I/KHÁI NI MỆ
1.Các khái ni m chung v b iệ ề ụ
Các ph n t ch t r n th r i r c (v n) d i tác d ng c a các dòng khí ho c khôngầ ử ấ ắ ể ờ ạ ụ ướ ụ ủ ặ
khí, chúng chuy n thành tr ng thái l l ng và trong nh ng đi u ki n nh t đ nh chúngể ạ ơ ử ữ ề ệ ấ ị
t o thành th v t ch t mà ng i ta g i là b i.ạ ứ ậ ấ ườ ọ ụ
B i g m hai pha: pha khí và pha r n r i r c.ụ ồ ắ ờ ạ
H t B i có kích th c t nguyên t đ n nhìn th y đ c b ng m t th ng, có khạ ụ ướ ừ ử ế ấ ượ ằ ắ ườ ả
năng t n t i d ng l l ng trong th i gian dài ng n khác nhau.ồ ạ ở ạ ơ ử ờ ắ
2. Phân lo i b iạ ụ
+ theo ngu n g cồ ố
- B i t nhiên (b i do đ ng đ t, núi l a...)ụ ự ụ ộ ấ ử
-B i th c v t (nh b i g , bông, b i ph n hoa...), b i đ ng v t (len, lông,ụ ự ậ ư ụ ỗ ụ ấ ụ ộ ậ
tóc...)
-B i nhân t o (nh a hoá h c, cao su, cement...)ụ ạ ự ọ
-B i kim lo i (S t, đ ng, chì...)ụ ạ ắ ồ
-B i h n h p (do mài, đúc...)ụ ỗ ợ
+ theo kích th c h t b iướ ạ ụ
-B i thô, cát b i: g m t các h t b i, ch t r n có kích th c h t l n h n 75ụ ụ ồ ừ ạ ụ ấ ắ ướ ạ ớ ơ
-B i: các h t ch t r n có kích th c nh h n b i thô (5-75 ) đ c hìnhụ ạ ấ ắ ướ ỏ ơ ụ ượ
thành t các quá trình c khí nh nghi n, tán, đ p...ừ ơ ư ề ậ
-B i hô h p là nh ng h t b i có kích th c nh h n 10 chúng có th thâmụ ấ ữ ạ ụ ướ ỏ ơ ể
nh p sâu vào t n ph i trong quá trình hô h pậ ậ ổ ấ
II. TH C TR NG Ô NHI M B I VI T NAMỰ Ạ Ễ Ụ Ở Ệ
Theo các chuyên gia, m t trong nh ng nguyên nhân c b n d n đ n tình tr ng ôộ ữ ơ ả ẫ ế ạ
nhi m môi tr ng là s b trí công nghi p ch a h p lý. Ngoài ra, tình tr ng c s hễ ườ ự ố ệ ư ợ ạ ơ ở ạ
t ng còn nhi u b t c p, đã d n đ n tình tr ng quá t i, ùn t c giao thông. Đ c bi t,ầ ề ấ ậ ẫ ế ạ ả ắ ặ ệ
còn nhi u ph ng ti n cũ nát l u hành trên đ ng, d n đ n tình tr ng khói, b i gâyề ươ ệ ư ườ ẫ ế ạ ụ
ô nhi m môi tr ng ngày m t nghiêm tr ng.ễ ườ ộ ọ
Đi u này d y lên th c tr ng đáng lo ng i r ng, ng i dân Hà N i đang s ng trongề ấ ự ạ ạ ằ ườ ộ ố
hi m ho ô nhi m, t l b i ph th i, b i sinh ho t trong khu v c n i thành luônể ạ ễ ỷ ệ ụ ế ả ụ ạ ự ộ
v t ng ng cho phép. S ô nhi m này có nh h ng l n đ n s c kh e c a ng iượ ưỡ ự ễ ả ưở ớ ế ứ ỏ ủ ườ
dân th đô, đ c bi t là nguy c m c các ch ng b nh mãn tính ủ ặ ệ ơ ắ ứ ệ v tai, mũi h ng, viêmề ọ
mũi d ng, hen ph qu n, viêm ph i…ị ứ ế ả ổ
Lâu nay, nhi u h dân trên khu v c Láng H không dám m c a nhà mình ch vì tìnhề ộ ự ạ ở ử ỉ
tr ng b i b m đang tràn ng pạ ụ ặ ậ đây do tuy n đ ng này đang thi công. Nhà nàoở ế ườ
không trang b rèm che, c a kính thì su t ngày ph i ăn, , sinh ho t v i b i... Có vi cị ử ố ả ở ạ ớ ụ ệ
ph i ra ngoài, đ t b o v s c kh e, ai n y nào kính, kh u trang che kín m t mũi,ả ể ự ả ệ ứ ỏ ấ ẩ ặ
r i m i dám b c ra kh i nhà.ồ ớ ướ ỏ
Nhi u tuy n ph ng p chìm trong b iề ế ố ậ ụ
Tình tr ng ô nhi m b i cũng di n ra ph bi n trên nhi u tuy n đ ng nh Nguy nạ ễ ụ ễ ổ ế ề ế ườ ư ễ
Trãi, Khu t Duy Ti n, Ph m Hùng, Ph m Văn Đ ng, Nam - Thăng Long, Tam Trinh,ấ ế ạ ạ ồ
Yên S , Gi i Phóng… Do đ c thù c a nh ng tuy n đ ng này v n là nh ng tuy nở ả ặ ủ ữ ế ườ ố ữ ế
đ ng Vành đai, nên hàng ngày nh ng tuy n xe liên t nh, nh ng xe “công tr ng”ườ ữ ế ỉ ữ ườ
ch y vào n i thành. V n đã không đ c chùi r a, che ch n c n th n nên nhi u xeạ ộ ố ượ ử ắ ẩ ậ ề
khi l u thông vô t x đ t cát, v t li u ra đ ng khi n th đô ngày m t chìm sâuư ư ả ấ ậ ệ ườ ế ủ ộ
trong b i. ụ
Th c t , thành ph Hà N i đã có quy đ nh các xe ch v t li u r i khi l u thông thùngự ế ố ộ ị ở ậ ệ ờ ư
xe ph i kín, khít; l p, g m xe, thùng xe bên ngoài ph i đ c r a s ch tr c khi l uả ố ầ ả ượ ử ạ ướ ư
thông; không đ c x p, đ cao quá thành thùng xe đ m b o v t li u r i không r iượ ế ổ ả ả ậ ệ ờ ơ
vãi, gây b i b n ra đ ng ph . Tr m r a xe ch ng b i t i các khu v c c a kh u làụ ẩ ườ ố ạ ử ố ụ ạ ự ử ẩ
m t trong nh ng bi n pháp làm gi m b i trong lĩnh v c xây d ng song th c t khôngộ ữ ệ ả ụ ự ự ự ế
phát huy tác d ng, vi c làm s ch đ t cát, b i trên xe ch d ng l i m c qua loa, làmụ ệ ạ ấ ụ ỉ ừ ạ ở ứ
cho có.
Tr c th c tr ng này, thi t nghĩ c n có s vào cu c m t cách m nh m h n n aướ ự ạ ế ầ ự ộ ộ ạ ẽ ơ ữ
c a các c quan ch c năng đ đ a Hà N i th c s tr thành m t th đô “xanh, s ch,ủ ơ ứ ể ư ộ ự ự ở ộ ủ ạ
đ p”.ẹ
B i đang là v n đ nh c nh i đ i v i xã h iụ ấ ề ứ ố ố ớ ộ
III. TÁC H I C A B IẠ Ủ Ụ
- Thành ph n hóa h c, th i gian ti p xúc là các y u t nh h ng đ n các c quanầ ọ ờ ế ế ố ả ưở ế ơ
n i t ng.ộ ạ
- M c đ b i trong b máy hô h p ph thu c vào kích th c, hình d ng, m t đứ ộ ụ ộ ấ ụ ộ ướ ạ ậ ộ
h t b i và cá nhân t ng ng i.ạ ụ ừ ườ
- B i vào ph i gây kích thích c h c, x hóa ph i d n đ n các b nh v hô h pụ ổ ơ ọ ơ ổ ẫ ế ệ ề ấ
nh khó th , ho và kh c đ m, ho ra máu, đau ng c …ư ở ạ ờ ự
- TCVN 2005 qui đ nh b i t ng c ng trong không khí xung quanhị ụ ổ ộ 0,5 mg/m3.
- B i đ t đá không gây ra các ph n ng ph : tính trõ, không có tính gây đ c. Kíchụ ấ ả ứ ụ ộ
th c l n (b i thô), n ng, ít có kh năng đi vào ph nang ph i, ít nh h ng đ nướ ớ ụ ặ ả ế ổ ả ưở ế
s c kh e.ứ ỏ
- B i than: thành ph n ch y u là hydrocacbon đa vòng (VD: 3,4-benzenpyrene), cóụ ầ ủ ế
đ c tính cao, có kh năng gây ung th , ph n l n b i than có kích th c l n h n 5ộ ả ư ầ ớ ụ ướ ớ ơ
micromet b các d ch nh y các tuy n ph qu n và các lông gi l i. Ch có các h tị ị ầ ở ế ế ả ữ ạ ỉ ạ
b i có kích th c nh h n 5 mm vào đ c ph nang.ụ ướ ỏ ơ ượ ế
IV. BI N PHÁP X LÝ B I B NG PH NG PHÁP TĨNH ĐI NỆ Ử Ụ Ằ ƯƠ Ệ
L c b i tĩnh đi n là h th ng l c b các h t b i có kích th c nh kh i dòng khôngọ ụ ệ ệ ố ọ ỏ ạ ụ ướ ỏ ỏ
khí ch y qua bu ng l c, trên nguyên lý ion hoá và tách b i ra kh i không khí khiả ồ ọ ụ ỏ
chúng đi qua vùng có tr ng đi n l n. Bu ng l c b i tĩnh đi n (hay Silo l c b i)ườ ệ ớ ồ ọ ụ ệ ọ ụ
đ c c u t o hình tháp tròn ho c hình h p ch nh t, bên trong có đ t các t m c cượ ấ ạ ặ ộ ữ ậ ặ ấ ự
song song ho c các dây thép gai. H t b i v i kích th c nh , nh bay l l ng trongặ ạ ụ ớ ướ ỏ ẹ ơ ử
không khí đ c đ a qua bu ng l c có đ t các t m c c. Trên các t m c c, ta c pượ ư ồ ọ ặ ấ ự ấ ự ấ
đi n cao áp m t chi u c t vài ch c cho đ n 100kV đ t o thành m t đi n tr ngệ ộ ề ỡ ừ ụ ế ể ạ ộ ệ ườ
có c ng đ l n. H t b i khi đi qua đi n tr ng m nh s b ion hoá thành các phânườ ộ ớ ạ ụ ệ ườ ạ ẽ ị
t ion mang đi n tích âm sau đó chuy n đ ng v phía t m c c d ng và bám vàoử ệ ể ộ ề ấ ự ươ
t mấ c c đó.ự
Hi u qu c a h th ng l c b i tĩnh đi n ph thu c vào r t nhi u các y u tệ ả ủ ệ ố ọ ụ ệ ụ ộ ấ ề ế ố
nh : kích th c c a h t b i, tính ch t c a đi n c c, thi t b đi n đi u khi n đi nư ướ ủ ạ ụ ấ ủ ệ ự ế ị ệ ề ể ệ
tr ng, t c đ chuy n đ ng và s phân b đ ng đ u l ng không khí trong vùngườ ố ộ ể ộ ự ố ồ ề ượ
đi n tr ng. Tùy theo l u l ng b i c a bu ng l c mà h th ng t đ ng đi u ch nhệ ườ ư ượ ụ ủ ồ ọ ệ ố ự ộ ề ỉ
đi n áp cao áp vào bu ng l c, sao cho đ t đ c hi u su t l c b i cao nh t. V i đi uệ ồ ọ ạ ượ ệ ấ ọ ụ ấ ớ ề
ki n ho t đ ng t t h th ng có th đ t hi u su t l c b i đ t trên 98%. B i s đ cệ ạ ộ ố ệ ố ể ạ ệ ấ ọ ụ ạ ụ ẽ ượ
tách kh i các t m c c b ng n c r a ho c b ng vi c rung rũ t m c c.ỏ ấ ự ằ ướ ử ặ ằ ệ ấ ự