BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
Tên môn học: Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ
thuật
NGÀNH/NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI
TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG
Hà Nội năm 2022
1
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Trong những năm gần đây, với nhu cầu công nghiệp hoá hiện đại hoá dạy nghề
đã có những bước tiến nhằm thay đổi chất lượng dạy và học, để thực hiện nhiệm vụ
đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát
triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành
Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể.
Chương trình khung quốc gia nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích
nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho
các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề
theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay.
Mô đun 11: Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật là mô đun đào tạo nghề được
biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện,
nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp
với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất.
Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Lê Trọng Tuấn
2. Các Giáo viên khoa Cơ khí
3
4
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH ....................................Error! Bookmark not defined.
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN ................Error! Bookmark not defined.
LỜI GIỚI THIỆU................................Error! Bookmark not defined.
MỤC LỤC .......................................................................................... 4
CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DUNG SAI LẮP GHÉP ..... 6
1. Khái niệm về tính đổi lẫn trong cơ khí: ........................................ 6
2. Kích thước, sai lệch cơ bản và dung sai kích thước: ..................... 6
3. Lắp ghép và các loại lắp ghép: ................................................... 13
4. Hệ thống lắp ghép: ..................................................................... 21
5. Sơ đồ lắp ghép: .......................................................................... 22
CÂU HỎI ÔN TẬP ....................................................................... 26
BÀI TẬP ....................................................................................... 26
CHƯƠNG 2: DUNG SAI LẮP GHÉP CÁC BỀ MẶT TRƠN .......... 26
1. Khái niệm về hệ thống dung sai lắp ghép ................................... 26
2. Hệ thống dung sai lắp ghép theo tiêu chuẩn Việt Nam ............... 27
3. Cách ghi ký hiệu sai lệch và lắp ghép trên bản vẽ: ..................... 29
4. Các bảng dung sai: ..................................................................... 31
BÀI TẬP ....................................................................................... 33
CHƯƠNG 3: SAI LỆCH VỀ HÌNH DẠNG VÀ VỊ TRÍ - NHÁM BỀ
MẶT – CHUỖI KÍCH THƯỚC ........................................................ 34
1. Nguyên nhân chủ yếu gây ra sai số trong quá trình gia công: ..... 34
2. Các loại sai số chủ yếu: .............................................................. 35
3. Sai lệch hình dạng và vị trí giữa các bề mặt của các chi tiết gia
công: ....................................................................................... 35
4. Nhám bề mặt:............................................................................. 43
5. Chuỗi kích thước: ...................................................................... 46
CÂU HỎI ÔN TẬP ....................................................................... 52
BÀI TẬP ....................................................................................... 52
CHƯƠNG 4: DUNG SAI CÁC CHI TIẾT ĐIỂN HÌNH................... 53
1. Dung sai ren: .............................................................................. 53
2. Dung sai then và then hoa: ......................................................... 55
3. Dung sai ổ lăn: ........................................................................... 60
CÂU HỎI ÔN TẬP ....................................................................... 63