UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HOÁ
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HOÁ
****
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: SẢN XUẤT SẠCH HƠN
NGHỀ: CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN THỦY SẢN
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo quyết định số:……/QĐ-.....ngày…..tháng…..năm
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hoá
Thanh Hoá, năm 2022
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng
nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
Trang
2
LỜI GIỚI THIỆU
Trong bối cảnh khan hiếm các nguồn tài nguyên thiên nhiên và chịu sự tác
động tiêu cực của biến đổi khí hậu đòi hỏi sự chung tay của toàn thể cộng đồng
từ nhà sản xuất- kinh doanh, cơ quan quản lý, giới khoa học
cho tới ý thức của người dân. Nhu cầu phát triển kinh tế gắn
liền bảo vệ môi trường là xu thế của thời đại và là động thực
thúc đẩy tiến bộ xã hội. Trong khi, các hoạt động sản xuất
thường xuyên không tận dụng tối đa nguồn lực và sự lãng phí
nguyên vật liệu trong suốt qúa trình hoạt động. Do đó, hơn bao
giờ hết việc nghiên cứu áp dụng các giải pháp có tính hệ thống,
tiếp cận phòng ngừa như công nghệ sản xuất sạch hơn là rất
cần thiết. Sản xuất sạch hơn là một quá trình liên tục có
tính chiến lược phòng ngừa nhằm thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường thông
qua thực hiện tổng hợp các biện pháp can thiệp và tác động vào hoạt động sản xuất –
kinh doanh với mục đích làm giảm tác động xấu đến môi trường và sức khỏe.
Tập tài liệu nhỏ này ra đời với mong muốn cung cấp cho học sinh ngành Chế
biến và bảo quản Thuỷ sản một góc nhìn mới về các giải pháp cắt giảm sử dụng tài
nguyên, tiết kiệm năng lượng, nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả trong các
hoạt động sản xuất nhằm bảo vệ môi trường.
Cuốn tài liệu này được ra đời trên cơ sở tham khảo, sử dụng các tài liệu của
quý đồng nghiệp trong và ngoài trường.
Thanh hoá, năm 2022
Tham gia biên soạn
1. Nguyễn Thị Năm - Chủ biên
2. Nguyễn Thị Thu Cúc
3. Thiều Quang Nam
3
Mục lục
CHƯƠNG 1. Giới thiệu về sản xuất sạch hơn và quản lý môi trường công nghiệp….7
1. Ngành chế biến thuỷ sản và môi trường ...................................................... ............7
2. Các phương pháp tiếp cận trong quản lý chất thải công nghiệp. ..............................9
2.1. . Hệ thống quản lý môi trường EMS và ISO: 14001.
2.2. Hệ thống quản lý môi trường EMS và ISO: 14001.
2.3.Mối liên quan giữa sản xuất sạch hơn với HACCP.
2.4. Mối liên quan giữa sản xuất sạch hơn với EMS và ISO: 14001
3. Khái niệm và những yêu cầu của sản xuất sạch hơn ………………………………11
3.1. Khái niệm về sản xuất sạch hơn........................................................................... 11
3.2. Yêu cầu của sản xuất sạch hơn.......................................................................…...12
3.4. Mối liên quan giữa sản xuất sạch hơn với HACCP, EMS và ISO: 14001 ...........16
Câu hỏi ôn tập
CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP LUẬN ĐÁNH GIÁ SẢN XUẤT SẠCH HƠN....19
1. Khái niệm …………………………………………………… …………………… 19
2. Điều kiện áp dụng sản xuất sạch hơn. …………………… ……………………. 19
3. Phương pháp luận đánh giá sản xuất sạch hơn. …………………… …………… 21
3.1. Bước 1: Bắt đầu ( Khởi động).………… ……………………………………….. 21
3.2. Bước 2: Phân tích các bước công nghệ…………………………………………..21
3.3. Bước 3: Đề xuất cơ hội sản xuất sạch hơn……………………………………….21
3.4. Bước 4: Lựa chọn các giải phấp sản xuất sạch hơn…………………………….. 21
3.5. Bước 5: Thực hiện sản xuất sạch hơn……………………………………………21
3.6. Bước 6: Duy trì sản xuất sạch hơn……………………………………………….21
Câu hỏi ôn tập
Chương 3: SẢN XUẤT SẠCH HƠN TRONG CHẾ BIẾN THUỶ SẢN……… 36
1. Ngành chế biến thuỷ sản và các vấn đề liên quan đến môi trường………………..36
2. Những cơ hội sản xuất sạch hơn trong chế biến thuỷ sản………………………..37
4
2.1. Tiếp kiệm nước trong quá trình công nghệ và vệ sinh sản xuất.
2.2. Giảm mức tiêu hao nguyên vật liệu trong chế biến thuỷ sản.
2.3. Thu gom và chế biến phế liệu thuỷ sản.
2.4. Sử dụng hiệu quả năng lượng trong chế biến thuỷ sản.
2.5. Sử dụng vật liệu thay thế trong chế biến thuỷ sản.
Câu hỏi ôn tập
Chương 4: KIỂM TOÁN NĂNG LƯỢNG ………………………………………47
1. Năng lượng……………………………………………………………………… 47
1.1. Khái niệm.
1.2. Các dạng năng lượng.
2. Tình hình sử dụng và cơ hội tiếp cận trong các xí nghiệp chế biến thuỷ sản…… 49
3. Tổng quan về kiểm toán năng lượng………………………………………………49
3.1 Vì sao phải kiểm toán năng lượng.
3.2. Kiểm toán năng lượng sơ bộ.
3.3. Kiểm toán năng lượng tỷ mỉ.
3.4. Hệ thống quan trắc.
4. Kiểm toán năng lượng trong các nhà máy chế biến thuỷ sản…………………… 55
4.1. Kiểm toán năng lượng hệ thống nhiệt.
4.2. Kiểm toán năng lượng các thiết bị điện.
4.3. Kiểm toán năng lượng các thiết bị lạnh.
Câu hỏi ôn tập
Chương 5: NHỮNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG
SẢN XUẤT SẠCH HƠN CỦA CÁC NHÀ MÁY ĐIỂN HÌNH
1. Kết quả sản xuất sạch hơn của nhà máy chế biến cá……………………………62
2. 1.1. Tổng quan về công ty.
1.2. Thực trạng của công ty trước khi sản xuất sạch.
1.3. Áp dụng sản xuất sạch hơn.