TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ TRÀ VINH
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: KỸ THUẬT SỐ
NGÀNH, NGHỀ: TỰ ĐỘNG HOÁ CÔNG NGHIỆP
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo quyết định số: ……QĐ/CĐN, ngày … tháng …. năm 20…
của Hiệu trưởng Trường cao đẳng nghề Trà Vinh
Trà Vinh, năm 2020
(Lưu hành nội bộ)
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dung
nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Để phục vụ cho việc giảng dạy nội dung mô đun Kỹ thuật số theo chương trình
đào tạo nghề Điện tử dân dụng trình độ trung cấp. Quyển giáo trình này sẽ cung cấp
những kiến thức cơ bản về nguyên lý hoạt động của các mạch như mạch tổ hợp, mã hoá,
giải mã, dồn kênh, phân kênh, mạch đếm, ghi dịch, các bộ nhớ ROM và RAM. Về kỹ
năng, học sinh sẽ được rèn luyện và hoàn thiện kỹ năng lắp ráp, cân chỉnh và sửa chữa
các mạch trên đúng theo yêu cầu kỹ thuật.
Sau một thời gian khảo sát và nghiên cứu tài liệu cũng như trong thực tiễn về lĩnh
vực Điện- Điện tử chúng tôi viết giáo trình này nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy
giáo dục nghề nghiệp. Để hoàn thành được quyển giáo trình này là sự giúp sức không nhỏ
của trường cao đẳng nghề Trà Vinh và tập thể đội ngũ giáo viên trong Khoa Kỹ thuật
Điện, Điện lạnh và Điện tử. Giáo trình này được biên soạn để giảng dạy cho người học ở
trình độ trung cấp kỹ thuật chuyên ngành Điện tử dân dụng.
Mặc dù nhóm tác giả đã có nhiều cố gắng, song thiếu sót là khó tránh. Rất mong
nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và bạn đọc để giáo trình được hoàn
thiện hơn!
Trà Vinh, ngày tháng năm 2021
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: Trần Văn Hồng
2. Thành viên: Trần Hoàng Bình
3. Thành viên: Lâm Thị Thanh Nga
MỤC LỤC
Trang
Bài 1. CƠ SỞ KỸ THUẬT SỐ......................................................................................................1
1. Khái niệm tín hiệu số, tín hiệu tương tự......................................................................................1
2. Khái niệm mã và hệ đếm.............................................................................................................2
3. Thực hiện các phép tính và chuyển đổi mã.................................................................................5
4. Đại số logic (Đại số BOOLE)....................................................................................................10
Bài 2. CÁC PHẦN TỬ LOGIC CƠ BẢN..................................................................................14
1. Các cổng logic cơ bản................................................................................................................14
2. Khảo sát nguyên lý hoạt động của các cổng logic cơ bản.........................................................18
3. Lắp ráp các mạch dùng cổng logic cơ bản.................................................................................19
Bài 3. MẠCH MÃ HÓA (CODE)...............................................................................................21
1. Giới thiệu mạch mã hoá.............................................................................................................21
2. Mạch mã hoá 4 ngõ vào thành 2 ngõ ra.....................................................................................21
3. Mạch mã hóa 10 ngõ vào thành 4 ngõ ra...................................................................................22
4. Lắp ráp và cân chỉnh mạch mã hoá...........................................................................................24
Bài 4. MẠCH GIẢI MÃ (DECODE).........................................................................................27
1. Giới thiệu mạch giải mã............................................................................................................27
2. Mạch giải mã 2 ngõ vào thành 4 ngõ ra....................................................................................28
3. Mạch giải mã 4 ngõ vào thành 10 ngõ ra..................................................................................29
4. Bộ giải mã từ BCD thành LED 7 đoạn......................................................................................30
5. Lắp ráp và cân chỉnh mạch giải mã...........................................................................................34
Bài 5. MẠCH DỒN KÊNH (MUX)............................................................................................36
1. Khái niệm..................................................................................................................................36
2. Cấu trúc mạch dồn kênh 2 đường vào 1 đường ra.....................................................................37
3. Cấu trúc mạch dồn kênh 8 đường vào 1 đường ra.....................................................................38
4. Lắp ráp và cân chỉnh..................................................................................................................39
Bài 6. MẠCH PHÂN KÊNH (DEMUX)....................................................................................44
1. Khái niệm..................................................................................................................................44
2. Cấu trúc mạch phân kênh 2 ngõ ra dùng cổng logic cơ bản.....................................................44
3. Cấu trúc mạch phân kênh 8 ngõ ra dùng IC..............................................................................45
4. Lắp ráp và cân chỉnh..................................................................................................................47
Bài 7. MẠCH LOGIC TUẦN TỰ..............................................................................................50
1. Giới thiệu mạch logic tuần tự....................................................................................................50
2. Mạch R-S Flip-Flop (FF RS).....................................................................................................50
3. Mạch J-K Flip-Flop (FF JK)......................................................................................................51
4. Mạch Flip-Flop D (FF D)..........................................................................................................52
5. Mạch Flip-Flop T (FF T)...........................................................................................................52
6. Mạch đếm không đồng bộ.........................................................................................................53
7. Mạch đếm đồng bộ....................................................................................................................56
8. Mạch đếm vòng.........................................................................................................................58
9. Các mạch ghi dịch dữ liệu........................................................................................................58
BÀI 8. BỘ NHỚ ROM, RAM.....................................................................................................61
1. Khái niệm chung........................................................................................................................61
2. Bộ nhớ ROM.............................................................................................................................62
3. Bộ nhớ RAM.............................................................................................................................66