Tìm hiểu SP&DV TT-TV của Trung tâm TT-TV Trường ĐH GTVTHN
Trần Thị Loan – K50 – Thông tin thư viện Page 1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA THÔNG TIN – THƢ VIỆN
..............
TRẦN THỊ LOAN
TÌM HIỂU SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƢ VIỆN
CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƢ VIỆN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI
KHOA LUẬN TỐT NGHIỆP
NGÀNH: THÔNG TIN – THƯ VIỆN
HỆ ĐÀO TẠO: CHÍNH QUY
KHÓA ĐÀO TẠO: QHX (2005 – 2009)
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: THS. TRẦN THỊ THANH VÂN
HÀ NỘI 05 – 2009
MỤC LỤC
MỞ BÀI ..................................................................................................................... 4
1.1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................... 4
Tìm hiểu SP&DV TT-TV của Trung tâm TT-TV Trường ĐH GTVTHN
Trần Thị Loan – K50 – Thông tin thư viện Page 2
1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................... 5
1.3. Tình hình nghiên cứu theo hướng đề tài ....................................................... 3
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................ 6
1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu ................................................... 6
1.6. Đóng góp về mặt khoa học của đề tài .......................................................... 7
1.7. Bố cục của khóa luận .................................................................................... 7
NỘI DUNG ............................................................................................................... 7
CHƢƠNG I: TRUNG TÂM THÔNG TIN THƢ - VIỆN TRƢỜNG ĐẠI
HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI TRƢỚC NHIỆM VỤ ĐÀO TẠO
VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA NHÀ TRƢỜNG ..................................... 7
1.1. Vài nét về Trƣờng Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội .......................... 8
1.2. Trung tâm Thông tin - Thƣ viện trƣờng Đại học Giao thông Vận tải
Hà Nội trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của Nhà trƣờng. ....................... 9
1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển ....................................................... 9
1.2.2 .Chức năng, nhiệm vụ ............................................................................ 9
1.2.3. Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ của Trung tâm .............................. 11
1.2.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn lực thông tin của Trung tâm .......... 13
1.3. Đặc điểm ngƣời dùng tin và nhu cầu tin của Trung tâm Thông tin –
Thƣ viện Trƣờng Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội ...................................... 17
1.3.1. Đặc điểm người dùng tin của Trung tâm Thông tin – Thư viện
Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội ........................................................... 17
1.3.2. Đặc điểm nhu cầu tin của người dùng tin Trường Đại học Giao
thông Vận tải Hà Nội. .............................................................................................. 17
1.4. Vai trò của sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện trong hoạt
động thông tin – thƣ viện của Trung tâm ........................................................... 18
CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG CÁC SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG
TIN – THƢ VIỆN CỦA TRUNG TÂM THÔNG TIN THƢ VIỆN TRƢỜNG
ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI ................................................... 25
2.1. Thực trạng các sản phẩm thông tin - thƣ viện của Trung tâm Thông
tin - Thƣ viện Trƣờng Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội. .............................. 25
2.1.1. Hệ thống mục lục ................................................................................ 25
Tìm hiểu SP&DV TT-TV của Trung tâm TT-TV Trường ĐH GTVTHN
Trần Thị Loan – K50 – Thông tin thư viện Page 3
2.1.2. Các cơ sở dữ liệu ................................................................................. 27
2.1.3. Cổng thông tin điện tử tích hợp (Uct Portal) ...................................... 37
2.1.4. Đĩa CD – ROM ................................................................................... 47
2.3. Thực trạng các dịch vụ thông tin - thƣ viện của Trung tâm Thông
tin - Thƣ viện Trƣờng Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội. .............................. 48
2.3.1. Dịch vụ tra cứu thông tin trực tuyến .................................................... 48
2.3.2. Dịch vụ cho mượn tài liệu ................................................................... 51
2.3.3. Dịch vụ phổ biến thông tin chọn lọc .................................................. 54
2.3.4. Dịch vụ sao chép và in ấn tài liệu ....................................................... 54
2.3.5. Dịch vụ thông báo sách mới ............................................................... 54
2.3.6. Dịch vụ hướng dẫn người dùng tin ..................................................... 55
2.3.7. Dịch vụ tư vấn ..................................................................................... 56
2.3.8. Dịch vụ phát hành sách ....................................................................... 56
CHƢƠNG III: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƢỢNG SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƢ VIỆN TẠI
TRUNG TÂM THÔNG TIN – THƢ VIỆN TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIAO
THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI ................................................................................. 57
3.1. Những thuận lợi và khó khăn .................................................................. 57
3.1.1. Thuận lợi ............................................................................................. 57
3.1.2. Khó khăn ............................................................................................. 58
3.2. Nhận xét về các sản phẩm và dịch vụ thông tin thƣ viện ..................... 59
3.2.1. Ưu điểm ............................................................................................... 59
3.2.1. Nhược điểm .......................................................................................... 65
3.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng sản phẩm và dịch vụ
thông tin - thƣ viện của Trung tâm Thông tin – Thƣ viện Trƣờng Đại học
Giao thông Vận tải Hà Nội. ................................................................................... 67
3.3.1. Tăng cường nguồn lực thông tin - thư viện ......................................... 67
3.3.2. Đào tạo và đào tạo nâng cao trình độ cán bộ thư viện ......................... 67
3.3.3. Đào tạo và hướng dẫn người dùng tin................................................. 68
3.3.4. Khắc phục những nhược điểm của những phần mềm đang sử dụng ... 68
3.3.5. Tăng cường, đảm bảo hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật...................... 68
3.3.6. Marketting các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện .... 68
Tìm hiểu SP&DV TT-TV của Trung tâm TT-TV Trường ĐH GTVTHN
Trần Thị Loan – K50 – Thông tin thư viện Page 4
3.3.7. Đa dạng hóa các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện
của Trung tâm .......................................................................................................... 69
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 72
DANH MỤC ........................................................................................................... 73
PHỤ LỤC
MỞ BÀI
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Những năm 60 của thế kỷ XX, Viện sĩ A. I. Berg (Nga) đã dự báo: Thông tin sẽ trở
thành khái niệm dẫn đầu trong các khoa học của thế kỷ XXI. Thế kỷ XXI, loài
người bước sang kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên thông tin, được đánh dấu bằng sự ra
đời của nền kinh tế mới: Kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế mạng... Cùng với đó,
một xu thế mới hình thành: xu thế toàn cầu hóa, giao lưu, hợp tác, chia sẻ cùng phát
triển. Bên cạnh đó là sự hình thành và phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin
(CNTT) và viễn thông…tất cả những yếu tố này đã góp phần làm thay đổi bộ mặt
kinh tế, văn hoá, xã hội của cả loài người.
Trong kỷ nguyên mới, vai trò của thông tin ngày càng trở nên quan trọng và không
thể thiếu trong mọi lĩnh vực đời sống - xã hội. Thông tin góp phần làm nên sức
mạnh của một cá nhân nói riêng và của cả một dân tộc nói chung. Ngày nay, thông
tin cùng với vật chất và năng lượng trở thành 3 trụ cột chính quyết định sự tồn tại
của mỗi quốc gia. Các nguồn thông tin ra đời với tốc độ tăng chóng mặt và số lượng
tăng nhanh với cấp số nhân. Sự phát triển mạnh mẽ của thông tin kết hợp với sự
phát triển của CNTT và viễn thông đã nâng cao giá trị của mình để từ đó hình thành
nên môi trường thông tin số toàn cầu.
Nằm trong xu thế chung toàn cầu đó, Việt Nam cũng đang có những bước phát triển
mạnh mẽ dựa trên sự phát triển của CNTT và viễn thông. Theo Quỹ nghiên cứu
Internet GOV3 (Government for the third millennium – Chính phủ của thiên niên kỷ
thứ 3) của Anh công bố kết quả điều tra tình hình phát triển Internet trên toàn thế
giới ngày 17/11/2005: Việt Nam đứng thứ 3 về tốc độ phát triển Internet trong 4
năm qua, với số người sử dụng tăng 27,48%, trong đó 7,2% dân sử dụng thường
xuyên. Những điều này cho thấy nhu cầu thông tin của con người ngày càng cao.
Việc phát triển một hệ thống thông tin nhằm cung cấp cho người sử dụng ngày càng
trở nên cần thiết.
Cùng với xu thế phát triển của tất cả các lĩnh vực, các trung tâm TT-TV cũng không
ngừng thay đổi, phát triển để tạo ra những nguồn thông tin cho người dùng tin
(NDT). Hiện nay việc xây dựng một hệ thống các loại hình sản phẩm và dịch vụ
thông tin - thư viện (SP&DV TT-TV) là công việc cần thiết và quan trọng đối với
tất cả các cơ quan TT-TV . SP&DV TT-TV không chỉ đơn thuần phục vụ NDT và
cán bộ thư viện trong quá trình tác nghiệp, nó còn có ý nghĩa quan trọng giúp các
trung tâm TT–TV có thể liên kết chặt chẽ với nhau kể cả trong nước và quốc tế
nhằm tạo ra một nguồn lực thông tin đa dạng, phong phú và đầy đủ nhất có thể phục
vụ NDT đồng thời tiết kiệm được kinh phí và công sức cho cán bộ thư viện. Từ đây,
có thể đánh giá sự phát triển của trung tâm TT-TV, đồng thời khẳng định vai trò và
tầm quan trọng của nó trong xã hội.
Tìm hiểu SP&DV TT-TV của Trung tâm TT-TV Trường ĐH GTVTHN
Trần Thị Loan – K50 – Thông tin thư viện Page 5
Sự thay đổi hình thức đào tạo từ niên chế sang tín chỉ của các trường đại học đã tác
động và làm thay đổi phương thức học của sinh viên và dạy của giảng viên. Điều
này càng làm cho các trung tâm TT-TV có vai trò ngày càng lớn, đặc biệt là các
trung tâm TT-TV đại học. Chất lượng và hiệu quả phục vụ của các trung tâm TT-
TV sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo của các nhà trường. Vì vậy các
trung tâm TT-TV cần nhanh chóng nắm bắt xu hướng phát triển, bám sát kế hoạch
đào tạo của nhà trường để có những biện pháp bổ sung vốn tài liệu và phát triển hệ
thống SP&DV TT-TV một cách hợp lý nhất.
Hiện nay, việc cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời, đáp ứng cả về số lượng và
chất lượng đặt ra cho các trung tâm thông tin thư viện nói chung và Trung tâm
Thông tin – Thư viện Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội (ĐH GTVTHN) -
viết tắt là Trung tâm - nói riêng những nhiệm vụ to lớn, phức tạp. Để làm được điều
này đòi hỏi các trung tâm TT-TV phải không ngừng xây dựng hệ thống SP&DV
TT-TV, từ đó đáp ứng nhu cầu khai thác và sử dụng thông tin của NDT ở mọi lúc
mọi nơi một cách nhanh nhất, kịp thời nhất. Việc đa dạng và phong phú hoá các loại
hình SP&DV TT-TV gắn liền với việc ứng dụng CNTT là yếu tố sống còn của
Trung tâm, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay.
Với ý nghĩa to lớn của SP&DV TT–TV trong hoạt động TT–TV tôi đã lựa chọn vấn
đề “Tìm hiểu sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện của Trung tâm Thông tin
Thư viện Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội” làm đề tài khoá luận của
mình.
1.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu toàn bộ hệ thống SP&DV TT–TV của Trung tâm TT–TV Trường ĐH
GTVTHN. Trên cơ sở đó, đánh giá những ưu nhược điểm để:
* Mục đích: Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển hệ thống SP&DV
TT-TV của Trung tâm TT–TV Trường ĐH GTVTHN.
* Nhiệm vụ: Để thực hiện mục tiêu trên, đề tài đi sâu giải quyết các vấn đề sau:
- Tìm hiểu sơ lược về Trung tâm TT–TV Trường ĐH GTVTHN.
- Nghiên cứu đặc điểm NDT và nhu cầu của NDT tại Trung tâm TT–TV Trường
ĐH GTVTHN.
- Tìm hiểu vai trò của SP&DV TT-TV đối với Trung tâm TT–TV Trường ĐH
GTVTHN.
- Tìm hiểu thực trạng và phân tích các SP&DV TT-TV của Trung tâm.
- Đánh giá những ưu, nhược điểm của hệ thống SP&DV TT-TV của Trung tâm,
những thuận lợi và khó khăn của Trung tâm khi tiến hành xây dựng, hoàn thiện và
phát triển hệ thống SP&DV TT-TV này.
- Đưa ra một số đề xuất, giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển hệ thống SP&DV
TT-TV của Trung tâm.
1.3. Tình hình nghiên cứu theo hƣớng đề tài
Đối với Trung tâm TT–TV Trường ĐH GTVTHN đã có một số tài liệu viết về quá
trình xây dựng, thực trạng cũng như khả năng phát triển của hệ thống SP&DV TT-
TV của Trung tâm và cũng đã có những nghiên cứu đi khá sâu về vấn đề này. Theo
hướng nghiên cứu của đề tài, đã có một số tài liệu hướng dẫn, bài viết đăng trên kỷ
yếu hội thảo, báo cáo khoa học và các luận văn tốt nghiệp về các khía cạnh hoạt
động của Trung tâm TT-TV Trường ĐH GTVTHN. Cụ thể như:
Bài viết của Ths. Hoàng Thị Minh Phúc (Phó Giám đốc Trung tâm TT-TV Trường
ĐH GTVTHN): “Những điều bạn cần biết về Trung tâm Thông tin-Thư viện” đăng