ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ TRÀ VINH
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN KHÍ NÉN – THUỶ LỰC
NGÀNH, NGHỀ: TỰ ĐỘNG HÓA CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo quyết định số: ……QĐ/CĐN, ngày … tháng …. năm 20…
của Hiệu trưởng Trường cao đẳng nghề Trà Vinh
Trà Vinh, năm 2020
(Lưu hành nội bộ)
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dung nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình Kỹ thuật lắp đặt điện này được biên soạn theo chương trình chi tiết
chuyên ngành Tự động hóa công nghiệp, dùng cho trình độ cao đẳng nghề . Tài liệu này
là loại giáo trình nội bộ dùng trong nhà trường với mục đích làm tài liệu giảng dạy
cho giáo viên và tài liệu học tập cho học sinh, sinh viên. Giáo trình này trình bày các
kiến thức về kỹ thuật lắp đặt hệ thống điện trong nhà và mạng điện công nghiệp hiện
nay.
Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về kỹ thuật lắp
đặt các thiết điện trong công nghiệp.
Trong quá trình biên soạn, đã được các đồng nghiệp đóng góp nhiều ý
kiến, mặc dù cố gắng sửa chữa, bổ sung cho cuốn sách được hoàn chỉnh hơn, song
chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế.
Mong nhận được các ý kiến đóng góp của bạn đọc.
Trà Vinh, ngày …… tháng ….. năm 20...
Tham gia biên soạn
- Thạch Minh Sáng – Chủ biên
- Nguyễn Quốc Sỹ – Thành viên
- Nguyễn Chí Linh – Thành viên
- Nguyễn Quốc Thới – Thành viên
1
MỤC LỤC
BÀI 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KHÍ NÉN....................................................................
1. Khái niệm chung:
...........................................................................................................
2. Một số đặc trưng của hệ truyền động khí nén:
..................................................................
2.1. Cấu trúc của hệ thống khí nén (The structure of Pneumatic Systems).......................
2.2. Ưu, nhược điểm của hệ thống truyền động bằng khí nén..........................................
2. Đơn vị đo trong hệ thống điều khiển............................................................................
3.1. Áp suất......................................................................................................................
3.2. Lực............................................................................................................................
3.3. Công……..................................................................................................................
3.4. Công suất..................................................................................................................
3.5. Độ nhớt động............................................................................................................
4. Cơ sở tính toán khí nén................................................................................................
4.1. Thành phần hóa học của khí nén...............................................................................
4.2. Phương trình trạng thái nhiệt động học.....................................................................
4.3. Độ ẩm không khí:......................................................................................................
4.4. Phương trình dòng chảy:...........................................................................................
4.5. Lưu lượng khí nén qua khe hở:.................................................................................
4.6. Tổn thất công suất của khí nén:.................................................................................
Bài 2: MÁY NÉN KHÍ VÀ THIẾT BỊ XỬ LÝ KHÍ NÉN..............................................
1. Máy nén khí.................................................................................................................
1.1. Nguyên lý hoạt động và phân loại máy nén khí........................................................
1.2. Máy nén khí kiểu pittông..........................................................................................
1.3. Máy nén khí kiểu cánh gạt........................................................................................
1.4. Máy nén khí kiểu trục vít..........................................................................................
1.5. Máy nén khí kiểu Root..............................................................................................
1.6. Máy nén khí kiểu tua bin:..........................................................................................
2. Thiết bị xử lí khí nén....................................................................................................
2.1. Hệ thống khí nén.......................................................................................................
2.2. Yêu cầu về khí nén....................................................................................................
2.3. Các phương pháp xử lý khí nén:...............................................................................
2.4. Bộ
l
ọc
khí
nén
...........................................................................................................
BÀI 3. THIẾT BỊ PHÂN PHỐI KHÍ NÉN VÀ CƠ CẤU CHẤP HÀNH........................
1. Thiết bị phân phối khí nén............................................................................................
1.1.Yêu cầu......................................................................................................................
1.2. Bình trích chứa khí nén.............................................................................................
1.3. Mạng đường ống dẫn khí nén....................................................................................
2. Cơ cấu chấp hành.........................................................................................................
2.1. Xy lanh......................................................................................................................
2.2. Động cơ khí nén........................................................................................................
BÀI 4: CÁC PHẦN TỬ TRONG HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN KHÍ NÉN.......................
1. Khái niệm.....................................................................................................................
2. Van đảo chiều..............................................................................................................
2.1. Nguyên lí hoạt động..................................................................................................
2.2. Ký hiệu van đảo chiều...............................................................................................
2.3. Tín hiệu tác động.......................................................................................................
2
2.4. Van đảo chiều có vị trí “ không”...............................................................................
3. Van chặn......................................................................................................................
3.1. Van một chiều...........................................................................................................
3.2. Van logic OR............................................................................................................
3.3. Van lôgic AND.........................................................................................................
3.4. Van xả khí nhanh......................................................................................................
4. Van tiết lưu..................................................................................................................
4.1. Van tiết lưu có tiết diện không thay đổi được...........................................................
4.2. Van tiết lưu có tiết diện điều chỉnh được...................................................................
4.3. Van tiết lưu một chiều điều chỉnh bằng tay...............................................................
5. Van áp suất...................................................................................................................
5.1. Van an toàn...............................................................................................................
5.2. Van tràn.....................................................................................................................
5.3. Van điều chỉnh áp suất..............................................................................................
5.4. Rơ le áp suất..............................................................................................................
6. Van điều chỉnh thời gian..............................................................................................
6.1. Van điều chỉnh thời gian đóng chậm.........................................................................
6.2. Rơ le thời gian ngắt chậm.........................................................................................
7. Van chân không...........................................................................................................
8. Cảm biến bằng tia........................................................................................................
8.1. Cảm biến bằng tia rẽ nhánh.......................................................................................
8.2. Cảm biến bằng tia phản hồi.......................................................................................
9. Phần tử khuếch đại bằng màng:...................................................................................
10. Phần tử chuyển đổi tín hiệu:.......................................................................................
11. Các phần tử điện, điện- khí nén..................................................................................
11.1. Van đảo chiều điều khiển bằng nam châm điện......................................................
11.2. Các phần tử điện......................................................................................................
Bài 5: THIẾT KẾ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN KHÍ NÉN.............................................
1. Thiết kế điều khiển điện- khí nén.................................................................................
1.1. Nguyên tắc thiết kế....................................................................................................
1.2. Mạch điều khiển theo nhịp........................................................................................
1.3. Điều khiển theo tầng:................................................................................................
2. Lắp đặt mạch điều khiển điện khí nén..........................................................................
3. Các mạch ứng dụng......................................................................................................
Bài 6. Điều khiển thủy lực................................................................................................
1. Cơ sở lý thuyết về thủy lực..........................................................................................
1.1. Đặc điểm của truyền động thủy lực...........................................................................
1.2. Các định luật cơ bản..................................................................................................
2. Bơm thủy lực và thiết bị xử lý thủy lực........................................................................
2.1. Bơm thủy lực.............................................................................................................
1.3. Đặt tính các loại bơm................................................................................................
2.2. Thiết bị xử lý thủy lực...............................................................................................
3. Cơ cấu chấp hành.......................................................................................................100
3.1. Xilanh......................................................................................................................100
3.2. Động cơ dầu............................................................................................................101
4. Các phần tử điều khiển của hệ thống thủy lực............................................................103
4.1. Van 2 cửa................................................................................................................103
4.2. Van 3 cửa................................................................................................................104
3