TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======
NGUYỄN THỊ YẾN
TH NGUYỄN KHOA ĐIỀM
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC
T G C NH N VĂN H A
KH A LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Người hướng dẫn khoa học
TS. LA NGUYỆT ANH
HÀ NỘI, 2016
LỜI CẢM N
Trong quá trình triển khai khóa luận, tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ La
Nguyệt Anh cùng toàn thể các thầy, cô giáo trong Tổ Bộ môn Văn học Việt
Nam đã hƣớng dẫn và giúp đỡ nhiệt tình để tôi hoàn thành khóa luận này. Do
thời gian có hạn, năng lực nghiên cứu của bản thân còn hạn chế, chắc chắn
không tránh khỏi sự thiếu sót, tôi mong tiếp tục nhận đƣợc sự giúp đỡ của thầy
cô cùng toàn thể bạn bè để tôi có thể hoàn thiện t t hơn h a luận của mình.
Hà nội, tháng 05 năm 2016
Tác giả
Nguyễn Thị Yến
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan:
Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có tham khảo ý kiến của
những ngƣời đi trƣớc dƣới sự hƣớng dẫn của Tiến sĩ La Nguyệt Anh.
Các s liệu và kết quả nghiên cứu đƣợc ghi trong khóa luận là hoàn toàn
trung thực.
Hà nội, tháng 05 năm 2016
Tác giả
Nguyễn Thị Yến
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................................ 1
1. Lí do chọn đề tài ......................................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ............................................................................................................. 2
3. Đ i tƣợng, phạm vi nghiên cứu ................................................................................. 3
4. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................................... 3
5. Mục đích, ý nghĩa, đ ng g p của khóa luận ............................................................. 4
6. Cấu trúc của khóa luận ............................................................................................... 4
NỘI DUNG ..................................................................................................................... 5
CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG ................................................................. 5
1.1. Những tiền đề khoa học .......................................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm văn h a, văn học ................................................................................ 5
1.1.1.1. Khái niệm văn h a ............................................................................................ 5
1.1.1.2. Khái niệm văn học ............................................................................................ 6
1.2. Nguyễn Khoa Điềm và quá trình sáng tác ........................................................... 10
1.2.1. Tác giả Nguyễn Khoa Điềm .............................................................................. 10
1.2.2. Quá trình sáng tác của Nguyễn Khoa Điềm ..................................................... 12
1.3. Khảo sát sáng tác của Nguyễn Khoa Điềm trong chƣơng trình Ngữ văn THCS
và PTTH ........................................................................................................................ 16
Chƣơng 2. KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ LỚN TRÊN LƯNG MẸ C
NGU N KHO ĐIỀM T G C NH N V N H ........................................... 18
2.1. Hát ru từ cội nguồn văn h a ................................................................................. 18
2.1.1. Hát ru trong truyền th ng văn h a dân tộc ....................................................... 18
2.1.2. Hát ru trong văn h a Tà-ôi ................................................................................. 23
2.2. Những yếu t văn h a trong Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của
Nguyễn Khoa Điềm ...................................................................................................... 28
2.2.1. Cội nguồn văn h a - nguồn nuôi dƣỡng tâm hồn con ngƣời ........................... 28
2.2.1.1. Cội nguồn của tình mẫu tử .............................................................................. 28
2.2.1.2. Cội nguồn của tình yêu nƣớc .......................................................................... 30
2.2.2. Bức tƣợng đài bất tử về mẹ ................................................................................ 32
2.2.2.1. Bà mẹ chan chứa tình thƣơng, tình yêu với con ............................................ 32
2.2.2.2. Bà mẹ yêu lao động, tảo tần sớm hôm ........................................................... 34
2.2.2.3. Bà mẹ giàu lòng yêu nƣớc, khát vọng tự do .................................................. 37
Chƣơng 3: ĐẤT NƯỚC C A NGUY N KHO ĐIỀM T G C NH N V N
H .............................................................................................................................. 41
3.1. Đất Nước nhìn từ cội nguồn văn h a dân gian .................................................... 41
3.1.1. Đất Nước nhìn từ văn h a phong tục ................................................................ 41
3.1.2. Đất Nước đƣợc thức nhận từ chất liệu văn học dân gian ................................. 43
3.2. Đất Nước nhìn từ hông gian văn h a ................................................................. 46
3.2.1. Đất Nước nhìn từ hông gian địa văn h a ........................................................ 46
3.2.2. Đất Nước nhìn từ hông gian văn h a đời thƣờng .......................................... 47
3.3. Đất Nước trong chiều dài lịch sử dân tộc ............................................................. 48
3.3.1. Từ lịch sử b n ngàn năm dựng xây và đấu tranh ch ng ngoại xâm ............... 48
3.3.2. Sự tiếp n i của thế hệ tr hôm nay .................................................................... 50
KẾT LUẬN .................................................................................................................. 52
TÀI LIỆU THAM KHẢO