Những gene liên kết với ung thư vú di căn nhanh
Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Gothenburg, Thụy Điển đã lần đầu tiên
xác định được 12 gene có thể được liên kết với ung thư vú di căn nhanh.
Khám phá này có thể dẫn đến việc dự đoán chính xác hơn và đề ra được
những chiến lược điều trị tốt hơn cho bệnh nhân.
Kết quả công bố tại Tạp chí Nghiên cứu Ung thư lâm sàng (The
journal Clinical Cancer Research) được dựa trên việc phân tích khối u vú của
97 bệnh nhân nữ. Một nửa các bệnh nhân chết trong 8 năm điều trị, nhóm còn
lại vẫn sống sót sau 8 năm.
Khối u ở vú là một khối hỗn tạp các tế bào khối u. Các tế bào khối u này khác
nhau rõ ràng về các gene và đặc tính sinh học. Các nhà nghiên cứu sử dụng
kỹ thuật microarray để nghiên cứu bức tranh tổng thể của các khối u bằng
cách đo nồng độ của DNA và sản phẩm phiên mã của gene (RNA) trong mỗi
khối u. Điều này cho phép họ điều tra mối quan hệ giữa sự thay đổi về di
truyền và các thông số lâm sàng như đặc điểm khối u và khả năng đáp ứng
với việc điều trị.
“Chúng tối đã kiểm soát để xác định 12 gene mà sự biểu hiện của chúng được
liên kết với khả năng di căn của ung thư vú” Toshima Parris, nghiên cứu sinh
tại Bộ
môn Ung thư học, nói “12 gene này được biểu hiện nổi trội hơn trong các
bệnh nhân chết trong vòng 8 năm so với các bệnh nhân còn sống sót”
Ba trong số 12 gene được biểu hiện ở mức độ rất cao trong các khối u vú di
căn so với khối u vú chưa di căn. Chín gene còn lại được biểu hiện ở mức độ
thấp trong các khối u di căn nhanh.
Phát hiện này cho rằng hoạt động của các gene có thể có ảnh hưởng đến quá
trình phát triển của khối u bằng cách tác động đến sự phát triển của tế bào, tỷ
lệ chết và phát triển. Theo Parris, một ngày gần đây sẽ có thể kiểm tra các
dấu hiệu nhận biết trong mẫu máu chứa những tế bào khối u đang phát triển
và/hoặc mô khối u từ bệnh nhân ung thư vú để xách định bệnh nhân có thể
thích nghi với các liệu pháp điều trị hoặc dùng thuốc để chống lại sự thay đổi
trong hoạt động của các gene.
“Chúng tôi hy vọng rằng việc chẩn đoán dựa trên các gene này tại giai đoạn
phát triển sớm của khối u sẽ cho kết quả dự đoán chính xác hơn. Điều này sẽ
giúp cho việc điều trị cho các bệnh nhân có khối u ác tính đạt được hiệu quả
hơn” Parris nói.
MicroRNA kiểm soát chức năng của các tế bào gốc máu
Tế bào gốc tạo máu cung cấp cho cơ thể nguồn tế bào máu ổn định, bao gồm
hồng cầu – tế bào vận chuyển oxy và bạch cầu – tế bào tạo nên hệ thống miễn
dịch. Tế bào gốc tạo máu (tế bào Hematopoitic) có thể tự tạo nhiều bản sao
để chắc chắn rằng nó có đủ số lượng để cung cấp máu trong suốt một đời
người.
Điều này đòi hỏi nó phải đạt được sự cân bằng tinh tế giữa việc tự tái tạo và
việc phát triển thành những dòng tế bào máu khác nhau. Sự mất cân bằng sẽ
dẫn đến một số bệnh như bệnh bạch cầu (Leukemia) và bệnh thiếu máu
(Anemia).
Một yếu tố quan trọng để chống lại các căn bệnh liên quan đến rối loạn tế bào
gốc máu là gia tăng sự hiểu biết về các gene và phân tử kiểm soát hoạt động
của các tế bào gốc máu. Các nhà sinh học thuộc Viện Kỹ thuật California
(Caltech, Mỹ) đã đạt được một bước tiến lớn trong quá trình nghiên cứu. Họ
đã tìm ra một nhóm mới các phân tử có nồng độ cao trong tế bào gốc máu và
nó có tác dụng điều tiết sử sản xuất tế bào gốc máu.
David Baltimore, Giáo sư Sinh học Robert Andrews Millikan, người nhận
giải Nobel năm 1975 Sinh lý và Y khoa, nghiên cứu chính của đề tài nói “khi
những đoạn nhỏ bé của RNA (còn được gọi là microRNA hay miRNA) được
kích thích biểu hiện ở nồng độ cao trong tế bào gốc máu của chuột thí
nghiệm, các miRNA sẽ cản trở hoặc thú đẩy chức năng của những tế bào
này”.
Bài báo về nghiên cứu này đã được công bố vào ngày 26/6/2010 trên phiên
bản trực tuyến của Kỷ yếu của Viện Hàn lâm khoa học Quốc gia
(The Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)).
Ngạc nhiên hơn nữa, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy một phần của miRNA,
gọi là miR-125b, có một vai trò nổi bật. Khi nồng độ miR-125b hơi cao, nó
sẽ đẩy mạnh việc sản xuất các tế bào máu trưởng thành từ các tế bào gốc máu
tốt hơn nhiều so với các loại miRNA khác. “Nhưng khi mức biểu hiện của nó
được đẩy lên mức cao hơn, nó sẽ nhanh chóng dẫn đến ung thư trong vòng 6
tháng”, Baltimore nói. Cơ chế chính xác của việc chuyển đổi công dụng này
hiện nay vẫn chưa được làm rõ, nó được cho là có khả năng liên quan đến sự
ức chế của miR-125b đến những gene đặc biệt đàn áp sự phát triển của khối
u.
“Chúng tôi ngạc nhiên khi thấy rằng ở nồng độ cao, miR-125b gây ra bệnh
máu trắng cấp tính ở chuột” Aadel Chaudhuri, cử nhân thuộc Caltech, đồng
tác giả của bài báo, nói. Bệnh máu trắng là bệnh mà các tế bào máu bình
thường (bao gồm hồng cầu, tiểu cầu, bạch cầu) được thay thế bởi các tế bào
bạch cầu bất thường phát triển liện tục không thể kiểm soát được, cuối cùng
dẫn đến tử vong nếu không được điều trị.
“Những nghiên cứu này được tiến hành trên chuột nhưng chúng tôi đã phân
tích trên tế bào gốc máu của người và đã đã tìm thấy các miRNA với hàm
lượng cao tương tự như trong chuột” theo Ryan O'Connell - người đang làm
postdoc ở Caltech và là tác giả chính của bài báo đăng trên PNAS.
Thêm vào đó, các nhà nghiên cứu đã tìm ra rằng sự biểu hiện của phân tử
miRNA quan trọng đó tăng khả năng cấy ghép tế bào gốc máu của người khi
nó đươc chuyển vào trong chuột. “Điều này chứng tỏ rằng sự biểu hiện và
chức năng của các miRNA này được bảo tồn trong suốt quá trình tiến hóa”
O’Connell nói.
Aadel Chaudhuri nói “Điều này có nghĩa là hoàn toàn khả thi khi các bệnh về
bạch cầu ở con người có thể được chữa trị bằng cách sử dụng các microRNA
trong tế bào gốc mới được xác định này”
“Các khám phá này khi kết hợp với báo cáo tương tự của bác sĩ David
Scadden thuộc Bệnh viện Đa khoa Massachusetts và Viện Tế bào gốc
Harvard cho thấy rằng các miRNA là những phân tử quan trọng kiểm soát
chức năng của tế bào gốc máu” Aadel Chaudhuri nói “Những sự quan sát này
có sự liên kết chặc chẽ giữ chẩn đoán và điều trị ung thư và bệnh thiếu máu –
căn bệnh do sự khiếm khuyết của tế bào gốc máu. Việc cấy ghép tế bào gốc
máu đã trở thành phương pháp phổ biến trong điều trị ung thư, bệnh tự miễn