- 1 -
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
- 2 -
LỜI GIỚI THIỆU
Trong nền công nghiệp hiện đại ngày nay, mục tiêu tăng năng suất lao động
bằng cách gia tăng mức độ tự động hóa các quy trình và các thiết bị sản xuất được
đặt lên hàng đầu. Tự động hóa vừa nhằm mục tiêu tăng sản lượng hoặc cải thiện
chất lượng và độ chính xác của sản phẩm, lại vừa nâng cao chỉ số an toàn trong sản
xuất nhờ có thể thay thế các thao tác vật lý của con người hoặc có thể điều khiển
toàn bộ quá trình sản xuất với độ tin cậy và ổn định cao mà không cần sự can thiệp
của con người. Chiếm một phần quan trọng trong trang bị điện mạch điều khiển
máy sản xuất tự động hiện nay là PLC.
PLC (Programmable Logic Control) là một thiết bị điều khiển khả trình, cho
phép thực hiện linh hoạt các thuật toán điều khiển logic thông qua một ngôn ngữ
lập trình. PLC thể hiện nhiều ưu điểm vượt bậc so với hệ điều khiển nối cứng
truyền thống như: Dễ dàng thay đổi chương trình điều khiển để thích ứng một yêu
cầu mới mà có thể giữ nguyên phần cứng; có thể điều khiển nhiều chức năng khác
nhau từ đơn giản đến những thao tác đòi hỏi chính xác, phức tạp.
Giáo trình ĐIỀU KHIỂN LẬP TRÌNH CỠ NHỎ giới thiệu đến học sinh,
sinh viên và các độc giả những nội dung cơ bản nhất của các bộ điều khiển lập
trình: ZEN, LOGO! là cơ sở để học các mô đun thuộc lĩnh vực tự động hóa tiếp
theo.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong việc biên soạn, song chắc chắn không thể
tránh khỏi thiếu sót. Vì vậy, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đồng
nghiệp, thông tin phản hồi từ học sinh, sinh viên và bạn đọc, để lần tái bản sau
được hoàn thiện hơn. Mọi đóng góp xin gửi về Khoa Điện,TĐH - Trường Cao
Đẳng Công Nghiệp Thanh Hóa.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày 20 tháng 05 năm 2025
Tham gia biên soạn:
Lữ Trọng Thành
- 3 -
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC
TRANG
1
Tuyên bố bản quyền
1
2
Lời giới thiệu
2
3
Mục lục
3
4
Bài 1. Giới thiệu chung về bộ điều khiển lập trình cỡ nhỏ
7
1. Tổng quan về hệ thống điều khiển lập trình
7
2. Ưu điểm và nhược điểm
9
3. Các bộ điều khiển lập trình cỡ nhỏ
9
5
5
Bài 2. Hướng dẫn lập trình với Logo!, Zen
20
1. Hướng dẫn lập trình với logo!
20
2. Hướng dẫn lập trình với zen
24
6
Bài 3. Kết nối bộ điều khiển lập trình cỡ nhỏ với các thiết
bị ngoại vi
30
1. Sơ đồ kết nối bộ điều khiển lập trình logo!
30
2. Kết nối bộ điều khiển lập trình Zen
35
7
Bài 4. Đấu lắp mạch điện điều khiển động cơ không đồng
bộ ba pha quay hai chiều có giới hạn hành trình
39
1. Điều khiển bằng LOGO!
39
2. Điều khiển bằng ZEN
42
8
Bài 5: Điều khiển động cơ KĐB 3 pha tự động đổi nối Y-
46
1. Điều khiển bằng LOGO!
46
2. Điều khiển bằng ZEN
49
9
8
Bài 6: Đấu lắp mạch điều khiển hệ thống băng tải vận
chuyển, phân loại và đếm sản phẩm
53
1. Điều khiển bằng LOGO!
53
2. Điều khiển bằng ZEN
56
10
Bài 7: Điều khiển mô hình đóng, mở cửa tự động
61
1. Điều khiển bằng LOGO!
64
- 4 -
2. Điều khiển bằng ZEN
64
11
Tài liệu tham khảo
68
12
Phụ lục 1
69
13
Phụ lục 2
82
- 5 -
BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BỘ ĐIỀU KHIỂN LẬP TRÌNH CỠ NHỎ
MÃ BÀI: ĐKLTCN - 01
Mục tiêu:
- Phân tích được cấu trúc phần cứng, các ngõ vào, ngõ ra, mô đun mở rộng
của bộ điều khiển lập trình LOGO, ZEN;
- So sánh được sự giống và khác nhau giữa LOGO, ZEN;
- Rn luyê
n tinh cân thâ
n, ti mi, chinh xac, tư duy khoa hoc va sang ta
o;
- Đam bao an toan cho ngươi va thiêt bi.
Nội dung chính:
1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN LẬP TRÌNH
1.1. Khái quát về bộ điều khiển lập trình cỡ nhỏ
Trong quá trình thực hiện cơ khí hoá - hiện đại hoá các ngành công nghiệp,
việc yêu cầu tự động hoá các dây chuyền sản xuất ngày càng tăng. Do yêu cầu
công nghệ trong quá trình sản xuất đòi hỏi tính chính xác cao nên trong kỹ thuật
điều khiển có nhiều thay đổi về thiết bị cũng như thay đổi về phương pháp điều
khiển.
Trong lĩnh vực điều khiển người ta có hai phương pháp điều khiển là: Phương
pháp điều khiển nối cứng và phương pháp điều khiển lập trình được.
- Phương pháp điều khiển nối cứng: Trong các hệ thống điều khiển nối cứng
người ta chia ra làm hai loại: Nối cứng có tiếp điểm và nối cứng không tiếp điểm.
+ Điều khiển nối cứng có tiếp điểm: là dùng các khí cụ điện như contactor,
relay, kết hợp với các bộ cảm biến, các đn, các công tắc… các khí cụ này được
nối lại với nhau thành mộtmạch điện cụ thể để thực hiện một yêu cầu công nghệ
nhất định như: mạch điều khiển đảo chiều quay động cơ, mạch khởi động sao –
tam giác, mạch điều khiển nhiều động cơ chạy tuần tự.
+ Đối với nối cứng không tiếp điểm: là dùng các cổng logic cơ bản, các cổng
logic đa chức năng hay các mạch tuần tự (gọi chung là IC số), kết hợp với các bộ
cảm biến, đn, công tắc… và chúng cũng được nối lại với nhau theo một sơ đồ
logic cụ thể để thực hiện một yêu cầu công nghệ nhất định. Các mạch điều khiển