Năm
VIỆN CHĂN NUÔI
PHÂN VIỆN CHĂN NUÔI NAM BỘ
***
KỸ THUẬT CHĂN NUÔI HEO TRÊN
ĐỆM LÓT SINH HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh, 2018
I. Giới thiệu tổng quan
1. Phạm vi áp dụng
Phạm vi áp dụng: các hộ gia đình chăn nuôi heo thịt thương phẩm.
2. Đối tượng áp dụng
Đối tượng áp dụng cho chăn nuôi heo thịt.
3. Đặc điểm, đặc tính
-Diện tích chuồng ĐLSH: mật độ 2,4 m2/con. Trong đó 1,6 m2/con là nền chuồng
đệm lót sinh học và 0,8 m2/con là nền xi măng
-Trong chuồng nuôi heo gắn hệ thống phun sương và quạt gió
-Độ dày đệm lót ban đầu khoảng: 60 - 70 cm
-Phải đảm bảo độ ẩm của đệm lót: Tầng trên cùng luôn giữ độ ẩm ở 25 - 30% để đảm bảo
cho sự lên men tiêu hủy phân tốt
-Phải đảm bảo độ tơi xốp của đệm lót : định kỳ xới tơi đệm lót ở độ sâu trong khoảng 15
- 30 cm
-Không phun xịt thuốc sát trùng lên đệm lót
-Áp dụng qui trình vắc xin, an toàn sinh học như phương thức chăn nuôi heo thông
thường.
4. Các yêu cầu của mô hình
-Các chất độn làm đệm lót có nguồn dồi dào, giá cả phải chăng
-Men vi sinh có nguồn gốc rõ ràng,uy tín để đảm bảo chất lượng
-Diện tích chuồng nuôi đảm bảo mật độ 2,4 m2/con. Trong đó 1,6 m2/con là nền
chuồng đệm lót sinh học và 0,8 m2/con là nền xi măng
-Đảm bảo đúng quy trình làm và bảo dưỡng đệm lót sinh học
5. Tổng quan về mô hình trên thế giới, ở Việt Nam và tại TPHCM
-Ứng dụng vi sinh vật vào mục đích chăn nuôi nói chung và xử lý môi trường nói
riêng đã được các nước có nền công nghệ vi sinh áp dụng từ lâu và phổ biến dưới các
dạng sản phẩm vi sinh khác nhau. Các loại này được áp dụng cho từng công đoạn
chăn nuôi cũng như áp dụng cho toàn bộ quá trình chăn nuôi tùy thuộc vào đặc tính
của các chủng vi sinh vật cũng như mục đích sử dụng.
-Các chế phẩm vi sinh sử dụng để xử lý phân và chất thải động vật thường bao
gồm một tập hợp các vi sinh vật được chọn lọc rất nghiêm ngặt theo các tiêu chí về
đặc điểm sinh hóa học cụ thể. Một trong những tiêu chí quan trọng đó là giữa chúng
phải có được mối quan hệ cộng sinh và hỗ sinh để từ đó tạo ra sự cân bằng sinh thái
trong môi trường mà chúng tồn tại.
-Trên thế giới: Việc ứng dụng hệ vi sinh vật để làm đệm lót sinh học trong chăn
nuôi nói chung và chăn nuôi heo nói riêng mới được áp dụng ở một số nước trong đó
có Việt Nam. Quy trình chung tương đồng ở các nước là sử dụng môi trường lên men
được làm từ các vật liệu có hàm lượng xenluloza cao để cho hệ vi sinh vật hoạt động
hiệu quả thông qua quá trình phân hủy chất hữu cơ. Thành phần, số lượng và chất
lượng các chủng vi sinh vật có sự khác biệt tùy thuộc vào từng nước, từng sản phẩm,
đối tượng vật nuôi. Trong chăn nuôi heo trên đệm lót sinh học đã được áp dụng ở
Nhật Bản, Trung Quốc, Hồng Kông, Hoa Kỳ, Anh, Thái Lan, Hàn Quốc... Ở các
nước này việc ứng dụng hệ vi sinh vật được chọn tạo hoặc sản phẩm tách chiết từ
chúng vào chăn nuôi cũng như xử lý chất thải đã mở ra tiềm năng rất lớn cho chăn
nuôi hữu cơ, chăn nuôi sinh thái và đảm bảo quyền động vật trong những năm tới.
-Ở Việt Nam chăn nuôi heo là một trong những ngành đã ứng dụng các công nghệ
tiên tiến trong chăn nuôi như thức ăn, giống, thú y, chăm sóc nuôi dưỡng và xử lý
môi trường. Trong các công nghệ áp dụng cho chăn nuôi heo thì công nghệ vi sinh là
lĩnh vực phát triển nhanh và có tính ứng dụng cao. Trên cơ sở chế phẩm EM của Nhật
Bản do giáo sư Teruo Hagi, Tiến sĩ Lê Khắc Quảng, Giám đốc Trung tâm Phát triển
công nghệ Việt - Nhật trực tiếp chuyển giao công nghệ này vào Việt Nam.
-Trên cơ sở nghiên cứu gốc, các nghiên cứu mới, bổ sung sau này đã được thương
mại hóa thành các sản phẩm EM chứa nhiều chủng loại vi sinh vật được chọn tạo đã
có mặt trên thị trường gồm cả sản phẩm nhập khẩu và sản xuất nội địa như EM,
BIO.EMS, S.EM01, EMIC, EMUNIV, EMC, VEM, EMINA, BIOMIX1, BIOMIX2,
MAX.250, ACTIVE CLEANER, BALASA No.1,...
- Các chế phẩm trên có hiệu quả khác nhau nhưng đều có một hoặc nhiều tác động
lên chăn nuôi heo:
+ Giảm thiểu mùi hôi từ chất thải và hô hấp ở heo;
+ Tăng cường phân hủy phân, nước tiểu thành phân vi sinh hữu cơ;
+ Tăng cường quá trình tiêu hóa và hấp phụ dinh dưỡng từ thức ăn;
+ Góp phần tăng sức đề kháng đối với bệnh dịch ở heo;
+ Giảm lao động và chi phí nước, điện, thức ăn;
+ Góp phần tăng hiệu quả chăn nuôi;
+ Góp phần gia tăng quyền vật nuôi;
+ Bảo vệ môi trường.
Trong các chế phẩm nêu trên có mặt trên thị trường Việt Nam và được người chăn
nuôi sử dụng thì 2 chế phẩm sau đây được áp dụng nhiều vào làm đệm lót trong
chuồng nuôi heo:
- ACTIVE CLEANER là chế phẩm của Công ty Future Biotech - Đài Loan;
- BALASA No.1 là chế phẩm do cơ sở Minh Tuấn sản xuất, do TS. Nguyễn Khắc
Tuấn và TS. Nguyễn Thị Tuyết Lê ở địa chỉ số 15 đường F, Tổ dân phố Thành Trung,
thị trấn Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội sản xuất. Đây là kết quả nghiên cứu, thử nghiệm
lâu dài từ trước năm 2002 và trong giai đoạn 2007 - 2012 của các tác giả từ Đề tài
nghiên cứu "Nghiên cứu sản xuất chế phẩm BALASA No.1 để tạo đệm lót sinh thái
trong chăn nuôi".
-Việc làm giảm mùi hôi, giảm ô nhiễm là do nồng độ các khí H2S, CO2 và NH3 ở
chuồng nuôi heo trên đệm lót sinh học thấp, nguyên nhân là nhờ sự khử các chất khí
trong đệm lót lên men và sự tác động của nhiều nhân tố. Cụ thể là:
-Sự hấp phụ của bản thân đệm lót sinh học: năng lực hấp phụ rất mạnh, có thể hấp
phụ thành phần khí thối ở mức cao nhất, đặc biệt là đệm lót được làm từ nguyên liệu
là mùn cưa vừa có độ cứng nhưng lại có độ xốp lớn. Trong quá trình hấp phụ, nước
và khí NH3 trong phân, nước tiểu bị phân tán trong đệm lót sinh học làm giảm một
phần mùi hôi.
-Tác dụng khử mùi hôi và khí độc quan trọng nhất là do vi sinh vật, đệm lót được
coi như một thùng lên men lớn. Sự lên men do một tập hợp của một số lượng các vi
sinh vật cực lớn, được cấy vào lúc đầu và sau đó được duy trì và ổn định tạo lập nên
một hệ thống cân bằng sinh thái vi sinh vật ổn định. Hệ thống này phát huy năng lực
lên men mạnh để tiêu hủy phân đồng thời có tác dụng khử thối, khử khuẩn do các sản
phẩm trao đổi chất của chúng như axit hữu cơ (trung hòa và cố định NH3), rượu
(trung hòa mùi lạ và diệt virút), các enzim, các chất loại kháng sinh, vi sinh vật có ích
thực hiện sự giảm mùi theo hai cách. đó là:
-Ức chế và khử vi khuẩn có hại, lên men gây thối trong đệm lót: Với một số lượng
tế bào rất lớn các chủng loại vi sinh vật khác nhau đã tạo ra sự áp đảo và tiêu diệt các
loại vi khuẩn lên men gây thối trong phân. Các vi sinh vật có ích bằng sự cạnh tranh
các chất dinh dưỡng, bằng việc sản sinh ra các các chất gây ức chế như các axit hữu
cơ, rượu ethylic, ester, H2O2, bacterioxin (chất có hoạt tính kháng sinh). Axit hữu cơ
có thể trung hòa hấp phụ NH3. Trong thành phần của tổ hợp vi sinh vật được đưa vào
đệm lót có những chủng có thể sử dụng các khí độc làm nguồn dinh dưỡng cho sự
sinh trưởng phát triển của mình, do đó mà góp phần làm giảm nhanh khí độc trong
đệm lót (phân mới thải ra đã có nhiều khí thối độc do sự lên men của các vi khuẩn
thối rữa trong ruột già động vật). Ví dụ: các chủng nấm men được chọn lọc có thể sử
dụng NH3 cho sinh tổng hợp thành protein của tế bào hay vi khuẩn quang hợp có màu
lục có thể sử dụng cơ chất là H2S trong quá trình đồng hóa CO2 để tạo ra các hợp chất
hữu cơ cần cho tế bào, điều đó cũng để giải thích vì sao dùng dịch lên men của chế
phẩm vi sinh để phun vào nơi có mùi hôi thì chỉ sau một thời gian ngắn đã giảm mùi
rõ rệt.
-Sự lên men oxi hóa của VSV để phân giải phân thành các chất không có mùi: đó
là sự oxi hóa triệt để các chất dinh dưỡng trong phân để thu năng lượng và tạo ra CO2
và nước.
-Sự tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh là do các sản phẩm của trao đổi chất, ở đệm
lót khi lên men mạnh, CO2 sinh ra đọng lại giữa tầng đệm lót gây ức chế một số vi
khuẩn có hại trong quá trình lên men. Trong quá trình lên men các vi sinh vật có ích
đã làm hình thành các axit hữu cơ làm tăng độ axit của môi trường, sự hình thành các
chất kháng sinh của Treptococcus lactis, sự hình thành H2O2 … đã tiêu diệt hầu như
