BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA HÓA HỌC
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học hóa học
THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG
THÍ NGHIỆM GẮN KẾT CUỘC SỐNG
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC PHẦN VÔ CƠ
LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
GVHD : TS. Phan Đồng Châu Thủy
SVTH : Hoàng Khánh Linh
Khóa : K39
Thành phố Hồ Chí Minh – 2017
i
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin dành lời cảm ơn chân thành đến TS. Phan Đồng Châu Thủy, giáo viên
hướng dẫn của tôi vì cô đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo tôi trong suốt thời
gian thực hiện đề tài. Sự tâm huyết của cô chính là nguồn động lực to lớn để tôi hoàn
thành khóa luận này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các bạn Nguyễn Hoàng Huy, Đỗ Thị Phương Ngọc,
Đặng Hữu Toàn, sinh viên khóa K39, các bạn đã giúp đỡ tôi khi gặp phải những khó
khăn lúc thực hiện đề tài. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các bạn Nguyễn Thành
Luân, Lưu Trần Thiên Ân, sinh viên khóa K39, đã giúp đỡ tôi khi tôi thực nghiệm đề
tài. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến bạn Nguyễn Thiện Trung – sinh viên khóa K13, khoa
Hóa học, trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học quốc gia Tp.HCM, chị Trần Lê
Ngọc Ánh, chị Nguyễn Thị Thành Nhơn, sinh viên khóa K38, đã giúp đỡ tôi khi tôi gặp
khó khăn trong lúc tiến hành những thí nghiệm trong đề tài này.
Tôi cũng gửi lời cảm ơn đến các em học sinh lớp 11A2, 11A1, cô Nguyễn Thị
Hiền, cô Phan Thị Bích Vương, trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh; các em học sinh lớp
11A8, 11A3, cô Nguyễn Diệu Linh, thầy Nguyễn Minh Tài, trường THPT Nguyễn Công
Trứ; các em học sinh lớp 11B15, 11B5 và thầy Kiều Trí Hòa, trường THPT Bình Hưng
Hòa, đã rất nhiệt tình giúp đỡ tôi khi tôi thực nghiệm đề tài và tiếp cho tôi sức mạnh
để hoàn thành đề tài này.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời tri ân đến gia đình, bạn bè đã quan tâm giúp đỡ và
động viên tôi trong thời gian nghiên cứu đề tài vừa qua.
Xin chân thành cảm ơn!
Hoàng Khánh Linh
ii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................................. i
MỤC LỤC ...................................................................................................................... ii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ....................................................................................... v
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................................ vi
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ .................................................................... vii
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ...................................... 5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước ......................................................... 5
1.2. Đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT ............................. 8
1.2.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học .................................................... 8
1.2.2. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học ..................................................... 10
1.2.3. Một số phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường THPT ....................... 11
1.2.4. Những biện pháp đổi mới phương pháp dạy học môn Hóa học ở trường
THPT ...................................................................................................................... 13
1.3. Thí nghiệm hóa học gắn kết với cuộc sống......................................................... 15
1.3.1. Khái niệm thí nghiệm hóa học ...................................................................... 15
1.3.2. Vai trò của thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở trường THPT ........... 15
1.3.3. Phân loại và sử dụng thí nghiệm trong dạy học môn Hoá học ở trường
THPT ......................................................................................................................
17
1.3.4. Khái niệm thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống ........................................ 21
1.3.5. Yêu cầu cần đạt của thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống ........................ 21
1.4. Thực trạng sử dụng thí nghiệm trong dạy học môn Hóa học ở một số trường
THPT tại Tp.HCM và Tp. Vũng Tàu ......................................................................... 23
1.4.1. Mục đích điều tra .......................................................................................... 23
1.4.2. Đối tượng và phương pháp điều tra .............................................................. 23
1.4.3. Kết quả điều tra ............................................................................................. 23
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 ................................................................................................ 38
Chương 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HÓA HỌC GẮN KẾT CUỘC
SỐNG TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC PHẦN VÔ CƠ LỚP 11 ................................ 39
iii
2.1. Phân tích nội dung chương trình Hóa học phần Vô cơ lớp 11 ............................ 39
2.1.1. Cấu trúc và nội dung chương trình phần Hóa học phần Vô cơ lớp 11 ......... 39
2.1.2. Chuẩn kiến thức kĩ năng phần Hóa học Vô cơ lớp 11 .................................. 40
2.1.3. Các phương pháp dạy học phần Hóa học Vô cơ lớp 11 ............................... 43
2.2. Các nguyên tắc thiết kế các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống ................... 44
2.3. Quy trình thiết kế các thí nghiệm hóa học gắn kết cuộc sống ............................ 45
2.4. Giới thiệu các thí nghiệm gắn kết cuộc sống đã thiết kế và cách sử dụng các thí
nghiệm này vào quá trình dạy học Hóa học phần Vô cơ lớp 11 ................................ 45
2.4.1. Thí nghiệm 1: Một số chất chỉ thị quen thuộc trong cuộc sống ................... 46
2.4.2. Thí nghiệm 2: Kiểm tra môi trường của một số dung dịch quen thuộc........ 50
2.4.3. Thí nghiệm 3: Phản ứng trao đổi ion ............................................................ 53
2.4.4. Thí nghiệm 4: Phản ứng trung hòa giữa axit và bazơ ................................... 55
2.4.5. Thí nghiệm 5: Đốt than trong khí oxi nguyên chất ....................................... 58
2.4.6. Thí nghiệm 6: Thiết kế bình lọc nước đơn giản tại nhà ............................... 60
2.4.7. Thí nghiệm 7: Mô phỏng bình chữa cháy ..................................................... 62
2.4.8. Thí nghiệm 8: Nước vôi trong gặp 7up ........................................................ 64
2.4.9. Thí nghiệm 9: Ngọn nến nào sẽ tắt trước?.................................................... 66
2.4.10. Thí nghiệm 10: Ảo thuật: Tắt nến............................................................... 68
2.4.11. Thí nghiệm 11: Vỏ trứng gặp giấm ............................................................ 70
2.5. Giới thiệu giáo án có sử dụng các thí nghiệm gắn kết cuộc sống đã thiết kế ..... 71
2.5.1. Giáo án bài 15: Cacbon ................................................................................. 71
2.5.2. Giáo án bài 16: “Hợp chất của cacbon” ........................................................ 81
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 ................................................................................................ 89
Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ...................................................................... 90
3.1. Mục đích thực nghiệm ........................................................................................ 90
3.2. Đối tượng thực nghiệm ....................................................................................... 90
3.3. Nội dung thực nghiệm ......................................................................................... 91
3.4. Tiến trình thực nghiệm ........................................................................................ 91
3.5. Kết quả và xử lí số liệu thực nghiệm .................................................................. 93
3.5.1. Kết quả bài kiểm tra của học sinh ................................................................. 93
iv
3.5.2. Kết quả khảo sát ý kiến đánh giá của học sinh ........................................... 103
3.5.3. Ý kiến của giáo viên bộ môn giảng dạy tại lớp thực nghiệm ..................... 107
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .............................................................................................. 109
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................................................... 110
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................... 112
PHỤ LỤC