Định giá “tài sản vô hình”
Lâu nay, hai từ thương hiệu đã được nhắc đến không ít và người ta
đề cập nhiều đến giá trị thương hiệu. Nhưng dường như đó chỉ là
giá trị cảm tính. Đã đến lúc, giá trị lý tính và giá trị tính được bằng
tiền của “thương hiệu” phải được đặt ra khi mà hoạt động mua bán,
sáp nhập doanh nghiệp cũng như phát hành cổ phiếu của các doanh
nghiệp Việt Nam đang trở nên phổ biến.
Làm sao để tính giá thương hiệu?
Cách đây không lâu, tại Hội thảo “Hoàn thiện và đổi mới hình ảnh
thương hiệu giúp nâng cao giá trị doanh nghiệp” do ESC, DAS tổ
chức, ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch ESC đã kể lại câu chuyện
ông chủ Hãng kem đánh răng Dạ Lan đã định bán khối tài sản hữu
hình của doanh nghiệp mình với giá 1 triệu USD. Câu hỏi của đối
tác mua doanh nghiệp: “Vậy còn giá trị tài sản vô hình được định
giá bao nhiêu?” đã khiến ông chợt nhận ra thiếu sót của mình trong
việc định giá doanh nghiệp. Sự nhanh trí của người bán doanh
nghiệp đã mang lại cho ông thêm 5 triệu USD sau đó. Tài sản vô
hình được nhắc đến ở đây chính là thương hiệu.
Cách tính toán của ông chủ Hãng kem đánh răng Dạ Lan lúc đó
như thế nào để định giá thương hiệu Dạ Lan tương đương 5 triệu
USD không được nhắc đến, chỉ biết rằng, ông chủ này đã cầu viện
các chuyên gia định giá thương hiệu ở tận Singapore.
Năm cách tiếp cận để tính giá thương hiệu đã được Ths. Lâm Minh
Chánh, Phó tổng giám đốc Kinh doanh Công ty Bảo hiểm nhân thọ
Dai - ichi Life đưa ra tại Hội thảo “Định giá thương hiệu” (do Câu
lạc bộ Doanh nhân 2030 vừa tổ chức tại TP.HCM). Đó là cách tiếp
cận dựa vào chi phí xây dựng thương hiệu, dựa vào sự khác biệt do
thương hiệu tạo ra, dựa vào giá trị kinh tế của thương hiệu, dựa vào
giá trị vốn hóa trên thị trường và cách tiếp cận option – giá trị được
xác định dựa vào kỳ vọng đạt được trong tương lai.
Ông Lâm Minh Chánh cho biết, tùy thuộc quy mô, hoạt động và
mức độ có lợi mà doanh nghiệp có thể lựa chọn cách tiếp cận tốt
nhất trong định giá thương hiệu. Theo phân tích của ông Chánh,
chỉ khi định giá được thương hiệu, thì mới xác định được giá trị
doanh nghiệp, bởi suy cho cùng, giá trị doanh nghiệp bao gồm giá
tài sản hữu hình và vô hình.
Định giá thương hiệu để định giá trị doanh nghiệp
Ths. Đinh Thế Hiển, người đã thực hiện nhiều cuộc định giá doanh
nghiệp tại Việt Nam, là một trong ba diễn giả
chính tại Hội thảo cho biết, tại Việt Nam, việc
vận dụng định giá doanh nghiệp hiện mới ở
bước đầu, chủ yếu phục vụ công tác cổ phần
hóa. Việc định giá doanh nghiệp để cổ phần hóa
hầu như không tính đến giá trị thương hiệu và
chủ yếu vẫn áp dụng cách định giá truyền
thống. Ông Hiển đưa ra 2 phương pháp định giá
doanh nghiệp là định giá cổ phiếu bằng cách tính tỷ số giá
cả/doanh lợi và định giá theo dòng tiền chiết khấu.
Trên thực tế, tuy có nhiều cách tiếp cận khác nhau trong định giá
doanh nghiệp và định giá thương hiệu, nhưng các chuyên gia tài
chính đều có cùng một nhận xét, tất cả đều chỉ mang tính tương
đối. Ngay cả phương pháp định giá theo tiêu chuẩn quốc tế cũng
trong tình trạng tương tự.
TS. Vương Quân Hoàng, Chủ tịch Saga Communications cho biết,
nếu xem thương hiệu như một chứng khoán, thì thương hiệu sẽ
hình thành và vận hành với cơ chế tương tự như giá chứng khoán
và điều đó có nghĩa là phụ thuộc nhiều vào cảm xúc của đám đông.
Ông Hoàng đưa ra phép đo Saga Trademark Sensor để tính giá trị
thương hiệu. Theo đó, mọi tính toán sẽ dựa trên dữ liệu thương
hiệu. Với định nghĩa của phép đo này, dữ liệu thương hiệu chính là
mức độ quan tâm của xã hội tới thương hiệu sản phẩm/doanh
nghiệp.
“Có thể sẽ có những yếu tố cảm tính, nhưng không có yếu tố nào là
không lượng giá được”, ông Lâm Minh Chánh phân tích và cho
rằng, việc xác định giá thương hiệu còn phụ thuộc nhiều vào sự
thương thuyết của người bán trong từng trường hợp nhất định.