UBND HUYỆN GIA LÂM
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG NGHE CHO HỌC
SINH THCS CÓ HIỆU QUẢ
Môn: Tiếng anh
Cấp học: THCS
NĂM HỌC 2015-2016
MÃ SKKN
Một số kinh nghiệm rèn kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh THCS có hiệu quả
1
/32
MỤC LỤC
A - PHẦN MỞ ĐẦU …………………………………………………………2
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ……………………………………………………2
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ……………………………………………... 3
III. PHẠM VI NGHIÊN CỨU ………………………………………………. 3
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………………………..3
B – PHẦN NỘI DUNG ………………………………………………………4
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN ………………………………………………………….4
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN ………………………………………………………4
1. Về phía giáo viên ………………………………………………………….5
2. Về phía học sinh …………………………………………………………..5
III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP ……………………………..6
1. Tìm hiểu, phân loại các kiểu bài nghe …………………………………….6
2. Cách tiến hành các hoạt động nghe khác nhau …………………………....7
3. Các dạng bài tập nghe hiểu ………………………………………………13
4. Một số nguyên tắc cơ bản khi tiến hành các hoạt động nghe ……………14
5. Một số kỹ thuật giúp học sinh trong quá trình nghe ……………………..20
6. Một số nguyên nhân và giải pháp để cải thiện kỹ năng nghe …………....21
Vận dụng phương pháp đổi mới dạy nghe vào tiết dạy cụ thể …..............26
IV. KẾT QUẢ ……………………………………………………………….29
C – KẾT LUẬN ……………………………………………………………..30
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………………..32
Một số kinh nghiệm rèn kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh THCS có hiệu quả
2
/32
A - PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong xu thế hội nhập toàn cầu của xã hội ngày nay thì việc trang bị cho
mình một vốn kiến thức tốt về ngoại ngữ đặc biệt là Tiếng Anh là hết sức cần thiết.
Việc học Tiếng Anh trở nên rất phổ biến không chỉ những người đang công tác,
đang phải dùng ngoại ngữ để giao tiếp trong công việc mà nó cũng rất cần đối với
những học sinh THCS, những người nay mai sẽ là những chủ nhân của đất nước.
Vì vây, việc học Tiếng Anh của học sinh THCS được học sinh, phụ huynh học
sinh, giáo viên rất quan tâm. Tiếng Anh trở thành một trong các môn học được chú
trọng trong chương trình học của học sinh.
Tuy nhiên, việc học và sử dụng Tiếng Anh đòi hỏi cả một quá trình luyện tập
chuyên cần, sáng tạo của cả người dạy lẫn người học. Đặc biệt, việc dạy Tiếng Anh
theo đường hướng giao tiếp đang được coi trọng cả bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc,
viết. Với phương pháp này, học sinh sẽ được nâng cao năng lực giao tiếp, chủ động
tích cực tham gia vào các tình huống thực tế.
Trong thực tế, để rèn luyện các kỹ năng Tiếng Anh cho học sinh, giáo viên
gặp không ít khó khăn, đặc biệt là rèn kỹ năng nghe. Qua thực tế, khi bắt đầu học
môn ngoại ngữ phần lớn học sinh thích học, nhưng dần dần các em bớt hứng thú
với bộ môn, và hầu hết các em đều khá yếu về kỹ năng nghe.
Trước tình hình đó, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy Tiếng Anh, bản thân
tôi trăn trở làm sao để học sinh có thể nắm vững, nghe hiểu lấy thông tin và vận
dụng thành thạo. Trong quá trình vừa dạy, vừa tìm hiểu quan sát học sinh, tôi thấy
phần lớn học sinh chưa biết cách học nghe, học sinh thường cho rằng kỹ năng nghe
là khó nhất. Trong giờ học nghe, học sinh thường nói rằng dù trong bài nghe có
nhiều từ đã biết nhưng các em vẫn không hiểu hết nội dung của bài hoặc khó nghe.
Vậy làm thế nào để giúp học sinh có thể vận dụng được vốn từ vựng và cấu
trúc ngữ pháp của mình để việc nghe có hiệu quả? Để trả lời câu hỏi này, trong quá
trình dạy học, tôi tự tìm kiếm một số phương pháp tích cực, đơn giản, dễ hiểu thiết
thực đảm bảo tính khoa học, nhằm phát triển khả năng tư duy; sự suy đoán và tính
sáng tạo của học sinh.
Với phạm vi một số kinh nghiệm nhỏ, tôi mạnh dạn đi sâu vào vấn đề:
Một số kinh nghiệm rèn kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh THCS có hiệu quả
3
/32
“Một số kinh nghiệm rèn kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh THCS có hiệu
quả”
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Qua việc nghiên cứu đề tài này, tôi muốn góp phần nhỏ giúp giáo viên dạy
Tiếng Anh ở trường THCS xác định được phương pháp rèn kỹ năng nghe cho học
sinh, thiết kế nội dung bài nghe, giảm bớt độ khó yêu cầu của bài nhưng vẫn đảm
bảo nội dung kiến thức trong SGK. Ngoài việc giúp giáo viên vừa đạt được yêu cầu
dạy học của mình, đề tài còn mong muốn giúp học sinh hiểu được bài học một cách
chủ động, sáng tạo, phù hợp với trình độ tiếp thu kiến thức của học sinh nhiều vùng
miền khác nhau.
III. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm này xoay quanh việc nghiên cứu giảng dạy và
rèn kỹ năng nghe Tiếng Anh cả giáo viên và học sinh khối THCS. Tuy nhiên, đối
tượng nghiên cứu điển hình mà tôi mạnh dạn áp dụng là học sinh khối 6, 7. Vì tôi
nhận thấy rằng, đối với các em khối 6, 7 thì kỹ năng nghe hiểu còn khá mới và khó
đối với các em. Do đó, việc dạy tốt kỹ năng nghe sẽ là điều kiện cần thiết, tạo nền
tảng vững chắc giúp cho các em tự tin và đạt được hiệu quả tốt khi các em tiếp tục
học ở khối 8, 9, đặc biệt là kỹ năng nghe được dạy và học trong những tiết riêng.
Trong năm học này, năm học 2015-2016, tôi tiếp tục được giao nhiệm vụ
giảng dạy tiếng anh của 2 lớp khối 7, 1 lớp khối 8 và 2 lớp khối 9, vì vậy tôi tiếp
tục triển khai sáng kiến này ở các lớp tôi dạy và tôi đã áp dụng những kinh nghiệm
của mình những năm học trước vào bài dạy, đặc biệt là kỹ năng nghe, đồng thời tìm
hiểu thêm một số nguyên nhân dẫn đến việc nghe chưa có hiệu quả và giải pháp để
giúp việc học của học sinh và việc giảng dạy của bản thân có kết quả tốt hơn.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp trực quan, quan sát: Dự giờ bạn bè đồng nghiệp trong trường,
trực tiếp quan sát học sinh trong lớp được phân công giảng dạy.
Phương pháp kiểm tra đánh giá: Kiểm tra mức độ hiểu bài và vận dụng kiến
thức của học sinh. Kết quả của các bài kiểm tra, kết quả trung bình môn của môn
học.
Phương pháp đàm thoại: Trực tiếp trao đổi với học sinh trong và ngoài lớp
học để có những so sánh đối chiếu về hiệu quả của việc thay đổi phương pháp.
Một số kinh nghiệm rèn kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh THCS có hiệu quả
4
/32
B - PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Đã nhiều năm nay, từ khi bắt đầu thực hiện cải cách giáo dục, phương pháp
dạy học đã có nhiều sự thay đổi. Luật giáo dục - 2005 (điều 5) quy định “ Phương
pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của
người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say
mê học tập và ý chí vươn lên.
Bên cạnh đó, mục đích của việc dạy ngoại ngữ không những cung cấp cho
học sinh kiến thức của ngôn ngữ đó, mà còn có mục đích nữa của việc dạy ngoại
ngữ nói chung, Tiếng Anh nói riêng là dạy học sinh khả năng giao tiếp bằng tiếng
anh, bồi đắp cho các em những phẩm chất trí tuệ cần thiết để ứng dụng vào công
việc và trong cuộc sống khi các em trưởng thành.
Khả năng giao tiếp của học sinh được thể hiện qua các kỹ năng: nghe, nói,
đọc, viết. Kỹ năng nghe Tiếng Anh của học sinh được hình thành qua một quá trình
học tập rèn luyện thường xuyên, lâu dài trong môi trường Anh ngữ.
Tiếp theo, đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân
giai đoạn 2008 – 2020” đã được Thủ tướng Chính Phủ phê duyệt ngày 30/9/2013.
Đặc biệt trong đề án này, dạy và học tiếng anh có vị trí vô cùng quan trọng, nhất là
việc dạy học cho học sinh phổ thông, để nhằm đến năm 2015 đạt được một bước
tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là với
một số lĩnh vực ưu tiên.
Kết thúc chương trình Tiếng Anh THCS, học sinh có thể:
+ Giao tiếp bằng Tiếng anh thông qua 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong đó
chủ yếu là 2 kỹ năng nghe và nói.
+ Có kiến thức cơ bản và tối thiểu về ngôn ngữ Tiếng Anh: ngữ âm, từ vựng,
ngữ pháp và thông qua Tiếng Anh có những hiểu biết ban đầu về đất nước, con
người và nền văn hoá các nước nói Tiếng Anh.
+ Có thái độ tích cực đối với việc học Tiếng Anh, từ đó tăng thêm sự hiểu
biết và tình cảm trân trọng với ngôn ngữ và văn hoá của dân tộc mình.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Thực trạng dạy nghe môn Tiếng Anh ở trường THCS
1. Về phía giáo viên