Kỹ thuật cho cá chép đẻ
tự nhiên trong ao
Cá chép thuần chủng có thể tự sinh sản được trong ao. Tuy
vậy, ở nhiều nơi, do cá trong ao bị lai tạp và thoái hoá, ảnh
hưởng đến năng suất và sản lượng cá nuôi. Trong bài này sẽ
giới thiệu cách cho cá chép đẻ tự nhiên theo phương pháp
đơn giản để các hộ gia đình có thể chủ động sản xuất được
con giống chất lượng cao, đúng thời vụ.
1. Mùa vụ cho đẻ:
Mùa đẻ chính của cá chép là mùa xuân và mùa thu. Trong
thời gian này, vào những ngày mưa rào, có thể nhìn thấy từng
đàn cá chép vật đẻ. Theo từng nhóm, cứ 2 - 3 con đực kèm
sát 1 con cái, bơi lội ven bờ sông hoặc đầm ao, nơi có nhiều
cây cỏ, rong, bèo để làm chỗ dựa vật đẻ. Các con đực tranh
nhau đến cọ thân mình vào con cái. Cá cái được kích thích
sinh dục uốn mình vật vã làm cho trứng phọt ra ngoài. Vỏ
trứng cá chép có chất dính nên bám vào cỏ cây, rong, bèo.
Ðồng thời lúc đó, cá đực phun ngay tinh dịch, tinh trùng bơi
trong nước gặp trứng làm cho trứng thụ tinh. Dựa vào tập
tính sinh đẻ của cá chép trong tự nhiên, người ta đã nghiên
cứu cho cá chép đẻ theo ý muốn bằng cách tạo ra những hoàn
cảnh thuận lợi tương tự.
Yêu cầu của phương pháp cho cá chép đẻ tự nhiên: Vào đầu
mùa xuân phải tuyển chọn trong ao nuôi vỗ cá chép bố mẹ
những cá đạt tiêu chuẩn sau:
- Cá bố mẹ phải béo khoẻ, toàn thân trơn bóng, không rách
vây, không trớt vảy, không bệnh. Có đủ cá đực và cá cái.
- Trứng cá phải căng tròn và rời. Sẹ cá phải trắng và đặc
(vuốt xuôi hai bên bụng cá, thấy sẹ
trắng chảy ra như sữa).
Thời vụ cho cá chép đẻ tốt nhất vào mùa xuân. Trứng cá vụ
xuân thường nhiều và tốt, nên nhân dân thường cho cá chép
đẻ vào vụ xuân là chính (vụ thu chỉ tranh thủ cho đẻ những
cá tái phát dục).
Những trạm trại cá giống thường ít quan tâm đến kế hoạch
sản xuất cá chép giống, vì sản xuất vài chục triệu cá bột mè,
trôi, trắm không khó, nhưng để sản xuất vài triệu cá chép bột
trong một vụ lại không dễ, vì số lượng trứng của cá chép ít,
phải nuôi vỗ một lượng khá lớn cá bố mẹ, gây tốn kém và
mất nhiều diện tích ao. Vì thế, các hộ gia đình nuôi cá ở địa
phương nên nắm vững kỹ thuật cho cá chép đẻ tự nhiên để
chủ động sản xuất giống cá nuôi.
2. Cho cá đẻ tự nhiên:
* Chọn thời tiết thích hợp:
Nhiệt độ cho cá chép đẻ thích hợp nhất từ 18- 25oC. Trời
lạnh dưới 18oC cá chép không đẻ. Trước khi cho cá đẻ, phải
nghe dự báo thời tiết để tránh những đợt có gió mùa đông bắc
sắp tràn về. Tốt nhất là những ngày đầu xuân, hôm nào trời
ấm áp, đêm nằm chỉ đắp chăn đơn, bên ngoài ếch nhái kêu
inh ỏi là hôm ấy cho cá chép đẻ tốt.
* Tuyển chọn cá cho đẻ:
Trước khi cho cá đẻ phải kiểm tra cá bố mẹ. Nếu thấy cá có
hiện tượng nhô vây, hở đuôi, hay lượn sát ven bờ là trứng, sẹ
của cá đã già, cá đã muốn đẻ. Ta bắt vài con lên để kiểm tra
cho chính xác. Cách kiểm tra như sau:
Con cái: Khi sắp đẻ, bụng to kềnh, lật ngửa cá lên thấy giữa
bụng có một ngấn hằn lõm vào kéo dài từ vây ngực đến tận
hậu môn (dọc theo giữa hai buồng trứng). Sờ bụng thấy mềm
nhũn, da bụng mỏng, nhất là phía cuối. Lỗ sinh dục đỏ thẫm
và hơi lồi. Nếu vuốt nhẹ vào thành bụng, trứng sẽ chảy ra,
màu vàng sẫm, trong suốt và rời thành từng cái là trứng đã
già. Những cá này có thể cho đẻ ngay đợt đầu.
Kinh nghiệm ở một số cơ sở cho cá chép đẻ cho biết: Những
con cá cái bụng to quá mức bình thường, bành ra như bụng
cóc, sờ vào thấy mềm nhão thường rất khó đẻ (cá đã thoái
hoá). Ngược lại, những con cá cái khi vuốt thấy trứng màu
vàng đục hoặc vàng xanh dính vào nhau từng chùm là trứng
còn non.
Cá đực: Lúc sắp phóng tinh trùng, nếu vuốt nhẹ hoặc cầm
mạnh cá, tinh dịch cũng chảy ra, có màu trắng như nước vo