
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG CAO ĐẲNG BÁCH KHOA NAM SÀI GÒN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: NGUYÊN LÝ CẮT GỌT KIM LOẠI
NGÀNH: CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ KHÍ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-... ngày ………tháng.... năm……
...........……… của …………………………………..
TP. Hồ Chí Minh, năm 2021
(Lưu hành nội bộ)

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình lưu hành nội bộ nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

LỜI GIỚI THIỆU
Giáo trình “Nguyên lý cắt gọt kim loại” là giáo trình lưu hành nội bộ, tài liệu được
biên soạn để phục vụ cho việc giảng dạy, học tập của giáo viên và học sinh - sinh viên
ngành Công nghệ kỹ thuật cơ khí. Tài liệu cung cấp các kiến thức cơ bản như quá trình
tạo phoi, lực tác dụng và những ảnh hưởng của nó đến quá trình gia công, mài mòn xảy ra
trong quá trình cắt, ảnh hưởng thông số hình học của dao đến quá trình cắt, cách lựa chọn
vật liệu làm dao cắt thích hợp ... Ngoài ra còn có hiện tượng vật lý kèm theo như biến
dạng, tỏa nhiệt, biến cứng, lẹo dao, ...tìm hiểu về bản chất của những hiện tượng đó có ý
nghĩa quan trọng về mặt kinh tế. Từ đó chúng ta có thể điều khiển quá trình cắt gọt để đạt
năng suất cao, chất lượng tốt khi gia công.
Trong quá trình biên soạn giáo trình không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong
đồng nghiệp và bạn đọc đóng góp ý kiến để giáo trình được hoàn thiện hơn.
TP.HCM, Ngày 20 tháng 03 năm 2021
Tham gia biên soạn
Ths Lê Quang Trung

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: Nguyên lý cắt gọt kim loại
Mã môn học: MH14
VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT MÔN HỌC
− Vị trí:
+ Môn học thuộc lãnh vực kỹ thuật chuyên môn trong nội dung đào tạo của bậc cao
đẳng.
+ Nguyên lý cắt cần được dạy song song với môn học MH09, MH10, MH11,
MH13 là tiền đề để học Công nghệ chế tạo máy.
− Tính chất:
+ Là môn học chuyên môn thuộc các môn học, mô đun đào tạo tự chọn.
+ Là môn học giúp cho sinh viên có khả năng thiết kế quy trình công nghệ gia công
cơ.
MỤC TIÊU MÔN HỌC:
1. Về kiến thức
− Xác định được hình dáng hình học của các loại dao cũng như các góc cơ bản của các
loại dao.
− Giải thích được các hiện tượng vật lý xảy ra trong quá trình cắt như: biến dạng, lực,
nhiệt, ma sát...
− Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến các hiện tượng vật lý xảy ra.
− Trình bày được các phương pháp gia công khác nhau.
2. Về kỹ năng
− Chọn được thông số cắt bằng cả hai phương pháp tính toán và tra bảng.
− Đọc được bản vẽ dao.
− Chọn được vật liệu làm dao, chọn được góc độ dao, mài dao đúng phương pháp và an
toàn…
− Chọn được thông số hình học dao phù hợp trong từng nguyên công cụ thể.
3. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
− Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học
tập.
− Tích cực trong học tập, tìm hiểu thêm trong quá trình thực tập xưởng.
− Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo
trong học tập.

MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: VẬT LIỆU LÀM DAO ........................................................................ 7
I. Khái niệm: ......................................................................................................... 7
II. Những đặc điểm và YCCB đối với vật liệu làm dao: ........................................ 7
III.Các loại vật liệu làm dao: ................................................................................. 8
CHƯƠNG 2: KHÁI NIỆM VỀ TIỆN VÀ DAO TIỆN ............................................. 16
I. Đặc điểm và vai trò của gia công cắt gọt: ......................................................... 16
II. Những khái niệm và định nghiã cơ bản: .......................................................... 16
III. Sự hình thành các bề mặt trên chi tiết trong quá trình cắt: ............................. 18
IV. Các mặt phẳng cơ bản của dao cắt kim loại: .................................................. 19
V. Những bộ phận chính của dụng cụ cắt: ........................................................... 20
VI. Thông số hình học của dao ở trạng thái tĩnh (dao tiện): ................................. 21
VII. Thông số hình học của dao trong quá trình cắt: ............................................ 22
VIII. Các thông số của lớp kim loại bị cắt: .......................................................... 25
CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH CẮT KIM LOẠI .......................................................... 27
I. Quá trình hình thành phoi cắt: .......................................................................... 27
II. Các dạng phoi cắt: .......................................................................................... 27
III. Sự co rút phoi: ............................................................................................... 28
IV. Hiện tượng lẹo dao: ....................................................................................... 29
V. Hiện tượng cứng nguội. ................................................................................. 31
VI. Ứng suất dư trên bề mặt gia công: ................................................................. 31
VII. Dung dịch trơn nguội: .................................................................................. 32
VIII. Chất lượng bề mặt gia công. ....................................................................... 32
CHƯƠNG 4: LỰC CẮT KHI TIỆN ......................................................................... 35
I. Lực cắt. ............................................................................................................ 35
II. Nhân tố ảnh hưởng đến lực cắt ....................................................................... 37
III. Công suất cắt ................................................................................................. 38
CHƯƠNG 5: NHIỆT CẮT VÀ SỰ MÒN DAO ........................................................ 2
I. Hiện tượng nhiệt ................................................................................................ 2
II. Những nhân tố ảnh hưởng đến nhiệt cắt ............................................................ 3
III. Hiện tượng rung động ..................................................................................... 4
IV. Các nhân tố ảnh hưởng đến rung động .............................................................. 4
IV. Hiện tượng mài mòn dao cắt và vấn đề tuổi bền dao ........................................ 5
CHƯƠNG 6: CHỌN CHẾ ĐỘ CẮT KHI TIỆN ........................................................ 10
I.Tính chất của tiện: ............................................................................................ 10
II. Khả năng công nghệ của tiện: ......................................................................... 11
III. Gá đặt chi tiết khi tiện: .................................................................................. 11
IV. Các loại dao tiện: .......................................................................................... 12
CHƯƠNG 7: BÀO VÀ XỌC ................................................................................... 13
I. Tính chất chung của bào và xọc: ...................................................................... 13

