồng độ độc tố<br /> nhôm tiềm tàng cao và thiếu lân. Nhóm đất này cũng bao gồm cả các loại đất phèn nhiễm<br /> mặn nặng và trung bình. Các loại đất phèn tập trung tại Đồng Tháp Mười và Tứ Giác Long<br /> Xuyên còn các loại đất phèn mặn tập trung tại vùng trung tâm bán đảo Cà Mau; Đất nhiễm<br /> mặn (0,75 triệu ha), các loại đất này chịu ảnh hưởng của nước mặn trong mùa khô và khó<br /> có thể được cung cấp nước ngọt. Hiện nay lúa được trồng vào mùa mưa và ở một số khu<br /> vực người ta nuôi tôm trong mùa khô; Các loại đất khác (0,35 triệu ha) gồm đất than bùn<br /> (vùng rừng U Minh), đất xám trên phù sa cổ (cực Bắc của Đồng bằng sông Cửu Long) và<br /> đất đồi núi (phía Tây - Bắc Đồng bằng sông Cửu Long)2.<br /> <br /> 2. Số liệu được lấy từ Báo cáo đã được chỉnh sửa theo kết luận của Chủ tịch Hội đồng thẩm<br /> định Nhà nước về vùng ĐBSCL, họp ngày 15/7/1997 tại Hà Nội<br /> 30 Tạp chí Nghiên cứu Khoa học - Đại học Sao Đỏ<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC<br /> Giai đoạn vừa qua, công tác quản lý nhà nước về đất đai đã đạt được những tiến<br /> bộ rõ rệt, hệ thống quản lý nhà nước về đất đai được tăng cường3, từng bước phân cấp<br /> và phát huy tính tự chủ của địa phương như việc lập và thực hiện qui hoạch, kế hoạch sử<br /> dụng đất, giao đất, cho thuê đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng, thu hồi đất<br /> bồi thường giải phóng mặt bằng để chuyển sang mục đích sử dụng khác. Pháp luật về đất<br /> đai ngày càng được hoàn thiện; các quyền của người sử dụng đất được mở rộng và được<br /> Nhà nước bảo đảm; thị trường bất động sản, trong đó có quyền sử dụng đất đã được hình<br /> thành và phát triển nhanh. Những kết quả trên tạo điều kiện cho việc sử dụng đất đai hợp<br /> lý và hiệu quả hơn.<br /> Tuy nhiên, tình hình quản lý và sử dụng đất đai hiện nay vùng ĐBSCL còn bộc lộ<br /> nhiều yếu kém thể hiện ở chỗ:<br /> Một là, việc thực thi chính sách về đất đai, trong thực tế chưa thực sự mang lại hiệu<br /> quả như mong đợi. Những hạn chế yếu kém trong việc thực thi chính sách pháp luật đất<br /> đai đã dẫn đến những tồn tại:<br /> Sự phân định giữa quyền sở hữu và quyền sử dụng về đất đai thiếu rõ ràng,<br /> không chặt chẽ; việc đồng nhất các quyền của người sử dụng đối với các loại đất đai khác<br /> nhau đã dẫn đến nhiều bất cập trong các chính sách, biện pháp quản lý đối với các loại đất<br /> đai khác nhau.<br /> Luật pháp và các chính sách về đất đai đã quy định quyền sử dụng đất có giá trị và<br /> được đem ra trao đổi chuyển nhượng trên thị trường, song các chính sách đất đai chưa phù<br /> hợp với các yêu cầu và quy luật hoạt động của nền kinh tế thị trường.<br /> Luật pháp và các chính sách về đất đai chưa thể hiện được nguyên tắc phân phối địa<br /> tô giữa người sử dụng đất và chủ sở hữu đất đai làm thất thoát các nguồn lợi do đất đai<br /> mang lại từ Nhà nước chuyển sang người sử dụng và chiếm giữ đất đai.<br /> Luật pháp đã thừa nhận sự tồn tại và phát triển của thị trường bất động sản song chưa<br /> có hệ thống luật pháp và chính sách quản lý và điều tiết hoạt động của thị trường này.<br /> Công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai còn mang tính hình thức, chưa phù<br /> hợp với yêu cầu thực tế và định hướng phát triển kinh tế - xã hội.<br /> <br /> 3. Thời gian vừa qua, nhiều văn bản mới về lĩnh vực nói trên được ban hành như Nghị định 38/2011/NĐCP sửa đổi, bổ sung Nghị định 181/2004/NĐ-CP; Nghị định 149/2004/NĐ-CP quy định về thủ tục hành chính<br /> trong quản lý đất đai; Thông tư 16/2011/TT-BTNMT quy định sửa đổi, bổ sung một số nội dung liên quan đến<br /> thủ tục hành chính về lĩnh vực đất; Nghị định 121/2010/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số<br /> 142/2005/NĐ-CP về thu tiền thuê đất, thuê mặt; Nghị định 120/2010/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của<br /> Nghị định số 198/2004/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất; Nghị định 20/2011/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng<br /> dẫn thi hành Nghị quyết 55/2010/QH12 về miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp; Thông tư 39/2011/TT-BTC<br /> sửa đổi, bổ sung Thông tư 83/2007/TT-BTC hướng dẫn thực hiện Quyết định số 09/2007/QĐ-TTg việc sắp xếp<br /> lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước; Thông tư liên tịch 07/2011/TTLT-BNNPTNT-BTNMT hướng dẫn một<br /> số nội dung về giao rừng, thuê rừng gắn liền với giao đất, thuê đất lâm nghiệp; Thông tư 9/2011/TT-BTNMT quy<br /> định đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước về đo đạc đất đai phục vụ cấp giấy<br /> chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. . Hội nghị Ban Chấp hành<br /> Trung ương lần thứ 7 (khóa IX) đánh giá tổng quát tình hình thực hiện chính sách pháp luật về đất đai<br /> từ những năm đổi mới và quyết định chủ trương tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ<br /> đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. Trên cơ sở đó, Luật đất đai<br /> năm 2003 ra đời, là một bước tiến mới trên con đường hoàn thiện dần hệ thống chính sách pháp luật đất đai<br /> của nước ta.<br /> <br /> Tạp chí Nghiên cứu Khoa học - Đại học Sao Đỏ 31<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC<br /> Công tác đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cũng như đăng<br /> ký biến động đất đai còn chậm, hạn chế việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người<br /> sử dụng đất, gây khó khăn trong công tác quản lý đất đai, giải quyết tranh chấp và chống<br /> lấn chiếm.<br /> Việc phân định trách nhiệm quản lý đất đai cho các cấp các ngành chưa rõ ràng, còn<br /> thiếu cụ thể, không rõ trách nhiệm.<br /> Hệ thống văn bản pháp luật và chính sách đất đai được ban hành nhiều, thay đổi<br /> thường xuyên nhưng không toàn diện, thiếu thống nhất, còn chồng chéo và có nhiều<br /> lỗ hổng.<br /> Hai là, hệ thống qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa đáp ứng được yêu cầu thực<br /> tiễn đặt ra, việc lập qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở cấp xã, cấp huyện tại một số tỉnh<br /> thành trong cả nước còn chậm. Thiếu đồng bộ giữa qui hoạch sử dụng đất và qui hoạch chi<br /> tiết của các ngành, qui hoạch không gian đô thị của thành phố... Ngoài ra, việc lập và phê<br /> duyệt qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất còn chậm, tính khả thi chưa cao, việc công bố công<br /> khai và tổ chức thực hiện qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất còn yếu kém dẫn đến việc phải<br /> điều chỉnh qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất hàng<br /> năm chưa sát với kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.<br /> Ba là, việc giao đất, cho thuê đất vào mục đích chuyên dùng và đất ở tại các địa<br /> phương còn một số tồn tại như sử dụng không đúng vị trí, sai lệch diện tích được giao, sử<br /> dụng sai mục đích, tiến độ xây dựng chậm hoặc bỏ hoang hóa, không sử dụng đất, chậm<br /> nộp tiền thuê đất. Vẫn còn đó những hành vi tiêu cực trong lĩnh vực đất đai.<br /> Bốn là, cơ chế tài chính về đất đai thiếu hiệu quả, thị trường bất động sản còn hoạt<br /> động tự phát, tình trạng đầu cơ đất đai đã đẩy giá đất lên cao gây tác động xấu đến môi<br /> trường đầu tư. Cơ quan quản lý đất đai các cấp nhìn chung còn nhiều yếu kém, cán bộ địa<br /> chính ở cơ sở còn hạn chế về chuyên môn, nghiệp vụ… Trong thực tế, công tác quản lý và<br /> sử dụng đất đai tại các doanh nghiệp nhà nước, các đơn vị sự nghiệp nhà nước, các bộ,<br /> ngành còn nhiều lãng phí.<br /> Những tồn tại, bất cập ở trên, chúng tôi cho rằng, về cơ bản có thể được “gom” lại bởi<br /> những nguyên nhân như sau:<br /> Thứ nhất, phân cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đất đai hiện nay chưa<br /> hợp lý. Điều này thể hiện sự chồng chéo về thẩm quyền giữa các cấp, các ngành trong việc<br /> tổ chức lập và thực hiện qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất và qui hoạch xây dựng đô thị;<br /> Thanh tra, kiểm tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về<br /> đất đai... do có nhiều ngành, nhiều cấp tham gia thực hiện các công việc vì vậy trách nhiệm<br /> của từng ngành, cấp không rõ ràng ảnh hưởng đến chất lượng công việc và kéo dài thời<br /> gian thực hiện. Ngoài ra, sự hạn chế, bất cập của hệ thống chính sách, pháp luật về đất<br /> đai chưa theo kịp với thực tiễn cũng là “cản lực” đáng kể gây khó khăn cho công tác quản<br /> lý đất đai.<br /> Thứ hai, lực lượng đội ngũ cán bộ, công chức ngành địa chính ở các cấp còn quá<br /> mỏng, cùng với trình độ chuyên môn nghiệp vụ còn hạn chế. Chúng ta cũng biết rằng, chính<br /> đội ngũ cán bộ địa chính cấp cơ sở đóng vai trò rất quan trọng trong việc giám sát thi hành<br /> luật đất đai của địa phương và các đối tượng sử dụng đất, nhưng chưa được đào tạo sâu<br /> về chuyên môn, nghiệp vụ, thiếu phương tiện làm việc. Chức năng, nhiệm vụ của ngành địa<br /> <br /> 32 Tạp chí Nghiên cứu Khoa học - Đại học Sao Đỏ<br /> <br /> NGHIÊN CỨU KHOA HỌC<br /> chính chưa rõ ràng còn mang nặng tính tham mưu, giúp việc hơn là một cơ quan chuyên<br /> trách về quản lý đất đai.<br /> Thứ ba, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về đất đai chưa được tiến hành<br /> thường xuyên. Điều này đã góp phần dẫn đến việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời các<br /> hành vi sai phạm, thiếu kiên quyết trong khắc phục hậu quả các hành vi sai phạm không<br /> thực sự đạt hiệu quả cao. Thậm chí, do trách nhiệm của người đứng đầu chưa được qui<br /> định chặt chẽ, chế tài xử lý chưa rõ ràng, thiếu gương mẫu, buông lỏng trong công tác quản<br /> lý, do vậy có việc đã gián tiếp còn tiếp tay cho sai phạm vì lợi ích cục bộ của địa phương<br /> và quyền lợi của cá nhân mà làm trái các qui định về quản lý đất đai.<br /> Thứ tư, chưa nhận thức đúng mức đất đai là tài sản đặc biệt của quốc gia, là nguồn<br /> nội lực quan trọng và nguồn vốn to lớn của đất nước; chưa khẳng định rõ quyền sử dụng<br /> đất là hàng hóa đặc biệt và cần có cơ chế quản lý phù hợp. Quản lý nhà nước về<br /> đất đai còn nhiều hạn chế, yếu kém, quản lý thị trường bất động sản bị buông lỏng. Người<br /> sử dụng đất chưa thực hiện tốt các nghĩa vụ đối với Nhà nước. Chính sách tài chính đối với<br /> đất đai còn nhiều bất cập, gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước. Khuynh hướng tự<br /> phát chạy theo cơ chế thị trường đã gây ra nhiều sai lệch trong việc thực hiện chính sách<br /> đất đai.<br /> Thứ năm, một số chủ trương, chính sách lớn rất quan trọng của Đảng về đất đai chưa<br /> được thể chế hóa (như: chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai; thị trường bất động sản,<br /> trong đó có quyền sử dụng đất...). Văn bản pháp luật về đất đai ban hành nhiều, nhưng<br /> chồng chéo, thiếu đồng bộ. Chưa làm tốt việc phổ biến, tuyên truyền chính sách, pháp<br /> luật về đất đai trong nhân dân. Nhiều chính sách đã ban hành chưa được tổ chức chỉ đạo,<br /> hướng dẫn và thi hành nghiêm túc.<br /> Thứ sáu, chậm tổng kết thực tiễn để làm rõ nhiều vấn đề lý luận về quản lý đất đai<br /> trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Công tác nghiên cứu<br /> khoa học về đất đai còn yếu. Chậm tháo gỡ các vướng mắc trong chính sách, pháp luật về<br /> đất đai.<br /> Thứ bảy, vẫn còn tồn tại một bộ phận cán bộ, đảng viên tha hóa, đã lợi dụng chức<br /> quyền để trục lợi, tham nhũng trong công tác quản lý, sử dụng đất đai, gây ảnh hưởng xấu<br /> trong xã hội và bất bình trong nhân dân.<br /> Thứ tám, vai trò và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu của Nhà nước đối với đất đai<br /> chưa được xác định rõ. Chưa quan tâm đúng mức việc đầu tư cho công tác quản lý đất đai,<br /> xây dựng bộ máy và chỉ đạo công tác quản lý đất đai. Chưa thực hiện tốt công khai, dân<br /> chủ trong việc thực thi các chính sách, pháp luật về đất đai. Công tác giải quyết khiếu nại,<br /> tố cáo, tranh chấp về đất đai ở các địa phương chưa đáp ứng yêu cầu. Chưa kịp thời thanh<br /> tra, kiểm tra và kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về đất đai.<br /> 2.2. Một số giải pháp cơ bản hướng đến phát triển bền vững tài nguyên đất ở ĐBSCL<br /> trong giai đoạn hiện nay<br /> Thực tiễn hình thành và phát triển vùng ĐBSCL vừa qua, đã cho thấy rằng, đất đai có<br /> một vị trí đặc biệt đối với con người, xã hội, doanh nghiệp. Tài nguyên đất đai là một trong<br /> những “cú hích” quan trọng để ĐBSCL phát triển. Để duy trì ổn định các mối quan hệ về<br /> đất đai từ đó tạo điều kiện cho sử dụng đất đai hiệu quả, nhà nước đều rất chú trọng xây<br /> dựng chính sách, pháp luật quản lý đất đai. Trong báo cáo chính trị của Ban chấp hành<br /> <br /> Tạp chí Nghiên cứu Khoa học - Đại học Sao Đỏ 33<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2