H i đ n Chèm ộ ề
Đ Văn Túỗ
Vi t Nam H c K2Aệ ọ
1. Gi i thi u:ớ ệ
Đình Chèm là m t trong nh ng ngôi đình đ c coi là c nh t n c Vi tộ ữ ượ ổ ấ ướ ệ
Nam . T ngàn năm nay, đình Chèm là n i th cúng tín ng ng c a ng iừ ơ ờ ưỡ ủ ườ
dân ba làng: làng Hoàng, làng M c và làng Chèm c a xã Đông Ng c,ạ ủ ạ
huy n T Liêm, Hà N i. Đình Chèm là n i th Đ c thánh Chèm. Chèm làệ ừ ộ ơ ờ ứ
t Vi t c , g c là T’lem, cũng là tên c a huy n T Liêm đ c l p nămừ ệ ổ ố ủ ệ ừ ượ ậ
621
Đ n Chèm cách trung tâm Hà N i 12km.ề ộ
2. th n tíchầ
Theo truy n thuy t, Lý Ông Tr ng (còn có tên là Lý Thân) là ng i làngề ế ọ ườ
Chèm, nay thu c xã Th y Ph ng, huy n T Liêm, Hà N i. Ông là ng iộ ụ ươ ệ ừ ộ ườ
nhân đ c cao c , t ng m o r t khôi ngô và l i có tài thao l c h nứ ả ướ ạ ấ ạ ượ ơ
ng i. Ông sinh vào th i Hùng Du V ng và m t vào th i Th c Anườ ờ ệ ươ ấ ờ ụ
D ng V ng.ươ ươ
Vào th i Hùng V ng th 18, Ông Tr ng gi m t ch c nh huy n p,ờ ươ ứ ọ ữ ộ ứ ỏ ở ệ ấ
đ i sau truy n r ng ông cao hai tr ng ba th cờ ề ằ ượ ướ [1]. V i b n tính c ngớ ả ươ
tr c, trung h u, th ng dân nên có l n th y m t tên lính huy n ác ôn đánhự ậ ươ ầ ấ ộ ệ
đ p dân phu dã man, ông đã n i gi n đánh ch t tên lính đó và b tri u đìnhậ ổ ậ ế ị ề
khép t i ch t. Nh ng vua th y ông là ng i có tài đ c, kh e m nh nênộ ế ư ấ ườ ứ ỏ ạ
không n gi t. Sau đó ông b ch c, đi c u h c ph ng xa.ỡ ế ỏ ứ ầ ọ ươ
Th i đó nhà T n bên Tàu mu n m r ng b cõi v phía Nam nên đã saiờ ầ ố ở ộ ờ ề
t ng Đ Th đem 50 v n quân xâm l c n c ta. D i s lãnh đ o c aướ ồ ư ạ ượ ướ ướ ự ạ ủ
Th c Phán, ng i Âu Vi t và L c Vi t đã đoàn k t chi n đ u, th c hi nụ ườ ệ ạ ệ ế ế ấ ự ệ
cu c kháng chi n giành đ c l p th ng l i. T ng Đ Th b gi t, quânộ ế ộ ậ ắ ợ ướ ồ ư ị ế
thù ph i rút lui. Trong cu c chi n này Lý Ông Tr ng đã có công xu t s c.ả ộ ế ọ ấ ắ
Sau khi giành l i đ c đ c l p, đ k t tình hòa h o v i nhà T n nh mạ ượ ộ ậ ể ế ả ớ ầ ằ
b o v n n đ c l p lâu dài, Th c An D ng V ng đã c Lý Ông Tr ngả ệ ề ộ ậ ụ ươ ươ ử ọ
sang giúp nhà T n b o v biên gi i phía B c. Vua T n đã th tài ông vầ ả ệ ớ ắ ầ ử ề
ki n th c văn võ. K t qu : Văn đ t ti n sĩ, võ x ng danh hi u úy (t ngế ứ ế ả ạ ế ứ ệ ướ
ch huy). Ông đ c vua T n giao ch huy m i v n quân đi tr n th Lâmỉ ượ ầ ỉ ườ ạ ấ ủ
Thao. Do có công d p Hung Nô, b o v đ c biên gi i, vua T n phongẹ ả ệ ượ ớ ầ
ch c hi u úy và g con gái là B ch Lý Cung cho ông. Khi tu i đã l n ôngứ ệ ả ạ ổ ớ
xin phép v quê. Quân Hung Nô l i sang qu y phá biên gi i, vua T n l iề ạ ấ ớ ầ ạ
sai s sang tri u ông. Ông đã t ch i, nói thác là vì tu i già s c y u. Th yứ ệ ừ ố ổ ứ ế ấ
ông không ch u đi, v s gi vua T n đã xin l i cùng ông đ tránh t i làị ị ứ ả ầ ở ạ ể ộ
không thuy t ph c đ c ông. Vua T n bu c ph i đúc t ng ông cao l n,ế ụ ượ ầ ộ ả ượ ớ
oai phong d ng lên c a T Mã, phía b c kinh đô Hàm D ng. Quự ở ử ư ắ ươ ả
nhiên, khi th y t ng ông, gi c ho ng s rút lui, không còn đ n qu y pháấ ượ ặ ả ợ ế ấ
n a.ữ
T đó ng i ph ng B c th ng g i nh ng pho t ng l n là "Ôngừ ườ ươ ắ ườ ọ ữ ượ ớ
Tr ng".ọ
Nhân dân làng Chèm kính tr ng đ c đ và tài năng c a ông, đã suy tôn ôngọ ứ ộ ủ
là Thành Hoàng Đ c Thánh Chèm, và t c t ng v ch ng ông th chungứ ạ ượ ợ ồ ờ
trong đ n làng, g i là Đ c Ông, Đ c Bà.ề ọ ứ ứ
Đ n th i nhà Đ ng (kho ng th k th 8) Tri u X ng đ n làm quanế ờ ườ ả ế ỷ ứ ệ ươ ế
đô h Giao Châu, đã cho l p đ n riêng, quanh năm b n mùa th cúng. Đ nộ ậ ề ố ờ ế
năm 964 -780, Cao Bi n sau khi đánh d p đ c quân Nam Chi u đã choề ẹ ượ ế
s a sang và tôn t o đ n th , kh c t ng th g i là đ n Lý Hi u Úy.ử ạ ề ờ ắ ượ ờ ọ ề ệ
Đình qua nhi u l n tu s a, vào các năm: 1631, 1773, 1792, 1885, 1902,ề ầ ử
1913. Vào năm 1902, đình đ c ki u lên đ cao h n hai mét b ng ph ngượ ệ ộ ơ ằ ươ
pháp th công đ tránh n c l t. Đình là công trình ki n trúc, là di tích l chủ ể ướ ụ ế ị
s văn hóa n i ti ng, ki n trúc hi n t i theo ki u “n i công ngo i qu c”ử ổ ế ế ệ ạ ể ộ ạ ố
trên khu đ t r ng ba m u. N i b t nh t là c ng tam quan ngoài, có b nấ ộ ẫ ổ ậ ấ ổ ố
c t đ ng tr cao vút trên b sông H ng.ộ ồ ụ ờ ồ Bên trong đình, các c t, mái đ cộ ượ
ch m tr tinh vi; ạ ổ
gian trong cùng c a ngôi đình có hai b c t ng: t ng Th ng Đ ngủ ứ ượ ượ ượ ẳ
Thiên V ng cao 2 tr ng và b c t ng công chúa n c T n - Hoàng phiươ ượ ứ ượ ướ ầ
B ch T nh Cung cao tr ng 8 có d . Hi n đình Chèm v n còn l u giạ ỉ ượ ư ệ ở ẫ ư ữ
Đình Chèm – ngôi đình c ven sông H ng, Hà N i.ổ ồ ộ
chi c l h ng ngàn năm tu i r t quý hi m. Qua bao th i đ i, ngôi đ nế ư ươ ổ ấ ế ờ ạ ề
đã đ c tôn t o to đ p h n, khang trang h n cho t i nay.ượ ạ ẹ ơ ơ ớ
3. L h i đ n Chèmễ ộ ề
Theo truy n th ng, hàng năm đ n Chèm m l h i 3 ngày đ t ng ni mề ố ề ở ễ ộ ể ưở ệ
Thành Hoàng Lý Ông Tr ng vào các ngày 14-16/05 Âm l chọ ị
a.Các b c chu n bướ ẩ ị:
Đ chu n b cho h i, lý d ch ba làng Chèm, Hoàng, M c h p ngày 15.4ể ẩ ị ộ ị ạ ọ
phân công nhi m v cho t ng thành viên tham gia l h i. Các ch cệ ụ ừ ễ ộ ứ
quan tr ng nh đ i hi u, ti u hi u, phù giá đ u là ng i làng Chèm.ọ ư ạ ệ ể ệ ề ườ
T 22.4 đ n 27.4 th c t p đ i hình đám r c… m t khâu ph i chu nừ ế ự ậ ộ ướ ộ ả ẩ
b n a là l ti c chay trong ngày h i. Ba ngày h i Chèm đ u làm lị ữ ễ ệ ộ ộ ề ễ
ti c chay. Đ chu n b cho h i, làng Chèm phân ru ng t đ u v choệ ể ẩ ị ộ ộ ừ ầ ụ
gia đình. Gia đình này sau khi nh n ru ng c y cày, đ n ngày h i ph iậ ộ ấ ế ộ ả
n u 27 n i chè kho, đóng thành 27 bát chè l n, th i m t n i g o n pấ ồ ớ ổ ộ ồ ạ ế
kho ng đ đ đóng 27 ph m o n to. Ngoài ra còn làm bánh gai, bánhả ủ ể ẩ ả
n , bánh kh o. Bánh trong ngày h i ch t cao t i nóc đ n.ổ ả ộ ấ ớ ề
T c l trên quy đ nh c 3 đ i c a 1 gia đình thì ph i 1 l n đăng cai, vìụ ệ ị ứ ờ ủ ả ầ
m t s gia đình nghèo kh sau khi xong m t l h i ph i b quê h ngộ ố ổ ộ ễ ộ ả ỏ ươ
ra đi tha ph ng c u th c.ươ ầ ự
Tho t đ n, ta th y b n c t hoa bi u sát mép sông nhìn xu ng b n, caoạ ế ấ ố ộ ể ố ế
trên ch c mét. Sau hàng c t này là Tàu T ng, m t n p nhà ba gian haiụ ộ ượ ộ ế
chái là n i đ hai “ông” voi. Vào đ n sân là m t n p nhà vuông támơ ể ế ộ ế
mái g i là ph ng đình. Xung quanh có nhi u cây c nh đ p. Cu i sânọ ươ ề ả ẹ ố
là chính đi n có ba n p: ti n t , trung cung và h u cung. T i h u cung,ệ ế ề ế ậ ạ ậ
ban th gi a có t ng v ch ng thánh b ng g , t c năm 1888 vàở ờ ữ ượ ợ ồ ằ ỗ ạ
t ng hai nàng h u. Hai bên t h u là t ng sáu ng i con (hai tìượ ầ ả ữ ượ ườ
t ng?). cung gi a có các ban th và đ l b . Ngoài ti n t bàyướ Ở ữ ờ ồ ỗ ộ ề ế
h ng án, long sàng, ki u, bát b u, tàn tán l ng qu t…ươ ệ ử ọ ạ
b. Di n bi n l h iễ ế ễ ộ
+ Ph n l :ầ ễ
Hàng năm t ngày 14 đ n ngày 16 tháng 5 làng Chèm cùng hai làng k từ ế ế
ch là Liên M c và Hoàng M c t ch c h i Chèm.ạ ạ ạ ổ ứ ộ
Chính h i là ngày 15. Trong ba ngày h i có nhi u nghi l nh t , r cộ ộ ề ễ ư ế ướ
n c, r c mã, r c văn, l t m t ng…ướ ướ ướ ễ ắ ượ
Cu c r c n c đ c ti n hành vào sáng s m ngày 15. Đây là l y n cộ ướ ướ ượ ế ớ ấ ướ
gi a dòng sông đ làm l t m t ng. Đoàn r c n c g m nh ng traiữ ể ễ ắ ượ ướ ướ ồ ữ
làng áo qu n nai n t g n gh , h r c ba c ki u bên trên đ t 3 cái choéầ ị ọ ẽ ọ ướ ỗ ệ ặ
l n, 3 cái gáo đ ng đi ng c đê lên h t đ a ph n… M c (đ ng dàiớ ồ ượ ế ị ậ ạ ườ
kho ng 3 ki-lô-mét) thì xu ng b n. Đã có 3 chi c thuy n v r ng ch cả ố ế ế ề ẽ ồ ự
s n. Đoàn r c theo s phân công tr c xu ng thuy n và thuy n xuôiẵ ướ ự ướ ố ề ề
dòng. Đ n tr c c a đ n thì b t đ u di n ra nghi th c l y n c.ế ướ ử ề ắ ầ ễ ứ ấ ướ