SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 3-4 TUỔI
THAM GIA HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC ĐẠT HIỆU QUẢ
1
NỘI DUNG
I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non là nấc thang khởi đầu trong hệ thống giáo dục quốc
dân. Chính vì thế người giáo viên mầm non c' v( trí quan tr)ng trong việc đ*t
n+n m'ng cho sự phát triển lứa tuổi mầm non tương lai của đất nước. Cho nên
đòi hỏi người giáo viên mầm non phải luôn linh hoạt, chủ động tìm tòi, h)c hỏi
những cái mới, cái hay để tạo ra các hoạt động giáo dục hướng vào trẻ để trẻ
được chủ động, tích cực tham gia vào các hoạt động vui chơi, khám phá, trải
nghiệm theo phương châm “H)c mà chơi, chơi mà h)c”. Thông qua đ' nhân
cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện.
Và như chúng ta đã biết tò mò, khám phá, ham h)c hỏi và cố gắng tìm
hiểu v+ m)i thứ xung quanh là bản tính của trẻ mầm non. Vì vậy giáo viên mầm
non c' nhiệm vụ nuôi dưỡng, khơi dậy và phát triển những khả năng ti+m ẩn của
trẻ. Bất cứ đi+u gì xung quanh trẻ đ+u mở cho trẻ cánh cửa vào thế giới bao la,
rộng lớn. Khi tổ chức hoạt động giáo dục trẻ tôi không chỉ quan tâm tới trẻ "h)c
được cái gì" mà còn chú tr)ng "h)c như thế nào", tức là cho trẻ những trải
nghiệm h)c tập tích cực để phát triển đam mê ham h)c hỏi và khả năng tự h)c
của trẻ.
Chính vì thế khám phá khoa h)c là một trong những hoạt động đáp ứng
được nhu cầu khám phá thế giới xung quanh của trẻ. Các hoạt động khám phá
luôn lôi cuốn, hấp dẫn trẻ bởi sự mới lạ, thú v( xung quanh cuộc sống thường
nhật và nhất là trẻ sẽ được tự giải quyết vấn đ+ bằng kinh nghiệm và khả năng
của mình, được khám phá, được trải nghiệm, trẻ sẽ n'i với cô v+ những dự đoán,
cái mà chúng quan sát được và liên tục đưa ra câu hỏi và đ' là lúc tư duy của trẻ
được mở rộng, kích thích được não bộ tự suy nghĩ. Tuy nhiên, qua công tác
giảng dạy cho thấy thực tế khi tổ chức hoạt động khám phá khoa h)c tôi còn g*p
nhi+u kh' khăn như: trẻ còn quá nhỏ, một số trẻ mới đến trường, chưa h)c qua
lớp nhà trẻ nên khả năng nhận thức chậm, chưa đồng đ+u, chưa mạnh dạn trong
giao tiếp, ngôn ngữ còn hạn chế, chưa c' khả năng hợp tác nh'm.
Xuất phát từ những lý do trên với vai trò là một giáo viên mầm non tôi
luôn suy nghĩ để tìm ra cách tổ chức hoạt động khám phá khoa h)c một cách
sinh động, mới lạ hấp dẫn và thu hút trẻ. Vì vậy tôi ch)n đ+ tài “Một số biện
pháp giúp trẻ 3 - 4 tuổi tham gia hoạt động khám phá khoa học đạt hiệu
quả”
2. Mục đích nghiên cứu:
Để tìm ra các biện pháp giúp trẻ làm quen với môi trường xung quanh
nhằm thỏa mãn nhu cầu khám phá cái mới, cái lạ xung quanh cuộc sống thường
nhật và khơi gợi sự hứng thú, ham h)c hỏi của trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện.
2
Khám phá khoa h)c là một trong 2 lĩnh vực của phát triển nhận thức.
Khám phá khoa h)c c' tác dụng giáo dục v+ m)i m*t đối với trẻ như: ngôn ngữ,
đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể lực... Khám phá khoa h)c còn là phương tiện để
giao tiếp và làm quen với môi trường xung quanh để giao lưu và bày tỏ nguyện
v)ng của trẻ và đồng thời còn là công cụ để phát triển tư duy.
Qua đ+ tài nghiên cứu giúp giáo viên c' những đ(nh hướng phù hợp trong
hoạt động khám phá khoa h)c cho trẻ 3 - 4 tuổi. Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin giao
tiếp, trò chuyện với những người xung quanh, đưa ra những câu hỏi nhằm phát
triển vốn từ cho trẻ. Qua hoạt động khám phá trẻ c' nhi+u trãi nghiệm, kỹ năng
từ đ' kiến thức mới được khắc sâu hơn. Và tư duy của trẻ được hình thành và
phát triển.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Phân tích đánh giá thực trạng của hoạt động khám phá khoa h)c và tìm ra
những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ khám phá khoa h)c đạt hiệu
quả cao, tổ chức và kiểm tra đánh giá kết quả trên trẻ.
Đưa ra các biện pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa h)c.
Đ+ tài c' tính ứng dụng thực tiễn phù hợp tại đ(a phương.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
Trẻ 3 - 4 tuổi lớp Mầm 1 trường Mầm non Mạ Xanh.
Thời gian thực hiện: Từ tháng 9 năm 2023 đến tháng 2 năm 2024
5. Phương pháp nghiên cứu.
Nghiên cứu lí luận: Tham khảo tài liệu từ sách, báo, internet từ đ' c' sự
ch)n l)c phù hợp với thực tế của lớp và đ(a phương
Phương pháp quan sát và đàm thoại
Phương pháp thực hành
Phương pháp động viên, khen ngơi trẻ k(p thời.
Trong khi nghiên cứu đ+ tài tôi luôn lồng ghép và linh hoạt các biện pháp
để c' được hiệu quả tốt.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sR lý luTn:
Nhà giáo dục h)c người Pháp J.J.Rutxo cho rằng: “Tri thức của trẻ mẫu
giáo được hình thành bằng cách tiếp xúc với đồ vật và qua hoạt động thực tiễn.
Chính trong quá trình tiếp cận với thế giới xung quanh mà tri thức của trẻ được
hình thành”. Hay bác sỹ nhi, nhà tâm lý h)c, nhà giáo dục h)c người Ý Maria
Montessori cho rằng: “Việc nhận biết thế giới khách quan v+ đ*c điểm, tính chất
là rất qua tr)ng. Chính những quan sát, tiếp xúc với thiên nhiên và xã hội c' ý
nghĩa vô cùng to lớn đối với sự phát triển năng lực, trí tuệ của con trẻ”. Một
3
trong những tư tưởng triết lý của Montessori là chúng ta "Không nên coi tr)ng
trí 'c hơn là đôi tay, mà phải kết hợp cả hoạt động của trí 'c với đôi tay tạo
thành một hoạt động sáng tạo song hành".
Và như chúng ta đã biết giai đoạn 3 - 4 tuổi là thời điểm mấu chốt và quan
tr)ng đối với trẻ. Đ*c biệt ở giai đoạn này trẻ c' những bước phát triển mạnh v+
nhận thức, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội... Quá trình tư duy của trẻ
chuyển từ cảm giác vận động sang tư duy ti+n thao tác kèm theo tư duy tượng
trưng giúp trẻ tìm hiểu các sự vật và hiện tượng v+ thế giới xung quanh.
Thông qua hoạt động khám phá khoa h)c khả năng quan sát, so sánh,
phân loại, khả năng chú ý, tư duy, tưởng tượng của trẻ được hình thành. Khám
phá còn cung cấp, củng cố hoá kiến thức, mở rộng vốn hiểu biết đơn giản mà c'
hệ thống v+ thế giới xung quanh, làm giàu vốn từ cho trẻ. Khi tham gia hoạt
động khám phá khoa h)c trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực, tự chiếm lĩnh
kiến thức, kinh nghiệm của bản thân vào quá trình khám phá.
Và để làm được những đi+u trên không thể không n'i đến vai trò của người
giáo viên trong quá trình tổ chức cho trẻ tham gia khám phá khoa h)c. Giáo viên
là người dẫn dắt hướng trẻ vào hoạt động, là người quan sát, giúp đỡ, kiểm tra
và hệ thống hoá lại kiến thức cho trẻ.
Chính vì vậy hoạt động khám phá khoa h)c là một hoạt động không thể
thiếu trong trường Mầm non và nhiệm vụ của người giáo viên phải tìm ra các
biện pháp nhằm lôi cuốn, hấp dẫn trẻ để trẻ tham gia khám phá đạt hiểu quả cao.
Và đ' cũng chính là lý do tôi ch)n đ+ tài này.
2. Cơ sR thực tiễn:
ThuTn lợi:
Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, giúp đỡ hướng dẫn tạo đi+u
kiện cho giáo viên tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn.
Trang b( đầy đủ máy vi tính, kết nối mạng Internet nhờ đ' tôi c' thể cập nhật
nhi+u thông tin, kiến thức mới một cách nhanh chống và k(p thời.
Cơ sở vật chất, phòng h)c rộng rãi, khang trang, sạch sẽ, thoáng mát c'
đầy đủ đồ dùng, đồ chơi theo danh mục Thông tư 02. Nhà trường xây dựng được
nhi+u không gian chơi và h)c đa dạng, phong phú thuận lợi cho việc tổ chức
khám phá khoa h)c cho trẻ.
Được sự giúp đỡ nhiệt tình của tổ trưởng chuyên môn, của đồng nghiệp
trong việc hướng dẫn tổ chức các hoạt động khám phá của trẻ nên tôi tìm ra
nhi+u biện pháp để vận dụng vào thực tiễn c' hiệu quả cao.
Đa số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên v+ tình hình của con ở
nhà, thường xuyên trao đổi với giáo viên để cùng chăm s'c và giáo dục các con.
Luôn chủ động hỗ trợ tìm kiếm những nguyên vật liệu mở c' sẵn tại đ(a phương
theo yêu cầu của giáo viên tại lớp.
4
Bản thân tôi luôn cập nhật những thông tin, những kiến thức và những đổi
mới của giáo dục mầm non thông qua các trang Wed của giáo dục mầm non,
trang Wed của trường bạn, phương pháp dạy h)c theo Montessori để tìm ra cái
mới áp dụng cho trẻ lớp mình.
Khó khăn:
Kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng sống, khả năng ngôn ngữ những trãi
nghiệm v+ thế giới xug quanh của trẻ trong lớp không đồng đ+u.
C' khoảng 50% trẻ chưa qua lớp nhà trẻ, còn quấy kh'c, chưa quen với
cô. Các bé đi h)c không đ+u, nghỉ nhi+u ngày vì thế kiến thức b( gián đoạn.
Một số phụ huynh chưa coi tr)ng cấp h)c mầm non, chưa hợp tác với giáo
viên trong công tác chăm s'c, giáo dục trẻ theo chương trình giáo dục
Giáo viên chưa quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt
động khám phá khoa h)c.
Hình thức tổ chức hoạt động khám phá còn đơn điệu, chưa phong phú, giáo
viên làm thay trẻ, ít cho trẻ được tự do thực hành, chưa kích thích tư duy sáng tạo
của trẻ nên trẻ dễ nhàm chán, ít chú ý, chưa phát huy được vai trò chủ thể.
Và sau đây là bảng khảo sát số liệu cụ thể mà tôi đã khảo sát trên 30 trẻ
lớp Mầm 1 trường Mầm non Mạ Xanh năm h)c 2021 – 2022
Nội dung khảo sát
Kết quả khảo sát đầu năm học
2023-2024
Đạt Tỷ lệ Chưa đạt Tỷ lệ
Trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt
động khám phá 10/30 33.3% 20/30 66.7%
Kỹ năng hoạt động, quan sát tìm ra
đ*c điểm và trả lời các câu hỏi. 8/30 26.7% 22/30 73.3%
Biết làm thí ngiệm đơn giản với sự
giúp đỡ của người lớn để quan sát,
tìm hiểu đối tượng
7/30 23.3% 23/30 76.7%
Khả năng phát hiện cái mới, nhận
xét được một vài mối quan hệ đơn
giản của sự vật, hiện tượng.
5/30 16.7% 25/30 83.3%
Khả năng hợp tác nh'm. 6/30 20% 24/30 80%
5