Khóa luận tốt nghiệp Trần Thị Thùy
K53 Thông tin – Thư viện 1 QH-2008-X
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, internet và phương tiện thông tin đại chúng mang tri thức đến cho
nhân loại nhanh chóng và thuận tiện. Với một lượng thông tin khổng lồ không
ngừng tăng gia tăng đòi hỏi chúng ta phải có biện pháp tổ chức quản lý, bảo quản và
khai thác hiệu quả. Và Thư viện đã và đang trở thành cơ quan quản lý, tổ chức và
cung cấp cho thông tin cho NDT. Vì vậy, chúng ta không thể phủ nhận được vai trò
của thư viện, đặc biệt là hệ thống thư viện các trường cao đẳng, đại học phục vụ cho
học tập, nghiên cứu của một đối tượng lớn là sinh viên và giảng viên, nhà nghiên
cứu.
Theo nghị quyết Trung ương 2 khóa 8 của Đảng đã chỉ rõ cùng với khoa học
và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Công cuộc công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, nhằm đưa nước ta thành một nước phát triển thực hiện
mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh” đang đặt ra
yêu cầu cấp bách cho tất cả các lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, …
Trong đó, hoạt động Thư viện nói chung và Thư viện Trường đại học nói riêng
cũng đã và đang đóng góp một phần đáng kể vào sự nghiệp phát triển của đất nước.
Nhận thức được tầm quan trọng của thư viện, năm 1962 cùng với quyết định
thành lập Trường Đại học Giao thông Vận tải, thư viện đã được hình thành. Trong
nhiều năm qua Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Giao thông vận tải
đã góp phần không nhỏ trong việc cung cấp tài liệu, thông tin khoa học phục vụ các
nhiệm vụ và mục tiêu của trường. Đặc biệt, trong những năm gần đây nhu cầu tài
liệu của sinh viên, giáo viên và cán bộ trong Trường ĐHGTVT ngày càng nhiều, cụ
thể, chuyên sâu đòi hỏi cán bộ thư viện phải có phương hướng, biện pháp để quản
lý hoạt động và đặc biệt là tổ chức, bảo quản vốn tài liệu khoa học và hợp lý nhằm
đáp ứng một cách nhanh chóng, đầy đủ và chính xác nhu cầu của NDT.
Để đáp ứng tốt nhu cầu NDT, thư viện cần thực hiện chính sách tạo nguồn tin
tốt, đồng thời phải tiến hành tổ chức và bảo quản tốt nguồn tri thức này một cách
Khóa luận tốt nghiệp Trần Thị Thùy
K53 Thông tin – Thư viện 2 QH-2008-X
khoa học và hợp lý. Bởi tổ chức và bảo quản vốn tài liệu có một vai trò quan trọng
trong hoạt động của thư viện. Thư viện có quy mô hoạt động càng lớn, vốn tài liệu
càng phong phú thì việc bảo quản càng nghiêm ngặt. Cùng với tiềm năng về nhân
lực, vật lực, trang thiết bị kỹ thuật, nguồn nhân lực thông tin, tổ chức và bảo quản
tốt vốn tài liệu chẳng những đảm bảo được nguồn lực thông tin, nâng cao được uy
tín, chất lượng hoạt động của thư viện, tiết kiệm ngân sách mà còn quyết định sự
tồn tại và phát triển của các cơ quan TT-TV. Mỗi loại tài liệu trong thư viện cần có
cách thức tổ chức và bảo quản riêng biệt đồng thời theo quy luật tự nhiên cùng với
thời gian, các điều kiện về môi trường, khí hậu và các nhân tố khác ngày càng tác
động mạnh mẽ đến quá trình huỷ hoại và tự huỷ hoại của tài liệu. Vì thế, để đưa ra
được các chính sách, giải pháp cho việc tổ chức và bảo quản vốn tài liệu là một việc
làm không mấy dễ dàng và có một ý nghĩa quan trọng.
Mặt khác, trong bối cảnh nền kinh tế tri thức, công nghệ thông tin ngày càng
phát triển, nguồn thông tin trên giấy, điện tử bùng nổ nhanh chóng về số lượng. Đặc
biệt, nguồn tài liệu khoa học kỹ thuật lại nhanh chóng lỗi thời. Là 1 Trung tâm
Thông tin – Thư viện có quy mô lớn,vốn tài liệu đa dạng và luôn cần được cập nhật,
tái bản thường xuyên. Do đó, muốn sử dụng và bảo quản tài liệu có hiệu quả, chúng
ta phải tổ chức kho tài liệu khoa học: lưu trữ được nhiều, dễ cất, dễ lấy và dễ bảo
quản thì Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Giao thông Vận tải (Trung tâm
TT - TV ĐHGTVT) cần tổ chức tốt công tác này.
Với ý nghĩa quan trọng như vậy, tôi đã chọn đề tài : “Nâng cao hiệu quả
công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm thông tin thƣ viện
Trƣờng đại học Giao thông Vận tải – Hà Nội” làm đề tài Khóa luận tốt nghiệp
của mình.
Khóa luận tốt nghiệp Trần Thị Thùy
K53 Thông tin – Thư viện 3 QH-2008-X
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu với mục đích như sau:
Tìm hiểu thực trạng công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm
Thông tin – Thư viện Đại học Giao thông vận tải. Qua đó, tác giả đưa ra những
nhân xét, đánh giá và đặc biệt là một số kiến nghị, giải pháp, phương hướng phát
triển và hoàn thiện hơn nữa trong giai đoạn tiếp theo. Nhằm nâng cao hiệu quả của
các công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm nói riêng và chức năng
nhiệm vụ của Trung tâm nói chung.
Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài sẽ tập trung giải quyết các
nhiệm vụ như sau:
+ Nghiên cứu đặc điểm của Trung tâm, nội dung, thành phần vốn tài liệu,
loại hình kho tài liệu trong việc tổ chức và bảo quản vốn tài liệu.
+ Đưa ra nhận xét, đánh giá, đề xuất một số giải pháp và phương pháp cụ thể
để nâng cao hiệu quả công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm ngày
càng đi vào hoàn thiện hơn đáp ứng ngày càng cao nhu cầu thông tin của bạn đọc
một cách nhanh chóng, đầy đủ và chính xác.
+ Cân nhắc yếu tố ảnh hưởng để đảm bảo giải pháp được thực hiện tốt.
3. Tình hình nghiên cứu theo hƣớng đề tài
Liên quan đến vấn đề tổ chức và bảo quản vốn tài liệu đã được nghiên cứu tại
nhiều thư viện như: Thư viện Quốc gia Việt Nam, Trung tâm Thông - Tin thư viện
Đại học Quốc gia Hà Nội, … và tại Trung tâm TT – TV ĐHGTVT đề tài liên quan
đến công tác này đã được nghiên cứu năm 2008 với tên đề tài khóa luận tốt nghiệp
là: “Công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm Thông tin thư viện Đại
học Giao thông Vận tải. Thực trạng và giải pháp” (Bùi Thị Thanh Thảo – K49)
thực hiện.
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu tìm hiểu về
các biện pháp nâng cao hiệu công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm
TT –TV ĐHGTVT và theo khảo sát thực tế, từ năm 2008 đến nay hai công tác này
Khóa luận tốt nghiệp Trần Thị Thùy
K53 Thông tin – Thư viện 4 QH-2008-X
vẫn còn nhiều vấn đề cần được đề cập tới. Vì vậy, tôi đã đưa ra một số kiến nghị,
giải pháp, đóng góp ý kiến cho Trung tâm dựa trên thực trạng hoạt động hiện tại.
Với việc lựa chọn đề tài này, tôi hy vọng có thể được kế thừa những thành
quả nghiên cứu của tác giả đi trước, vận dụng kiến thức đã học trên giảng đường và
những thực tiễn học được sau hai tháng thực tập để nghiên cứu, khảo sát thực trạng
của việc tổ chức và bảo quản vốn tài liệu, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu
quả hai công tác này tại Trung tâm TT-TV ĐHGTVT, nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu
của người dùng tin là giảng viên, sinh viên, nhà nghiên cứu trong trường.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung
tâm TT-TV ĐHGTVT.
Phạm vi nghiên cứu: Công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm
từ năm 2008 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận
- Dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ
Chí Minh về công tác thư viện.
- Dựa vào các tài liệu chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về hoạt động
thông tin khoa học công nghệ.
- Dựa vào cơ sở lý luận thông tin và thư viện học.
- Nghiên cứu, tổng hợp các tài liệu lý luận về tổ chức và bảo quản kho
tài liệu và những tài liệu có nội dung liên quan đến khóa luận.
- Dựa vào thực trạng công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại
Trung tâm TT-TV Đại học Giao thông Vận tải.
Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài khóa luận, tôi đã sử dụng các
phương pháp luận nghiên cứu duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử và
Khóa luận tốt nghiệp Trần Thị Thùy
K53 Thông tin – Thư viện 5 QH-2008-X
một số phương pháp nghiên cứu khoa học sau: Khảo sát thực tế, trao đổi, thu thập,
thống kê số liệu, phân tích, so sánh, tổng hợp.
6. Đóng góp về lý luận và thực tiễn của đề tài
Về mặt lý luận: Đề tài khóa luận góp phần làm phong phú thêm vốn hiểu biết
chung về ý nghĩa, vai trò của công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu đối với
ngành Trung tâm đồng thời những giá trị khoa học cho công tác tổ chức và bảo
quản mang lại cho các thư viện nói chung.
Về mặt thực tiễn: Khóa luận đưa ra các ý kiến, đánh giá, giải pháp góp phần
nâng cao hiệu quả công tác tổ chức và bảo quản vốn tài liệu tại Trung tâm Thông tin
–Thư viện nhằm thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của một thư viện trường đại học.
7. Bố cục của khóa luận
Với bất cứ một đề tài nghiên cứu khoa học, đề tài khóa luận, ngoài lời cảm
ơn, phần mục lục, lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo. Nội dung của
Khóa luận gồm:
Chương 1: Giới thiệu tổng quan và thực trạng công tác tổ chức, bảo quản vốn
tài liệu tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Đại học Giao thông vận tải
Chương 2: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức và bảo quản vốn tài
liệu tại Trung tâm Thông tin - Thư viện Đại học Giao thông vận tải
Chương 3: Nguyên tắc thực hiện và các yếu tố ảnh hưởng