GIA ĐÌNH CÓ V TRÍ, VAI TRÒ NH TH NÀO ĐI V I Ị Ư Ế Ố Ớ
S PHÁT TRI N C A XÃ H IỰ Ể Ủ Ộ
LIÊN H V I CH C NĂNG GIÁO D C TH H TR Ệ Ớ Ứ Ụ Ế Ệ Ẻ
C A GIA ĐÌNH VI T NAM TRONG GIAI ĐO N HI N Ủ Ở Ệ Ạ Ệ
NAY
CH ĐỦ Ề
KHÁI
NI MỆ
Gia đình là m t c ng đng ng i s ng chung và ộ ộ ồ ườ ố
g n bó v i nhau b i các m i quan h tình c m, ắ ớ ở ố ệ ả
quan h hôn nhân, quan h huy t th ng, quan h ệ ệ ế ố ệ
nuôi d ng và ho c quan h giáo d c. Gia đình có ưỡ ặ ệ ụ
l ch s t r t s m và đã tr i qua m t quá trình phát ị ử ừ ấ ớ ả ộ
tri n lâu dài. Th c t , gia đình có nh ng nh ể ự ế ữ ả
h ng và nh ng tác đng m nh m đn xã h i.ưở ữ ộ ạ ẽ ế ộ
Ngay t th i nguyên th y cho t i hi n nay, không ừ ờ ủ ớ ệ
ph thu c vào cách ki m s ng, gia đình luôn t n ụ ộ ế ố ồ
t i và là n i đ đáp ng nh ng nhu c u c b n ạ ơ ể ứ ữ ầ ơ ả
cho các thành viên trong gia đình. Song đ đa ra ể ư
đc m t cách xác đnh phù h p v i khái ni m gia ượ ộ ị ợ ớ ệ
đình, m t s nhà nghiên c u xã h i h c đã đa ra ộ ố ứ ộ ọ ư
s so sánh gi a gia đình loài ng i v i cu c s ng ự ữ ườ ớ ộ ố
l a đôi c a đng v t, gia đình loài ng i luôn luôn ứ ủ ộ ậ ườ
b ràng bu c theo các đi u ki n văn hóa xã h i c a ị ộ ề ệ ộ ủ
đi s ng gia đình con ng i. Gia đình loài ờ ố ở ườ ở
ng i luôn b ràng bu c b i các quy đnh, các ườ ị ộ ở ị
chu n m c giá tr , s ki m tra và s tác đng c a ẩ ự ị ự ể ự ộ ủ
xã h i; vì th theo các nhà xã h i h c, thu t ng ộ ế ộ ọ ậ ữ
gia đình ch nên dùng đ nói v gia đình loài ỉ ể ề
ng i.ườ
Th c t , gia đình là m t khái ni m ph c h p bao ự ế ộ ệ ứ ợ
g m các y u t sinh h c, tâm lý, văn hóa, kinh t ,... ồ ế ố ọ ế
khi n cho nó không gi ng v i b t k m t nhóm xã ế ố ớ ấ ỳ ộ
h i nào. T m i m t góc đ nghiên c u hay m i ộ ừ ỗ ộ ộ ứ ỗ
m t khoa h c khi xem xét v gia đình đu có th ộ ọ ề ề ể
đa ra m t khái ni m gia đình c th , phù h p v i ư ộ ệ ụ ể ợ ớ
n i dung nghiên c u phù h p và ch có nh v y m i ộ ứ ợ ỉ ư ậ ớ
có cách ti p c n phù h p đn v i gia đình.ế ậ ợ ế ớ
Đi v i xã h i h c, gia đình thu c v ph m trù c ng ố ớ ộ ọ ộ ề ạ ộ
đng xã h i. Vì v y, có th xem xét gia đình nh ồ ộ ậ ể ư
m t nhóm xã h i nh , đng th i nh m t thi t ch ộ ộ ỏ ồ ờ ư ộ ế ế
xã h i mà có vai trò đc bi t quan tr ng trong quá ộ ặ ệ ọ
trình xã h i hóa con ng i. ộ ườ Gia đình là m t thi t ch ộ ế ế
xã h i đc thù, m t nhóm xã h i nh mà các thành ộ ặ ộ ộ ỏ
viên c a nó g n bó v i nhau b i quan h hôn nhân, ủ ắ ớ ở ệ
quan h huy t th ng ho c quan h con nuôi, b i tính ệ ế ố ặ ệ ở
c ng đng v sinh ho t, trách nhi m đo đc v i ộ ồ ề ạ ệ ạ ứ ớ
nhau nh m đáp ng nh ng nhu c u riêng c a m i ằ ứ ữ ầ ủ ỗ
thành viên cũng nh đ th c hi n tính t t y u c a xã ư ể ự ệ ấ ế ủ
h i v tái s n xu t con ng iộ ề ả ấ ườ .
PHÂN
LOẠI
XÉT VỀ QUY MÔ
Gia đình hai thế hệ(hay gia đình hạt nhân):là
giađìnhbaogồmchamẹvàcon.
Gia đình ba thế hệ(hay gia đình truyền thống):
làgiađìnhbaogồmôngbà,chamẹvàconcòn
đượcgọilàtam đại đồng đường.
Gia đình bốn thế hệ trở lên:làgiađìnhnhiều
hơnbathếhệ.Gia đình bốn thế hệcòngọilàtứ
đại đồng đường.
DƯỚI KHÍA CẠNH XÃ HỘI VÀ VỀ CÁC QUY MÔ CÁC THẾ
HỆ TRONG GIA ĐÌNH
•Gia đình l n (gia đình ba th h ho c gia đình m r ng) th ng đc ớ ế ệ ặ ở ộ ườ ượ
coi là gia đình truy n th ng liên quan t i d ng gia đình trong quá kh . ề ố ớ ạ ứ
Đó là m t nhóm ng i ru t th t c a m t vài th h s ng chung v i ộ ườ ộ ị ủ ộ ế ệ ố ớ
nhau d i m t mái nhà, th ng t ba th h tr lên, t t nhiên trong ướ ộ ườ ừ ệ ệ ở ấ
ph m vi c a nó còn có c nh ng ng i ru t th t t tuy n ph . D ng ạ ủ ả ữ ườ ộ ị ừ ế ụ ạ
c đi n c a gia đình l n là gia đình tr ng l n, có đc tính t ch c ổ ể ủ ớ ưở ớ ặ ổ ứ
ch t ch . Nó liên k t ít nh t là vài gia đình nh và nh ng ng i l loi. ặ ẽ ế ấ ỏ ữ ườ ẻ
Các thành viên trong gia đình đc x p đt tr t t theo ý mu n c a ượ ế ặ ậ ự ố ủ
ng i lãnh đo gia đình mà th ng là ng i đàn ông cao tu i nh t ườ ạ ườ ườ ổ ấ
trong gia đình. Ngày nay, gia đình l n th ng g m c p v ch ng, con ớ ườ ồ ặ ợ ồ
cái c a h và b m c a h n a. Trong gia đình này, quy n hành ủ ọ ố ẹ ủ ọ ữ ề
không trong tay c a ng i l n tu i nh t.ở ủ ườ ớ ổ ấ
•Gia đình nh (gia đình hai th h ho c gia đình h t nhân) là nhóm ỏ ế ệ ặ ạ
ng i th hi n m i quan h c a ch ng và v v i các con, hay cũng là ườ ể ệ ố ệ ủ ồ ợ ớ
m i quan h c a m t ng i v ho c m t ng i ch ng v i các con. Do ố ệ ủ ộ ườ ợ ặ ộ ườ ồ ớ
v y, cũng có th có gia đình nh đy đ và gia đình nh không đy ậ ể ỏ ầ ủ ỏ ầ
đ. Gia đình nh đy đ là lo i gia đình ch a trong nó đy đ các m i ủ ỏ ầ ủ ạ ứ ầ ủ ố
quan h (ch ng, v , các con); ng c l i, gia đình nh không đy đ là ệ ồ ợ ượ ạ ỏ ầ ủ
lo i gia đình trong nó không đy đ các m i quan h đó, nghĩa là trong ạ ầ ủ ố ệ
đó ch t n t i quan h c a ch ng i v v i ng i ch ng ho c ch c a ỉ ồ ạ ệ ủ ỉ ườ ợ ớ ườ ồ ặ ỉ ủ
ng i cha ho c ng i m v i các con. Gia đình nh là d ng gia đình ườ ặ ườ ẹ ớ ỏ ạ
đc bi t quan tr ng trong đi s ng gia đình. Nó là ki u gia đình c a ặ ệ ọ ờ ố ể ủ
t ng lai và ngày càng ph bi n trong xã h i hi n đi và công nghi p ươ ổ ế ộ ệ ạ ệ
phát tri n.ể