1
S GIÁO D C VÀ ĐÀO T O THANH HÓAỞ Ụ Ạ
TR NG THPT TRI U S N 1ƯỜ Ệ Ơ
SÁNG KI N KINH NGHI MẾ Ệ
M T S KINH NGHI M Ộ Ố Ệ
V N D NG Ậ Ụ MÁY TÍNH C M TAẦY ĐỂ GI I M T Ả Ộ L PỚ
CÁC PH NG TRÌNH VÔ ƯƠ TỶ
Ng i th c hi n: Tr n Văn Longườ ự ệ ầ
Ch c v : Giáo viênứ ụ
SKKN thu c lĩnh v c (môn): Toánộ ự
M C L CỤ Ụ
Trang
I. M ĐU Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
3
2. M c đích nghiên c uụ ứ 3
3. Đi t ng nghiên c uố ượ ứ 3
4. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ 4
II. N I DUNG SÁNG KI N KINH NGHI MỘ Ế Ệ
1. C s lơ ở ý lu n c a sáng ki n kinh nghi m.ậ ủ ế ệ
4
2. Th c tr ng c a v n đự ạ ủ ấ ề
4
3. Gi i phápả t ch cổ ứ th c hi nự ệ
5
4. Hi u qu c a sáng ki n kinh nghi m đi v i ho t đng ệ ả ủ ế ệ ố ớ ạ ộ
giáo d c, v i b n thân, đng nghi p và nhà tr ngụ ớ ả ồ ệ ườ
20
III. K T LU N VÀ KI N NGHẾ Ậ Ế Ị
1. K t lu nế ậ 21
2. Ki n nghế ị
22
TÀI LI U THAM KH OỆ Ả 23
2
I. M ĐU Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Bài toán ph ng trình, b t ph ng trình, h ph ng trình v n dĩ là m tươ ấ ươ ệ ươ ố ộ
n i dung quan tr ng trong ch ng trình gi ng dộ ọ ươ ả ạy môn Toán c pở ấ Trung h cọ
ph thông nói chung cũng nh đánh giá năng l c h c sinh trong m i ổ ư ự ọ ỗ kỳ thi nói
riêng.
Các bài toán thu c d ng nàộ ạ y đòi h i h c sinh c n t duy theo nhi uỏ ọ ầ ư ề
h ng khác nhau, s d ng các ph ng pháp khác nhau đ có th tìm đcướ ử ụ ươ ể ể ượ
m u ch t c a v n đ, m t trong các h ng đó làấ ố ủ ấ ề ộ ướ h ngướ ti p c n bài toánế ậ
b ng máy tính c m tay (MTCT).ằ ầ
V i nh ng k t qu đã đt đc,ớ ữ ế ả ạ ượ đc bi t khóa 2012 - 2015 v a t tặ ệ ừ ố
nghi p tôi th y ti p c n bài toán gi i ph ng trình vô ệ ấ ế ậ ả ươ t b ng MTCT đmỷ ằ ả
b o tính hi n đi, ng d ng đc khoa h c công ngh , phát ti n năng l c tả ệ ạ ứ ụ ượ ọ ệ ể ự ư
duy c a h c sinh và đt đc hi u qu rõ r t. V i kinh nghi m đúc k t đcủ ọ ạ ượ ệ ả ệ ớ ệ ế ượ
t th c ti n gi ng d y và h c h i đng nghi p tôi m nừ ự ễ ả ạ ọ ỏ ồ ệ ạ h d n ch n đ tài:ạ ọ ề
"M t s kinh nghi m v n d ng máy tính c m tay đ gi i m t l p cácộ ố ệ ậ ụ ầ ể ả ộ ớ
ph ng trình vô ươ tỷ" làm đ tài sáng ki n kinh nghi m c a năm h c 2015ề ế ệ ủ ọ -
2016.
Đi m m i trong đ tài sáng ki n kinh nghi m l n nàể ớ ề ế ệ ầ y là: Quan đi mể
ti p c n bài toán gi i ph ng trình b ng MTCT và kinh nghi mế ậ ả ươ ằ ệ v n d ngậ ụ
MTCT để tách nhân t và đc bi t là h th ng bài t p đy đ, đa d ng đcử ặ ệ ệ ố ậ ầ ủ ạ ượ
phân theo s nghi m và tính ch t nghi m c a ph ng trình. ố ệ ấ ệ ủ ươ V iớ m c đíchụ
chia sẻ b t nh ng khó khăn v i các h c tròớ ữ ớ ọ . R t mong nh n đcấ ậ ượ nhi uề ý
ki n đóng gópế, s chia c a các thẻ ủ ầy cô, các b n đng nghi p vàạ ồ ệ các đcộ giả
đ đ tài áp d ng có hi u qu trong dể ề ụ ệ ả ạy h c v gi i các ph ng trình vô ọ ề ả ươ t .ỷ
3
2. M c đích nghiên c uụ ứ
Trong gi i h n c a m t sáng ki n kinh nghi m tôi xin trình bàớ ạ ủ ộ ế ệ y kinh
nghi m c a mình đc đúc k t trong quá trình gi ng dệ ủ ượ ế ả ạy cho h c sinh chu nọ ẩ
b thi THPT Qu c Gia và gi i quị ố ả y t nh ng v ng m c c a các em v ngế ữ ướ ắ ủ ướ
ph i trong quá trình ti p c n bài toán gi i ph ng trình.ả ế ậ ả ươ Tôi không có tham
v ng giúp h c sinh gi i đc t t c các ph ng trình mà ch mong mu nọ ọ ả ượ ấ ả ươ ỉ ố
trang b thêm cho các em m t cách nhìn, m t ph ng pháp, m t h ng tị ộ ộ ươ ộ ướ ư
duy... t đó đ các em có th t tin h n khi ti p c n các bài toán gi i ph ngừ ể ể ự ơ ế ậ ả ươ
trình vô t . Hỷy v ng đây là m t tài li u h u ích cho các em h c t p và cácọ ộ ệ ữ ọ ậ
thầy cô tham kh o. ả
3. Đi t ng nghiên c uố ượ ứ
Trong các kỳ thi h c sinh gi i vàọ ỏ kỳ thi trung h c ph thông ọ ổ ở giai đo nạ
hi n naệy ph ng trình,ươ b t ph ng trình và h ph ng trình có v tríấ ươ ệ ươ ị đc bi tặ ệ
quan tr ng,ọ đó th ng là câu t ng h p nhi u ki n th c,ườ ổ ợ ề ế ứ phân lo i đi t ng.ạ ố ượ
Chìa khóa gi i quảy t t t bài toán gi i ph ng trình,ế ố ả ươ b t ph ng trình và hấ ươ ệ
ph ng trình là gi i t t các bài toán ph ng trình vô ươ ả ố ươ tỷ. M t khác đi v i m tặ ố ớ ộ
ph ng trình h u nh lúc nào cũng có nghi m,ươ ầ ư ệ MTCT là công c h u ích đụ ữ ể
tìm ra nghi m c a ph ng trình.ệ ủ ươ Vì vậy, MTCT có vai trò quan tr ng trongọ
vi c tìm ra nghi m, đnh ra h ng gi i ph ng trình,ệ ệ ị ướ ả ươ b t ph ng trình và hấ ươ ệ
ph ng trình.ươ
Trong giai đo n hi n naạ ệ y MTCT đang là m t công c ,ộ ụ ph ng ti n h uươ ệ ữ
ích cho nhi u h c sinh và h u nh m i h c sinhề ọ ầ ư ỗ ọ trung h cọ đu có m t chi cề ộ ế
máy tính c m taầy. Vì vậy làm sao đ khai thác đcể ượ các th m nh c aế ạ ủ MTCT
vào vi c gi i quệ ả y t các bài toánế và phát tri n năng l c t duể ự ư y là m t nhi mộ ệ
v quan tr ng c a các ụ ọ ủ thầy, các cô mà đc bi t là các ặ ệ thầy cô gi ng d y bả ạ ộ
môn Toán.
Bên c nh đóạ nghiên c uứ c a SKKN là ti p c n bài toán gi i ph ngủ ế ậ ả ươ
trình vô t b ng MTCT vàỷ ằ chia s m t s kinh nghi m v n d ng MTCTẻ ộ ố ệ ậ ụ
nh m tháo g m t ph n khó khăn cho các thằ ỡ ộ ầ ầy cô và các em h c sinh khi ti pọ ế
c n các bài toán v gi i ph ng trình.ậ ề ả ươ
4. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Xây d ng c s ự ơ ở lý lu n, tóm l c các ki n th c c b n, xâậ ượ ế ứ ơ ả y d ng hự ệ
th ng bài t p và t ch c tri n khai th c hi n.ố ậ ổ ứ ể ự ệ
Ki m tra, đánh giá và đúc rút các kinh nghi m thu đc t th c ti nể ệ ượ ừ ự ễ
gi ng d y,ả ạ báo cáo chuyên môn t , tranh th các ở ổ ủ ý ki n đóng góp c a tế ủ ổ
chuyên môn, đc t chuyên môn đánh giá cao ượ ổ t ừđó b sung đ có s ổ ể ở lý lu nậ
hoàn thi n vàệ t ch cổ ứ tri n khai áp d ng.ể ụ
4
II. N I DUNG SÁNG KI N KINH NGHI MỘ Ế Ệ
1. C s lơ ở ý lu n c a sáng ki n kinh nghi m.ậ ủ ế ệ
M c tiêu c a giáo d c ph i lụ ủ ụ ả ấy ng i h c làm trung tâmườ ọ , kh i dơ ậy đam
mê, h ng thú và khát v ng c a h c sinh. Ph i đào t oứ ọ ủ ọ ả ạ nh ng con ng i laoữ ườ
đng t ch ,ộ ự ủ sáng t o,ạ có năng l c gi i quự ả y t các v n đ th ng g pế ấ ề ườ ặ .
Ph i đi m i ph ng pháp giáo d c,ả ổ ớ ươ ụ áp d ng các thành t u c a khoaụ ự ủ
h c và công ngh ọ ệ kh c ph c l i truắ ụ ố y n th m t chi u,ề ụ ộ ề rèn luy n thành n pệ ế
t duưy sáng t o c a ng i h c.ạ ủ ườ ọ
Trong các m c tiêu c a b môn Toán,ụ ủ ộ m c tiêu phát tri n năng l c tụ ể ự ư
duy đc đt lên hàng đu.ượ ặ ầ
Đ làm đc nh ng m c tiêu trên vai trò c a ng i thể ượ ữ ụ ủ ườ ầy, ng i côườ là
vô cùng quan tr ng.ọ M i thỗ ầy giáo, cô giáo ph i không ng ng h c h i đả ừ ọ ỏ ể
nâng cao trình đ chuyên môn, th c s t n t y, ộ ự ự ậ ụ tâm huy tế v i h c trò, khôngớ ọ
ng ng đi m i ừ ổ ớ ph ng pháươ p và tìm tòi các ph ng pháp m i.ươ ớ
2. Th c tr ng c a v n đự ạ ủ ấ ề
Ph ng trình là m t n i dung r t quan tr ng và đa d ng nh ng trongươ ộ ộ ấ ọ ạ ư
ch ng trình Toán THPT các em ch đc ti p c n l p 10 v i th i l ngươ ỉ ượ ế ậ ở ớ ớ ờ ượ
kho ng 10 ti t.ả ế V i th i l ng đó giáo viên không th truớ ờ ượ ể y n t i h t cho cácề ả ế
em h c sinh các kĩ năng và ph ng pháp gi i các d ng ph ng trình và đcọ ươ ả ạ ươ ặ
bi t là ph ng trình vô ệ ươ tỷ.
Trong các kì thi h c sinh gi i và THPT thì câu gi i ph ng trình,ọ ỏ ả ươ gi iả
h ph ng trình,ệ ươ gi i b t ph ng trình là m t trong nh ng câu thu c di nả ấ ươ ộ ữ ộ ệ
phân lo i thí sinh.ạ Vì vậy đó là các câu h i mang tính t ng h p gâỏ ổ ợ y r t nhi uấ ề
khó khăn cho h c sinh ngaọy c nh ng h c sinh có h c l c gi i.ả ữ ọ ọ ự ỏ
M t th c t là đa s các h c sinh lo s các bài toán v gi i ph ngộ ự ế ố ọ ợ ề ả ươ
trình, b t ph ng trình,ấ ươ h ph ng trình trong các đ thi nói chung và đ thiệ ươ ề ề
THPT Qu c gia nói riêng. Theo th ng kê thì có t i h n 90% các em b câuố ố ớ ơ ỏ
ph ng trình, b t ph ng trình và h trong các đ thi th THPT Qu c giaươ ấ ươ ệ ề ử ố
cũng nh đ thiư ề chính th cứ THPT Qu c Gia ốvà th c tự ế ch có kho ng 5% cácỉ ả
em làm t t câu nàốy.
M t khác không ít các thặ ầy cô khi dạy v ph ng trình,ề ươ b t ph ngấ ươ
trình, h ph ng trình còn s d ng ph ng pháp truệ ươ ử ụ ươ y n th ng mà ít quan tâmề ố
đn vi c ng d ng MTCT đế ệ ứ ụ ể phát hi n và gi i quệ ả y t bài toán.ế
Đa s h c sinh có và s d ng máố ọ ử ụ y tính Casio fx - 570VN plus m t cáchộ
thành th o.ạ Đây là đi m m nh c a h c sinh mà thể ạ ủ ọ ầy cô ch a khai thác đúngư
m c.ứ
5
