KIỂM TOÁN NĂNG LƯỢNG TẠI CÁC TÒA NHÀ
CAO TẦNG VÀ ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN SỬ DỤNG
NĂNG LƯỢNG HIỆU QUẢ
ENERGY AUDITION FOR MULTIFLOOR BUILDINGS AND
RECOMMENDATIONS FOR EFFECTIVE USE OF ENERGY
TRẦN VINH TỊNH
Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng
TÓM TẮT
Bài báo giới thiệu chu trình xây dựng dự án kiểm toán năng lượng và các phương pháp sử
dụng năng lượng hiệu quả trong các cơ sở sản xuất và trong các tòa nhà nói chung. Dựa trên
kết quả của công tác kiểm toán để xác định tiềm năng tiết kiệm năng lượng và đề ra phương
án sử dụng năng lượng một cách hiệu quả. Cụ thể ở đây là ứng dụng kiểm toán năng lượng
tại trung tâm học liệu (TTHL) thuộc Đại học Đà Nẵng,
ABSTRACT
This article introduces the process of building an energy-auditing project and methods for using
energy efficiency in manufacturing plants and other buildings. Based on the findings, some
recommendations are made on how to use the energy economically. Specifically, the energy
audition has been applied at the Information Resources Center of Danang University.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, trước tình hình tài nguyên năng lượng ngày càng khan hiếm như nước ta,
việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là ưu tiên quan trọng trong chính sách năng
lượng quốc gia. Để giảm tiêu thụ năng lượng, trước tiên cần phải có các hoạt động quản lý
năng lượng một cách chặt chẽ của các công ty, các cơ sở tiêu thụ năng lượng để tìm ra các
tiềm năng tiết kiệm năng lượng. Vì thế, việc tiến hành kiểm toán năng lượng là rất cần thiết.
Tiến hành kiểm toán năng lượng là để xác định những bộ phận sử dụng điện lãng phí,
nhận diện các cơ hội tiết kiệm và đề xuất giải pháp tiết kiệm năng lượng cho trung tâm. Tuy
tiềm năng tiết kiệm năng lượng ở trung tâm là khá bé nhưng nếu công tác kiểm toán được ứng
dụng phổ biến trên một quy mô rộng lớn thì nước ta sẽ khai thác được một nguồn năng lượng
có sẵn rất lớn từ việc tiết kiệm.
1. Giới thiệu chu trình xây dựng dự án kiểm toán năng lượng và sử dụng năng lượng
hiệu quả
1.1. Chu trình xây dựng dự án kiểm toán năng lượng
Kiểm toán năng lượng là hoạt động nhằm đánh giá thực trạng hoạt động của một hệ
thống năng lượng để có thể xác định các phần tử sử dụng năng lượng lãng phí, nhận diện được
các cơ hội tiết kiệm và đề xuất giải pháp tiết kiệm năng lượng. Kiểm toán năng lượng giúp
chúng ta xác định được khuynh hướng tiêu thụ và tiềm năng tiết kiệm năng lượng của các thiết
bị khác nhau như: động cơ, máy bơm, hệ thống chiếu sáng, thông gió, điều hoà…
Chu trình xây dựng dự án kiểm toán năng lượng được thể hiện qua sơ đồ khối sau:
Hình 1: Các bước xây dựng dự án KTNL
1.2. Sử dụng năng lượng hiệu quả trong các cơ sở tiêu thụ năng lượng
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là sử dụng năng lượng một cách hợp lý, vừa
đủ để đảm bảo nhu cầu năng lượng cần thiết cho các quá trình sản xuất, dịch vụ và sinh hoạt.
Vì vậy, ở đây đề tài giới thiệu cụ thể một số phương pháp sử dụng năng lượng hiệu quả có thể
áp dụng cho các cơ sở tiêu thụ điện như sau:
1.2.1. Sử dụng năng lượng trong các cơ sở sản xuất
1. Cải tiến, hợp lí hóa quá trình đốt nhiên liệu.
2. Hợp lí hóa quá trình gia nhiệt, làm lạnh và chuyển hóa nhiệt năng thành cơ năng.
3. Giảm tổn thất nhiệt do truyền nhiệt.
4. Sử dụng lại nhiệt thải.
5. Cải tiến, hợp lí hóa quá trình chuyển nhiệt năng thành điện năng, điện năng thành cơ
năng. 6. Giảm tổn thất trong truyền tải, phân phối, sử dụng điện năng.
7. Lựa chọn, thay thế hợp lí nguồn năng lượng sử dụng nhằm đạt hiệu quả cao hơn.
8. Phát triển sử dụng các nguồn năng lượng có khả năng tái tạo.
1.2.2. Sử dụng năng lượng trong các tòa nhà
Đối với các tòa nhà, việc tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng phải được tính đến
ngay từ khâu thiết kế:
1. Tận dụng các điều kiện tự nhiên hoặc các giải pháp cấu tạo kiến trúc thích hợp nhằm
giảm tiêu hao năng lượng cho chiếu sáng, thông gió, làm mát và sưởi ấm.
2. Sử dụng các vật liệu cách nhiệt được sản xuất theo tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng
để hạn chế việc truyền nhiệt qua tường, cửa ra vào và cửa sổ.
3. Sử dụng các thiết bị chế tạo theo tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng để lắp đặt trong tòa
nhà.
1.3. Công cụ kiểm toán
Để phục vụ cho công việc kiểm toán và mức độ tiêu thụ năng lượng, ở đây sử dụng chủ
yếu là thiết bị MITEC của Công ty Điện lực Đà Nẵng và sự hỗ trợ tính toán của Excel. Kết
quả đo sẽ lưu lại trong máy MITEC theo thời gian lấy mẫu mà ta cài đặt và được xuất ra qua
máy tính dưới dạng file.dat nhờ sự hỗ trợ của phần mềm Mcom. Mform, ngoài ra còn có một
số thiết bị đo đạc khác như Vôn kế, Ampe kế…
Hình2: Thiết bị đo MITEC (Thụy Điển)
Bảng 1: Kết quả đo của chiller1 và chiller2
(Thang đo 20A, 400V) tại TT học liệu
Từ kết quả đo đạc tại TTHL, tính toán mức tiêu thụ năng lượng được kết quả như bảng
2.
Bảng 2: Tính toán điện năng tiêu thụ tháng 3 của chiller1 và chiller2
Quá trình đo đạc và tính toán như trên áp dụng cho từng loại phụ tải trong trung tâm là
cơ sở để đánh giá mức độ tiêu thụ điện năng. Cùng với việc đi sâu nghiên cứu tình trạng kỹ
thuật thiết bị, ta có thể đưa ra những phương án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
2. Đề xuất các phương án sử dụng năng lượng hiệu quả cho các tòa nhà
a) Máy lạnh:
+ Tăng nhiệt độ điều hòa trong phòng.
+ Hạ nhiệt độ nước ở tháp giải nhiệt.
Có thể thay hệ thống này bằng tháp làm mát bằng nước đối với các máy lạnh sử dụng
tháp làm mát bằng gió hiệu suất thấp.
b) Hệ thống xử lí không khí đặt sàn AHU:
+ Lắp đặt bộ VSD:
- Điều chỉnh lưu lượng của quạt bằng cách lắp đặt bộ điều tốc VSD với vòng điều
khiển kín đo nhiệt độ phòng. Tiết kiệm năng lượng điện tiêu thụ cho quạt khoảng 30% và có
thể là cao hơn.
+ Một số giải pháp khác:
- Sử dụng đường ống tròn để lấy khí tự nhiên vào cho các AHU.
- Giảm thiểu vật cản đối với đầu vào của bộ phận thu khí hồi.
- Có biện pháp thường xuyên làm sạch màng lọc, bộ lọc và cánh quạt.
- Thường xuyên kiểm tra độ căng dây curoa để đảm bảo hiệu suất truyền công suất.
- Loại bỏ những chỗ rò rỉ trong đường ống.
- Nếu có thể thì nên giảm thiểu trở lực của hệ thống bằng cách định kỳ cải tạo, vệ sinh
hệ thống đường ống để các quạt có thể làm việc với hiệu suất cao.
- Đảm bảo chất lượng điện năng cung cấp cho động cơ.
c) Hệ thống bơm:
+ Lắp đặt thiết bị điều tốc VSD cho bơm nước lạnh.
- Đối với trung tâm lắp đặt thiết bị điều khiển tốc độ động cơ của máy bơm sẽ cho phép
giảm 30% điện năng tiêu thụ.
+ Thay mới bơm hiệu suất cao.
- Thay mới những loại bơm có hiệu suất cao có khả năng tiết kiệm được 20% điện
năng tiêu thụ.
d) Hệ thống chiếu sáng:
+ Lắp thiết bị tiết kiệm năng lượng Fluoresave cho
hệ thống chiếu sáng.
+ Phân mảnh hệ thống công tắc điều khiển và tăng cường chiếu
sáng tự nhiên.
+ Thay đổi thói quen sử dụng điện của con người.
Hình 5: Thiết bị Floresave
3. Ứng dụng kiểm toán năng lượng tại Trung tâm Học liệu – ĐHĐN
Trung tâm Học liệu Đại học Đà Nẵng có quy mô 4 tầng lầu, diện tích sử dụng 4.500m2
được trang bị 250 máy tính kết nối Internet và 1.000 chỗ ngồi, đủ để phục vụ cho công tác
giảng dạy, nghiên cứu của 1.600 cán bộ, giảng viên và hơn 35.000 sinh viên.
Hệ thống phụ tải của trung tâm có thể chia thành các loại chính như sau:
• Hệ thống máy lạnh
• Hệ thống chiếu sáng
• Thiết bị xử lý không khí AHU
• Phụ tải ổ cắm
• Bơm nước lạnh
Dựa trên kết quả của công tác kiểm toán được tiến hành như phương pháp tính toán
trên ta có thể đánh giá mức độ tiêu thụ năng lượng và hiệu quả tiết kiệm năng lượng của trung
tâm như sau:
3.1. Máy lạnh
Mức độ tiêu thụ:
- Trong tháng 3 điện năng tiêu thụ của cụm máy lạnh là: 8152kWh.
- Công suất lạnh tương ứng: 7337TR.
- Mức tiêu thụ năng lượng 1,11kWh/TR.
Hiệu quả:
- Ứng với mỗi mức tăng nhiệt độ trong phòng lên 1oC thì hàng tháng ước tính sẽ tiết
kiệm được 906kWh điện năng tiêu thụ của chiller. Chi phí tiết kiệm sẽ là 54 USD.
- Có thể thay hệ thống này bằng tháp làm mát bằng nước công suất 150TR ở nhiệt độ
bầu ẩm 28oC, nhiệt độ nước vào tháp 35oC và ra khỏi tháp là 30oC. Tổng chi phí mua tháp
nước, đường ống và lắp đặt khoảng 4500 USD. Lượng điện năng tiết kiệm được hàng tháng là:
1304kWh. Chi phi tiết kiệm được hàng tháng: 80 USD. Thời gian hoàn vốn là 4,5 năm.
3.2. Hệ thống xử lí không khí đặt sàn AHU
Mức độ tiêu thụ:
- Nhìn chung các AHU vận hành rất ổn định về công suất và thời lượng.
- Lượng điện năng tiêu thụ hàng tháng của các AHU là 2410 kWh.
- Lượng điện tiêu thụ hàng năm là 27715kWh.
Hiệu quả:
- Điều chỉnh lưu lượng của quạt bằng cách lắp đặt bộ điều tốc VSD với vòng điều
khiển kín đo nhiệt độ phòng. Tiết kiệm năng lượng điện tiêu thụ cho quạt khoảng 30% và có
thể là cao hơn. Chi phí mua và lắp đặt cho bộ VSD khoảng 2600 USD. Lượng điện năng tiêu
thụ tiết kiệm hàng tháng: 723 kWh. Chi phí năng lượng tiết kiệm hàng tháng: 43 USD. Thời
gian thu hồi vốn: 5 năm.
3.3. Hệ thống bơm nước
Mức độ tiêu thụ:
- Hai bơm nước lạnh số 1 và 2 vận hành luân phiên để phục vụ cho hai chiller. Khi nào
hai chiller hoạt động song song thì hai máy bơm mước mới chạy song song.
- Trong một tháng hệ thống bơm tiêu thụ khoảng 1607kWh.
- Lượng điện tiêu thụ trong một năm là 19170kWh.
Hiệu quả:
- Đối với trung tâm lắp đặt thiết bị điều khiển tốc độ động cơ của máy bơm sẽ cho phép
giảm 30% điện năng tiêu thụ.Năng lượng điện tiết kiệm hàng tháng khoảng 500kWh. Chi phí
điện năng tiết kiệm được hàng tháng khoảng 30 USD. Tuy nhiên chi phí đầu tư là khá lớn nên
thời gian thu hồi vốn sẽ lớn.