SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN MỘT SỐ CHỦ ĐỀ STEM
CHỦ ĐỀ TRÁI ĐẤT VÀ BẦU TRỜI – CHUYÊN ĐỀ VẬT LÝ 10
LĨNH VỰC: VẬT LÝ
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƢỜNG THPT NGUYỄN TRƢỜNG TỘ - VINH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN MỘT SỐ CHỦ ĐỀ STEM
CHỦ ĐỀ TRÁI ĐẤT VÀ BẦU TRỜI – CHUYÊN ĐỀ VẬT LÝ 10
LĨNH VỰC: VẬT LÝ
Tác giả: 1. Trần Thị Minh Nguyệt
2. Đặng Thúy Quỳnh
3. Nguyễn Thị Thúy Hải
Năm thực hiện: 2022 - 2023
Số điện thoại: 0984947176
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài ......................................................................... 2
3. Đối tượng nghiên cứu ...................................................................................... 2
4. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 2
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ............................................................................. 3
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ GIÁO DỤC STEM................................................... 3
1.1. Khái niệm về giáo dục STEM.... ..........................................................................3
1.2. Chủ đề giáo dục STEM trong dạy học THPT ......................................................4
1.3. Qui trình xây dựng chủ đề bài học STEM ...........................................................5
1.4. Tiến trình tổ chức dạy học STEM trong trường THPT .......................................5
2. SỬ DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC STEM CHUYÊN ĐỀ VẬT LÝ
LỚP 10 NHẰM PHÁT HUY TÍNH TỰ LỰC, SÁNG TẠO VÀ NÂNG CAO
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH ......................................................... 6
2.1. Tìm hiểu thực tế dạy học nội dung kiến thức chương trình Chuyên đề Vật lý
lớp 10 .......................................................................... ....................................... 6
2.1.1. Về nội dung, phương pháp của GV........................................................... 6
2.1.2. Về tình hình học tập của HS ..................................................................... 7
2.2. Đề xuất một số chủ đề dạy học sử dụng phương pháp dạy học STEM nhằm
tăng sự hứng thú và nâng cao kết quả học tập chuyên đề Vật lý lớp 10 ............. 8
2.2.1. Phân tích đặc điểm nội dung các chủ đề của bộ sách chuyên đề Vật lý lớp 10
dưới góc độ STEM .............................................................................................. 8
2.2.2. Đề xuất một số chủ đề dạy học sử dụng phương pháp STEM môn chuyên đề
Vật lý lớp 10 ........................................................................................................ 8
2.3. Thiết kế tiến trình dạy học một số chủ đề có sử dụng phương pháp dạy học
STEM. ................................................................................................................. 9
2.3.1. Thiết kế tiến trình dạy học sử dụng phương pháp dạy học STEM – Chủ đề
Bản đồ sao quay ................................................................................................ 10
2.3.2. Thiết kế tiến trình dạy học có sử dụng phương pháp dạy học STEM – Chủ đề
Hệ mặt trời ......................................................................................................... 22
3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ..................................................................... 36
3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm ................................................................. 36
3.2. Đối tượng, phương pháp thực nghiệm sư phạm ........................................ 37
3.3. Diễn biến và kết quả thực nghiệm sư phạm ............................................... 37
KẾT LUẬN .................................................................................................... ..43
1. Ý nghĩa của đề tài………………………………………………………..…..43
2. Hướng mở rộng của đề tài………………………………………………..….44
3. Một số kiến nghị và đề xuất…………………………………………………45
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Năm học 2022 - 2023 được xác định là năm học trọng tâm triển khai đổi
mới giáo dục ở bậc phổ thông, trong đó có dạy theo chương trình mới đối với lớp
10. Đây cũng là năm đầu tiên triển khai theo tinh thần của Chương trình giáo
dục phổ thông 2018 là định hướng nghề nghiệp ở bậc THPT.
Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông,
giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần; trở thành người học tích
cực, tự tin, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm
chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm,
người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá
nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu
hóa và cách mạng công nghiệp mới.
Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúp học sinh tiếp tục phát triển
những phẩm chất, năng lực của người lao động, ý thức và nhân cách công dân;
khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù
hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học
lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động; khả năng thích ứng với
những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới.
Giáo dục STEM một mặt thực hiện đầy đủ mục tiêu giáo dục đã nêu trong
chương trình GDPT mới, mặt khác nhằm phát triển các năng lực cốt lõi cho học
sinh (HS), phát triển các năng lực đặc thù của môn học thuộc về STEM và định
hướng nghề nghiệp cho HS. Để phù hợp với chương trình GDPT mới, nhiều địa
phương và trường học đã triển khai mạnh mẽ giáo dục STEM. Trong quá trình
triển khai dạy học các môn học STEM, một trong những yêu cầu đối với giáo
viên (GV) là phải biết cách tổ chức, thiết kế các hoạt động STEM một cách sáng
tạo có hiệu quả, phù hợp với điều kiện dạy học. Tuy nhiên hiện nay qua khảo sát
chúng tôi nhận thấy việc triển khai dạy học STEM ở các trường THPT còn nhiều
hạn chế, bên cạnh đó, một số GV vẫn chưa có nhận thức đầy đủ về bản chất dạy
học STEM cũng như cách thiết kế hoạt động, tổ chức, thực hiện dạy học STEM
như thế nào cho có hiệu quả trong môn học. Hơn nữa, hiện nay trên các trang
mạng điện tử, tài liệu sách vở, các tạp chí GD đã cung cấp rất nhiều các vấn đề
chung về giáo dục STEM nhưng các tài liệu hướng dẫn cụ thể việc tổ chức dạy
học các môn học theo định hướng STEM trong trường phổ thông còn chưa
nhiều.Vì vậy nghiên cứu sâu về dạy học STEM, đề xuất cách thức thiết kế và tổ
chức cho HS học tập hiệu quả các môn học STEM nói chung, Vật lý nói riêng
như thế nào là một hướng nghiên cứu mới cập nhật, cần thiết trong bối cảnh nền
GD-ĐT Việt Nam đang đổi mới căn bản và toàn diện.
Vật lí với đặc thù là bộ môn khoa học thực nghiệm có tính công nghệ và
kỹ thuật rất cao, có nhiều kiến thức liên quan đến thực tiễn, thực hành cùng với