Giáo dục hòa nhập là gì?
Trong những năm gần đây,
việc giáo dục người khuyết
tật nói chung và sự phát
triển ngành giáo dục đặc
biệt nói riêng đang được
các cơ quan, tổ chức trong
và ngoài nước chú trọng
phát triển. Nhiều trường
Đại học, Cao đẳng bắt đầu
mở các khóa đào tạo chính
quy và không chính quy
chuyên ngành Giáo dục
đặc biệt để đáp ứng việc đáp ứng đội ngũ giáo viên cho các
trường chuyên biệt. Ở Thành phố Hồ Chí Minh có 2 nơi mở
khoa Giáo dục đặc biệt là trường Đại học sư phạm và Cao
đẳng sư phạm mẫu giáo trung ương 3.
Hai khái niệm chủ đạo trong giáo dục đặc biệt là Giáo dục
chuyên biệt( theo 3 dạng tật chính là khiếm thính, khiếm
thị, và chậm phát triển trí tuệ và đa tật) và Giáo dục hòa
nhập. Trong đó khái niệm Giáo dục hòa nhập thường hay bị
hiểu sai nhất, tuy rằng khuynh hướng này hiện nay được áp
dụng khá rộng rãi.
Trong loạt bài viết này, tôi xin được giới thiệu đến quý độc
giả quan tâm đến vấn đề Giáo dục đặc biệt một số quan
niệm về vấn đề Giáo dục hòa nhập, qua đó làm rõ hơn cách
hiểu về nội dung quan trọng này.
"Khuynh hướng hòa nhập"( Mainstreaming – tiếng Anh)
có nghĩa là giúp đỡ người khuyết tật sống, học tập và làm
việc trong những điều kiện đặc thù, nơi họ có được cơ hội
tốt nhất để trở nên độc lập tới mức mà họ có thể. Khuynh
hướng hòa nhập được định nghĩa như việc hòa nhập trẻ
khuyết tật và bình thường trong cùng một lớp học. Điều
này mang lại cho trẻ khuyết tật cơ hội gia nhập "xu hướng
chính của cuộc sống" bằng việc hướng chúng đến việc lĩnh
hội những kinh nghiệm ở tuổi mầm non từ những bạn bè
bình thường đồng tranh lứa, đồng thời cũng đem đến cho
trẻ bình thường có hội học tập và phát triển thông qua việc
học hỏi kinh nghiệm từ những mặt mạnh và yếu của những
bạn bè khuyết tật.
Do đó, ta có thể hiểu là "hòa nhập" không chỉ mang lại lợi
ích cho trẻ khuyết tật mà còn cho trẻ bình thường. Sự hòa
nhập mở ra cơ hội học tập cho cả hai đối tượng trẻ: Trẻ
bình thường và trẻ khuyết tật.
Tuy nhiên, hòa nhập không chỉ đơn giản là đưa trẻ trẻ
khuyết tật vào trong một chương trình giáo dục chung với
trẻ bình thường. Phải thiết lập những bước rõ ràng để
đảm bảo cho trẻ khuyết tật được tham gia một cách đầy
đủ và tích cực những hoạt động trong lớp học. Việc thiết
lập những bước rõ ràng là vai trò của các giáo viên.
Chúng ta vẫn thường quan niệm rằng, trẻ có một khuyết tật
nào đó về thể chất sẽ được "bù trừ" bởi một khả năng phát
triển trội hơn ở một cơ quan khác. Ví dụ trẻ khiếm thị sẽ có
thính giác tốt hơn hay có thể định hướng tốt hơn trong
không gian. Thực ra, nếu cứ để trẻ khiếm thị sống cùng
nhau thì sẽ không có quá trình "bù trừ" đó diễn ra. Trẻ
khiếm thị phải được đưa vào các trường hòa nhập. Điều
này làm cho chúng nhận ra sự khiếm khuyết của mình và từ
đó cố gắng hết sức để huy động sức mạnh của các cơ quan
khác để đạt được những cái mà bình thường bạn đồng trang
lứa của chúng làm được. Hơn nữa, ở trường hòa nhập
chúng còn học được những kỹ năng sống thiết yếu của một
người bình thường, chứ không phải của một người khuyết
tật. Điều đó là vô cùng quan trọng.
Các kết quả nghiên cứu đã rất nhiều lần chỉ ra rằng những
năm đầu tiên của cuộc đời là rất quan trọng trong việc học
và phát triển. Trong thời gian này sự phát triển về các mặt
nhận thức, giao tiếp, xã hội và tình cảm của trẻ có thể bị
ảnh hưởng nhiều nhất. Nếu những nhu cầu đặc biệt được
phát hiện và đáp ứng trong thời gian này, trẻ khuyết tật sẽ
có cơ hội tốt hơn để trở nên những người trưởng thành tháo
vát và độc lập. Những trẻ khuyết tật có được cơ hội cùng
chơi với những trẻ khác trong lớp học hỏi được nhiều
hơn về chính bản thân chúng cũng như thái độ về việc
nhân nhượng lẫn nhau diễn ra mỗi ngày. Đó là một
trong những bước đầu tiên để phát triển tính độc lập.
Bằng cách tham gia những lớp học hòa nhập ở trường bình
thường cùng với đội ngũ giáo viên hiểu cách ứmg dụng
những kĩ thuật và hoạt động giáo dục, trẻ với những nhu
cầu đặc biệt( trẻ khuyết tật) sẽ có một "bắt đầu thuận lợi"
thực sự trong việc hiện thực hóa tiềm năng dồi dào của
mình.
Lợi ích của "Giáo dục hòa nhập"
Có rất nhiều lợi ích của việc giáo dục hòa nhập – những lợi
ích ảnh hưởng đến cả trẻ khuyếta tật và trẻ bình thường
cũng như phụ huynhvà giáo viên của trẻ. Ở đây chúng ta sẽ
bàn đến 2 lợi ích lớn nhất: Đó là lợi cíh ảnh hưởng đến trẻ
khuyết tật và trẻ bình thường trong lớp học chung với trẻ
khuyết tật.
1. Giáo dục hòa nhập giúp trẻ khuyết tật:
Việc tham gia lớp hòa nhập như một thành viên được tiếp
đón ân cần dạy cho trẻ có những nhu cầu đặc biệt( trẻ
khuyết tạt) tính tự lực và giúp chúng nắm vững những kỹ
năng mới. Đối với một số trẻ, đó có thể là lần đầu tiên trong
đời chúng được mong đợi và khuyến khích là những điều
chúng có thể làm cho bản thân. Làm việc và vui chơi với
những trẻ khác khuyến khích trẻ khuyết tật phán đấu để đạt