Judo và ngưi khai sinh m n v thu t c a tu i trờ ụ ừ ậ ủ ổ ẻ
Judo đưc ci bi n t m n v Jiujisu (nhu thu t) c a Nh t. Nguy n lý c aợ ờ ừ ụ ừ ậ ủ ậ ờ ủ
m n Judo là "Juekugo osay xuru" nghĩa là "L y nhu thụ ấ ắng cưng, b o l c và tàn bạ ự ạo".
Đ y là cõu t c ng c a Nhấ ụ ữ ủ ật Bn. Ngưi s ng l p ra m n Judo là giờ ỏ ậ ụ ỏo s Jigoro Kano.ư
ng sinh ngày 28.10.1860, t i ph Mikage t nh Hyogo Nh t Bn. Thu nh ng là m tễ ạ ủ ỉ ậ ở ỏ ụ ộ
c u b g y gũ, m yậ ộ ầ ố ếu thưng b c c b n b t n t. Kano r t th ng minh, hiờ ị ỏ ạ ắ ạ ấ ụ ền lành
nh ng hay mưc cm và t ti. Lỳc 10 tu i, trong m t trặ ự ổ ộ ận đ búng, ng bỏ ụ ị đối ph ng đư ỏnh
và đưc m t v sinh Jiujisu c u tho t. Kano bợ ộ ừ ứ ỏ ắt đ u s nghi p v thu t tầ ự ệ ừ ậ ừ đú.
V ng cú thõn h nh g y gũ, y u t, n n t vỡ ụ ỡ ầ ế ớ ờ ớ ừ s như ận làm đ tệ ử. Đến năm
1877, trong th i gian theo hờ ọc trường đ i h c ch nh tr kinh t , Kano m i tr thành h cạ ọ ớ ị ế ớ ở ọ
trũ c a vủ ừ s Fuduka - mưt vộ ừ s nưi tiổ ếng và đức đ nh t th i b y gi .ộ ấ ờ ấ ờ
Ước m đó thành hi n thệ ực, ngưi sinh vi n 17 tu i bờ ờ ổ ắt đ u ra c ng luy nầ ụ ệ
t p. Nhậ ờ đ c t nh hi n hoà, th ng minh s n cú, ứ ớ ề ụ ẵ ụng đưc th y Fuduka quý m n và t nợ ầ ế ậ
tõm r n luy n, ch bo. Ch ng bao lõu Kano ố ệ ỉ ẳ đó tr thành m t v sinh Jiujusu (nhu thu t)ở ộ ừ ậ
th c th tài ba.ự ụ
Năm 1879 th y Fudaka m t, Kano ti p t c h c v v i th y Mattaemon - iso.ầ ấ ế ụ ọ ừ ớ ầ
Mattaemon - iso r t quý m n Kano nấ ế ờn đó ti p nh n vào h c t i vế ậ ọ ạ ừ đưng Tenjin Shinờ
Kage và tại đú Kano đó l p n n chi n c ng b t h làm r ng danh cho m n vậ ờ ế ụ ấ ủ ạ ụ ừ Judo sau
này. Đú là vi c Kano qu t ngó v sinh Fukushima n ng g n 100 kg, trong lỳệ ậ ừ ặ ầ c đú Kano
ch n ng 45 kg vỉ ặ ới đũn th kata guruma. Tế ừ đú, ngoài vi c h c tệ ọ ập, Kano đó dành r tấ
nhi u thề ời gian đ nghi n c u, ci ti n và h th ng ho m n nhu thu t c truy n c aể ờ ứ ế ệ ố ỏ ụ ậ ổ ề ủ
Nh t Bn (Jiujitsu) thành m n v m i mà ậ ụ ừ ớ ụng đ t t n cho nú là Judo, nghĩa là "nhu hoà,ặ ờ
m m d o".ề ẻ
Năm 1880, Jigoro - Kano t t nghiố ệp đ i h c ch nh tr - kinh tạ ọ ớ ị ế, năm sau ngụ
t t nghi p khoa Tri t h c. Nhố ệ ế ọ ờ cú tài năng, ụng đưc ch nh ph Nh t Bn c làm cợ ớ ủ ậ ử ố
v n B Gi o d c Nh t lỳc b y gi .ấ ộ ỏ ụ ậ ấ ờ
Năm 1882, giỏo s Jigdo-Kano thành lưp vậ ừ đường Kodokan đ truy n d yể ề ạ
m n v Judo. T n tu i c a ng và vụ ừ ờ ổ ủ ụ ừ đưng Kodokan ngày cú tiờ ếng tăm và giỏo s bư ắt
đ u ph bi n m n v Judo khầ ổ ế ụ ừ ắp nưc Nh t.ớ ậ
Năm 1886, đ cú mể ột trưng ph i Jiujitsu t t nhờ ỏ ố ất đ a vào ch ng trư ư nh h cỡ ọ
t p trong cậ ỏc trưng trung h c, B Gi o d c Nh t Bn t ch c m t cu c thi gi a c cờ ọ ộ ỏ ụ ậ ổ ứ ộ ộ ữ ỏ
v sinh c a Kano và v sinh c a vừ ủ ừ ủ ừ s Tosuka nưi ti ng. K t qu, trong 15 trổ ế ế ận đ u, c cấ ỏ
v sinh cừ ủa Kano đó th ng 13 tr n, hoà 2 tr n. Tắ ậ ậ ừ đú Kano đúng m t vai trũ quan trộ ọng
trong ch ng trưnh gi o d c th d c th thao Nh t Bn. Nh t Bn luy n t pỡ ỏ ụ ể ụ ể ở ậ ở ậ ệ ậ Judo phi
đạt đưc 2 mợ ục đ ch: "Thành t ch cao nh t và an toàn tuyớ ớ ấ ệt đ i" An toàn cho mố ỡnh và
cho c đối ph ong trong thi đưu và luy n t p.ấ ệ ậ
Năm 1890 lần đ u ti n t a Nh t Bn cú m t cu c bi u di n Judo cho c cầ ờ ị ậ ộ ộ ể ễ ỏ
khỏch nưc ngoài. Khớ ỏn gi đó nhi t li t hoan ngh nh cu c bi u diệ ệ ờ ộ ể ễn và sau đú trở
thành những ngưi tuy n truy n t ch c c nh t cho m n v này.ờ ờ ề ớ ự ấ ụ ừ
Năm 1932, mụn Judo đưc B Gi o d c Nh t Bn ch nh thợ ộ ỏ ụ ậ ớ ức đ a vào gingư
d y t i cạ ạ ỏc trưng trung, ti u hờ ể ọc trong nưc. Sớ ỏu năm sau th giỡ ỏo s Jigoro-Kanoư
m t (4.4.1938).ấ
Hàng năm, Nh t Bn cú t ch c nhi u gii vở ậ ổ ứ ề ụ đ ch Judo cho m i l a tu i cị ọ ứ ổ
nam l n n . Nhõn dõn Nh t Bn r t t hoà v m n v Judo c a m nh.ẫ ữ ậ ấ ự ề ụ ừ ủ ỡ
Năm 1956, Liờn đoàn Judo qu c tố ề (FIJ) đưc thành lợ ập. Đến nay FIJ đó cú
trờn 130 nưc thành vi n. Cũng trongớ ờ năm đú t i Nhạ ật Bn đó di n ra gii vễ ụ đ ch Judoị
th gi i lế ớ ần đ u ti n t i Tokyo v i trầ ờ ạ ớ ờn 50 nưc tham d .ớ ự
Năm 1964 mụn Judo được đ a vào ch ng trư ư ỡnh thi đ u ch nh th c cấ ớ ứ ủa đ iạ
hội Olympic đưc t ch c cũng t i Tokyo - Nh t. K t lỳợ ổ ứ ạ ậ ể ừ c ra đời đ n nay, kh ngế ụ
ri ng g Nh t Bn mà h u h t c c dõn t c tr n th gi i ngày càng hi u bi t và t pờ ỡ ở ậ ầ ế ỏ ộ ờ ế ớ ể ế ậ
luy n m n Judo.ệ ụ
Nguy n t c t p luyờ ắ ậ ện Judo là ngưi v sinh phi l y bờ ừ ấ ỡnh tĩnh đ ch ngể ế ự
n ng n i; d ng m m dụ ổ ự ề ẻo đ ch ng c ng rể ế ự ứ ắn. Đ ng thồ ời, thăng b ng c th là nguy nằ ể ờ
t c là y u t chi n th ng quan tr ng nh t c a m n ph i Judo. N u kh ng l i dắ ế ố ế ắ ọ ấ ủ ụ ỏ ế ụ ợ ụng
đưc s mợ ự ất thăng b ng cằ ủa đối ph ng đư s d ng hi u qu cể ử ụ ệ ỏc đũn vật, quăng, đ ,ố
kho , xi t c ,v.v... thỏ ế ổ ỡ ch a phi là ngư ư i v sinh Judo cú trờ ừ ỡnh độ đ ng c p cao.ẳ ấ
Nh t Bn, mở ậ ụn Judo được ngưi ta chỳ tr ng v k thu t nhi u hn là c b p.ờ ọ ề ỹ ậ ề ắ
T i gii vạ ụ đ ch Judo Nhị ật Bn 3 năm liền 1956, 57, 58 đ u cú s tham gia c a c c về ự ủ ỏ ừ
sinh Mỹ, CHLB Đ c, Ph p, Li n Xứ ỏ ờ ụ (trước đõy) và nhiều nưc khớ ỏc nh ng đưuề
khụng vượt qua đưc c c v sinh Nh t n i tiợ ỏ ừ ậ ổ ếng nh C-Hasgu, K-Cone v.v... Nh ngư ư
khi Judo đưc ph t tri n nhiợ ỏ ể ở ều nưc tr n th gi i th kh ng phi lỳc nào v sinhớ ờ ế ớ ỡ ụ ừ
Nh t cũng chiậ ếm u thư t i c c gii qu c t . Ch ng h n t i gii vế ạ ỏ ố ế ẳ ạ ạ ụ đ ch th gi i l n thị ế ớ ầ ứ
4 Phở ỏp năm 1961, v sinh Phừ ần Lan đó giành Huy ch ng vàng tuyư ệt đối. Anh
A.Fexinco đó th ng c v sinh l ng danh Nh t là K-Cone.ắ ừ ừ ậ
Năm 1965 vụ đ ch toàn th gi i l n th 5 cú 4 h ng cõn tuyị ế ớ ầ ứ ạ ệt đ i và 5 h ngố ạ
cõn cú gi i h n. Trong gii này kh ng ch cú c c v sinh Nh t Bn mà cũn cú v sinhớ ạ ụ ỉ ỏ ừ ậ ừ
Li n X (cũ) cũng chiờ ụ ếm u thư.ế
Chõu , ngoài Nh t Bn cú Tri u Ti n (Nam và Bở ỏ ậ ề ờ ắc) đ u cú c c v sinhề ỏ ừ
trỡnh độ cao, nh gii vư ụ đ ch th giị ế ới năm 1972, C ng hoà Dõn ch Nhõn dõn Tri uộ ủ ề
Ti n cú v sinh h ng nh anh Kim-En nhờ ừ ạ ẹ ận Huy ch ng bưc.ạ
M n Judo xõm nhụ ập vào nưc ta kh s m so v i m t s m n v qu c tớ ỏ ớ ớ ộ ố ụ ừ ố ế
kh c. Tỏ ừ năm 1952, c c vỏ ừ s Như ật Bn đó truy n b và sau nhề ỏ ững năm 60 c c v sinhỏ ừ
Vi t Nam, nh t là phệ ấ ớa Nam đó hăng say luy n tệ ập. Năm 1967 - 69 tại Đ ng Nam ụ ỏ
v n h i, c c vậ ộ ỏ ận đ ng vi n Judo c a Viộ ờ ủ ệt Nam đó đoạt đưc cợ ỏc Huy ch ng vàng,ư
b c.ạ
Sau năm 1975 phong trào luy n t p c c t nh ph a Nam v n ph t tri nệ ậ ở ỏ ỉ ớ ẫ ỏ ể
mạnh, nh ng đưi v i mi n B c th m n vố ớ ề ắ ỡ ụ ừ Judo (nhu đ o) hạ ầu nh khưng ph t tri nụ ỏ ể
ngay c Thủ đ Hà Nụ ội. Mói đến năm 1981 S Th d c th thao Hà Nở ể ụ ể ội đó chủ đ ngộ
gõy d ng m n Judo v i sự ụ ớ ố lưng h c sinh kh ng l n l m tợ ọ ụ ớ ắ ại Trường văn ho th d cỏ ể ụ
th thao Hà N i (Qu n ng a) do m t s hu n luy n viể ộ ầ ự ộ ố ấ ệ ờn đó h c Li n X v hu nọ ở ờ ụ ề ấ
luy n. Ngoài ra cũn m i m t s chuy n gia gi i m n Judo c c t nh phệ ờ ộ ố ờ ỏ ụ ở ỏ ỉ ớa Nam nh vư ừ
s Tiưm Hu ra hu n luy n cho c c hu n luy n vi n Hà N i làm nũng c t cho m nờ ở ế ấ ệ ỏ ấ ệ ờ ộ ố ụ
Judo lỳc b y gi .ấ ờ
Với bước đi nh thư ế, năm năm sua m n Judo Hà N i bụ ộ ắt đ u cú t n tuầ ờ ổi và
đó giành đưc nhi u bợ ề ộ Huy ch ng trong cưc gii toàn qu c và d m c nh tranh v i lỏ ố ỏ ạ ớ ớp
đàn anh c a thành ph H Ch Minh.ủ ố ồ ớ
Sau v n h i Trung Qu c và nhỏ ậ ộ ở ố ất là sau Đ ng Nam v n h i 1991, Judoụ ỏ ậ ộ
Vi t Nam bệ ắt đ u r l n m t phong trào luy n tầ ộ ờ ộ ệ ập ch a tưng cú, nh t là c c t nh ph aừ ấ ỏ ỉ ớ
Nam và thủ đ Hà N i. Nam n thanh niụ ộ ữ ờn đ n v i Judo hi n nay hế ớ ệ ọ đ u nh n vàoề ỡ
g ng mưt nhà vặ ụ địch Đ ng Nam v n h i n V Sinh Trinh làm c t mụ ỏ ậ ộ ữ ừ ộ ốc đ mể ọi
ngưi phờ ấn đấu và v n lư ờn đ nh cao.ỉ
Để đ n v i vinh quang c c vế ớ ỏ ừ sinh Judo phi đ nhi u m hổ ề ồ ụi và nưc m t.ớ ắ
Mu n làm n n chi n th ng, ngoài n l c c a c c v sinh, cũn m t ph n quan tr ngố ờ ế ắ ỗ ự ủ ỏ ừ ộ ầ ọ
n a là cữ ỏc nhà lónh đ o chuy n ngành c n quan tõm nhi u hn nạ ờ ầ ề ữa đ i v i b m n này.ố ớ ộ ụ
r ng vàngồ