LUẬN VĂN:
Giải pháp phát triển hoạt động của
công ty chứng khoán ngân hàng đầu
tư và phát triển
Lời nói đầu
Cho đến nay thị trường chứng khoán không phải là hiện tượng xa lạ đối với các nước
có nền kinh tế thị trường. Để hình thành và phát triển thị trường chứng khoán có
hiệu quả, một yếu tố không thể thiếu được là các chủ thể tham gia kinh doanh trên thị
trường chứng khoán. Mục tiêu của việc hình thành thị trường chứng khoán là thu hút
vốn đầu tư dài hạn cho việc phát triển kinh tế và tạo ra tính thanh khoản cho các loại
chứng khoán. Do vậy, để thúc đẩy thị trường chứng khoán hoạt động một cách có
trật tự, công bằng và hiệu quả cần phải có sự ra đời và hoạt động của các công ty
chứng khoán. Điều này đặc biệt đúng với Việt Nam khi mà thị trường chứng khoán
đã ra đời và hoạt động trong bối cảnh hết sức khó khăn: lượng hàng hoá còn quá ít,
trình độ hiểu biết của công chúng về chứng khoán và thị trường chứng khoán còn
hạn chế,…
Vì vậy, trong thời gian thực tập tại công ty chứng khoán ngân hàng đầu tư và phát
triển, em đã chọn đề tài : “Giải pháp phát triển hoạt động của công ty chứng khoán
ngân hàng đầu tư và phát triển” nhằm vận dụng những kiến thức đã học ở trường
vào thực tế.
Nội dung của luận văn được trình bày như sau:
Chương I: Tổng quan về công ty chứng khoán
Chương II: Thực trạng hoạt động của công ty chứng khoán ngân hàng
đầu tư và phát triển Việt Nam
Chương III: Giải pháp phát triển hoạt động của công ty chứng khoán
ngân hàng đầu tư và phát triển việt nam
Chương I: Tổng quan về công ty chứng khoán
1.1 Khái niệm
1.1.1 Mô hình tổ chức kinh doanh chứng khoán
Hoạt động của công ty chứng khoán rất đa dạng và phức tạp, khác hẳn với các doanh
nghiệp sản xuất và thương mại thông thường vì công ty chứng khoán là một định chế
tài chính đặc biệt. Vì vậy, vấn đề xác định mô hình tổ chức kinh doanh của công ty
chứng khoán cũng có nhiều đặc điểm khác và vận dụng cho các khối thị trường có
mức độ phát triển khác (thị trường cổ điển, thị trường mới nổi, thị trường các nước
chuyển đổi). Tuy nhiên có thể khái quát mô hình tổ chức kinh doanh của công ty
chứng khoán theo hai nhóm sau:
1.1.1.1 Mô hình ngân hàng đa năng
Theo mô hình này, các ngân hàng thương mại hoạt động với tư cách là chủ thể kinh
doanh chứng khoán, bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ. Mô hình này được biểu hiện
dưới hai hình thức:
Loại đa năng một phần: các ngân hàng muốn kinh doanh chứng khoán phải
thành lập công ty con hoạt động độc lập. Mô hình này còn gọi là mô hình kiểu Anh.
Các công ty con sẽ có được sự hỗ trợ rất lớn từ ngân hàng mẹ đặc biệt là về vốn và
nhân sự. Bên cạnh đó, công ty con còn tận dụng được uy tín, khách hàng, mạng lưới
kinh doanh, trang thiết bị kỹ thuật của ngân hàng mẹ. Điều này rất quan trọng đối với
sự hình thành và phát triển của công ty chứng khoán.
Loại đa năng hoàn toàn: các ngân hàng được phép trực tiếp kinh doanh chứng
khoán, kinh doanh bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ cũng như các dịch vụ tài chính
khác (mô hình này còn gọi là mô hình kiểu Đức).
Ưu điểm của mô hình này là các ngân hàng có thể kết hợp nhiều lĩnh vực kinh doanh,
nhờ đó giảm bớt rủi ro trong hoạt động kinh doanh bằng việc đa dạng hóa đầu tư.
Ngoài ra, mô hình này còn có ưu điểm là tăng khả năng chịu đựng của ngân hàng
trước những biến động của thị trường tài chính. Mặt khác, các ngân hàng sẽ tận dụng
được lợi thế của mình là tổ chức kinh doanh tiền tệ có vốn lớn, cơ sở vật chất hiện
đại và hiểu biết rõ về khách hàng cũng như các doanh nghiệp khi họ thực hiện hoạt
động cấp tín dụng và tài trợ dự án.
Tuy nhiên, mô hình này cũng có những hạn chế đó là do vừa là tổ chức tín dụng vừa
là tổ chức kinh doanh chứng khoán nên khả năng chuyên môn không sâu như các
công ty chứng khoán chuyên doanh khác. Điều này sẽ làm cho thị trường chứng
khoán kém phát triển vì các ngân hàng thường có xu hướng bảo thủ và vì lợi ích của
các ngân hàng là dùng vốn huy động được để cho vay lấy lãi nên họ thích hoạt động
cho vay hơn là thực hiện các hoạt động của thị trường chứng khoán như bảo lãnh
phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư. Đồng
thời, do khó tách bạch được hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh chứng
khoán, trong điều kiện môi trường pháp lý không lành mạnh, các ngân hàng dễ gây
nên tình trạng lũng đoạn thị trường và khi đó các biến động trên thị trường chứng
khoán sẽ tác động mạnh tới kinh doanh tiền tệ, gây tác động dây chuyền và dẫn đến
khủng hoảng thị trường tài chính. Bên cạnh đó, do không có sự tách biệt rõ ràng giữa
các nguồn vốn, chứng khoán, và khi thị trường chứng khoán biến động theo chiều
hướng xấu sẽ tác động tới công chúng thông qua việc ồ ạt rút tiền gửi, làm cho ngân
hàng mất khả năng chi trả. Do những hạn chế như vậy, nên sau khi khủng hoảng thị
trường tài chính 1929-1933, các nước đã chuyển sang mô hình chuyên doanh, chỉ có
một số thị trường (như Đức) vẫn còn áp dụng mô hình này.
1.1.1.2 Mô hình công ty chứng khoán chuyên doanh
Theo mô hình này, hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các công ty độc lập và
chuyên môn hóa trong lĩnh vực chứng khoán đảm trách; các ngân hàng không được
tham gia kinh doanh chứng khoán.
Ưu điểm của mô hình này là hạn chế được rủi ro cho hệ thống ngân hàng, tạo điều
kiện cho các công ty chứng khoán đi vào chuyên môn hóa sâu trong lĩnh vực chứng
khoán để thúc đẩy thị trường phát triển. Mô hình này được áp dụng khá phổ biến ở
các thị trường Mỹ, Nhật, và các thị trường mới nổi như Hàn Quốc, Thái Lan…
Tuy nhiên, do xu thế hình thành nên các tập đoàn tài chính khổng lồ nên ngày nay
một số thị trường cũng cho phép kinh doanh trên nhiều lĩnh vực tiền tệ, chứng khoán,
bảo hiểm, nhưng được tổ chức thành các công ty mẹ, công ty con và có sự quản lý,
giám sát chặt chẽ và hoạt động tương đối độc lập với nhau.
1.1.2 Khái niệm và phân loại công ty chứng khoán
Công ty chứng khoán là một tổ chức kinh doanh chứng khoán, có tư cách pháp nhân,
có vốn riêng hoạt động theo chế độ hạch toán kinh tế, hoạt động theo giấy phép của
ủy ban chứng khoán Nhà nước cấp.
ở Việt Nam, theo quyết định 04/1998/QĐ-UBCK ngày 13 tháng 10 năm 1998 của
UBCKNN, công ty chứng khoán là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn
thành lập hợp pháp tại Việt Nam, được ủy ban chứng khoán nhà nước cấp giấy phép
thực hiện một hoặc một số loại hình kinh doanh chứng khoán.
Các công ty chứng khoán thường được phân loại theo hình thức kinh doanh mà công
ty tiến hành:
Công ty môi giới chứng khoán: Loại công ty này còn được gọi là công ty
thành viên vì nó là một thành viên của sở giao dịch chứng khoán. Công việc kinh
doanh chủ yếu của công ty môi giới là mua và bán chứng khoán cho khách hàng của
họ trên sở giao dịch chứng khoán mà công ty đó là thành viên.
Công ty đầu tư ngân hàng: Loại công ty này phân phối những chứng khoán
mới được phát hành cho công chúng qua việc mua chứng khoán do công ty cổ phần
phát hành và bán lại cho công chúng theo giá tính gộp cả lợi nhuận của công ty. Vì
vậy, công ty này còn gọi là nhà bảo lãnh phát hành.
Công ty chứng khoán không tập trung là các công ty chứng khoán hoạt động
chủ yếu trên thị trường OTC.
Hiện nay nhiều công ty chứng khoán có vốn lớn được luật pháp cho phép hoạt động
trên cả ba lĩnh vực trên.
Công ty dịch vụ đa năng: Những công ty này không bị giới hạn hoạt động ở
một lĩnh vực nào của ngành công nghiệp chứng khoán. Ngoài ba dịch vụ trên, họ còn
cung cấp cho khách hàng dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán, niêm yết chứng khoán
trên sở giao dịch chứng khoán, ủy nhiệm các giao dịch buôn bán cho khách hàng trên