LCH S VÙNG BIN VIT NAM -
CAMPUCHIA
LCH S VÙNG BIN VIT NAM - CAMPUCHIA
Phm Th Hng Phng
1. c im chung vùng bin Vit Nam – Campuchia
Vùng bin Vit Nam – Campuchia nm trong vnh Thái Lan, là phn phía Tây ca
bin ông, to thành mt vùng lõm rng trên b bin phía Nam ca lc a ông
Dơng, Vnh Thái Lan tri dài t v tuyn 5° n 14° Bc và t kinh tuyn 99° n
105° ông và kt thúc phía Bc ông Bc mi Cà Mau ti 8°36’ Bc -
102°21’ ông. Vùng bin Vit Nam - Campuchia là mt bin na kín, vi din
tích khong 300.000km2, gii hn bi b bin ca bn nc Thái Lan, Vit Nam,
Malaysia và Campuchia. Vnh thông ra bin ông phía Nam bng mt ca duy
nht hp bi mi Cà Mau và mi Trenggranu cách nhau chng 400km (215 hi lý).
Vnh khá dài (chng 450 hi lý) nhng có din tích nh, chiu rng trung bình là
385km (208 hi lý). Ngoài ra vnh có khong 200 o, o nh ch yu tp trung
vào phn phía ông và gn b bin. ó là yu t làm phc tp hoá không nhng
vic phân nh ranh gii các vùng bin gia Vit Nam và Campuchia mà còn c
i vi vic phân nh bin gia mt bên là Campuchia và Vit Nam vi bên kia là
Thái Lan.
Vùng bin gia Vit Nam - Campuchia trong vnh Thái Lan có trên 100 o ln
nh nh Phú Quc, qun o Th Chu (Poulo Panjang), o Wai (Poulo Wai),
qun o Hi T!c, o Phú D", hòn Tiên Mi...Phn ln các o có din tích nh,
tr Phú Quc (600km2), o Th Chu khong 10km2, o Phú D" 25km2, Hòn
Da 6km2. các o còn li có din tích t vài tr#m mét vuông n 1-2km2. Dân c
thng sng các o có nc ng$t và có iu kin phát trin kinh t riêng. H$
sng ch yu bng ngh ánh cá. Trên o Phú Quc ngoài ngh cá ngi dân còn
sng bng ch#n nuôi và tr%ng cao su, h% tiêu.
sâu khu v"c gia các o không cao, gia Th Chu và o Phú D" trung bình
là 20m, quanh qun o Th Chu sâu ln nht là 40m. Nh vy nu m"c nc
h i 40m, vùng bin gn b bin phía ông ca vnh Thái Lan này, nm gia o
Koh Rong, Koh Phao (Campuchia), Hòn Tr$c, qun o Hòn Khoai s& là mt %ng
bng rng ln, các o trong vùng tr thành các núi nh, o cao nht không quá
100m.
o Phú Quc dài 45km, rng 3km cách Kampot (Campuchia) 14 hi lý và Hà
Tiên (Vit Nam) 25km. Nơi ây có t ai phì nhiêu màu m' và thun li cho
tr%ng tr$t. o c bao ph phn ln bi rng, có nhiu loài cây quý him. B
bin phía ông nhiu nguy him vì có nhng mm á ngm, san hô và nhng bãi
cn na n i na chìm, mt s nơi chúng rng ti 3 hi lý, nhng o hoàn toàn
an toàn, trên o có nhiu ging nc ng$t.
Phía Nam Phú Quc có qun o An Thi vi khong hai chc o nh. Phía trong
o này có nhiu núi, ng$n núi cao nht n 641m.
o Phú Quc sn xut nhiu nc mm có giá tr cao và n i ting. Th ph ca
o là Dơng ông, gn b bin phía Tây. T ng s dân trên o khong hơn n#m
chc nghìn ngi.
Trong lch s, Gia Long (1802-1820), v vua u tiên ca triu i phong kin cui
cùng ca Vit Nam ã lánh nn phong trào nông dân Tây Sơn ra nơng náu o
này (1771-1802) và có l& ã !t tên o là Phc quc, sau g$i trch i là Phú
Quc [1] .
Các o ven b:
- Hòn Tai (Koh Antay), cách Kép 3km. o rng khong 2km2 và có nhiu cây
che ph. Quân i Campuchia chim óng o t n#m 1958.
- Hòn Tre Nam (o phía Bc Koh Po). o này nm cách o Pic khong 1,6
hi lý và quân i Campuchia cng chim óng t n#m 1958.
- Hòn Kin Vàng (Koh Angrang), cách mi Nai ca Hà Tiên 8km din tích o
nh chng 200m2 và t n#m 1960 nm di s" chim óng ca ngi C#mpuchia.
- Phía Bc ca o Phú Quc có hai o khá quan tr$ng khác. o Phú D" (Koh
Thmey), cách b bin Kampot 0,5 hi lý. Din tích o 25km2, ch( cao nht là
175m. o có tài nguyên phong phú, phía Tây có %ng bng khá phì nhiêu, tr%ng
tr$t thun tin, phía ông Bc có sông nc ng$t...
Các o ngoài khơi:
ó là qun o Th Chu ca Vit Nam và Poulo Wai ca Campuchia. o Poulo
Wai cách mi Tây Bc Phú Quc 59 hi lý, g%m hai o có din tích tơng ơng,
cách qun o Th Chu 45 hi lý. Qun o Th Chu g%m 8 o, qun o này
nm xa nht trong vnh, cách o Phú Quc chng 55 hi lý, gn ng hàng hi
li có din tích t 10m2 n 1km2. Dân c sinh sng ch yu o Th Chu làm
ngh ánh cá và khai thác rng.
2. Lch s vn biên gii bin Vit Nam - Campuchia
Cui th k) 17, vùng Hà Tiên là mt nơi ít ngi sinh sng nm d$c theo vnh
Xiêm, ng thông ra bin khơi có nhiu o bt kín. * ó ch yu có ng dân và
cp bin.
Vào u th k) XVIII, Mc Cu, xut thân t mt gia ình Trung Quc quí tc có
quyn th Long Châu thuc t+nh Qung ông do i lp vi nhà Thanh phi lánh
nn sang Campuchia. Không bao lâu sau ông chim c mt v trí quan tr$ng
trong triu vua Udong. Vì hiu rng v trí ca mình trong triu là bp bênh (do b
ghen t,, kèn c"a) ông ã ch$n lp nghip ti mt nơi sau này có th cho ông quyn
c lp. ó là Hà Tiên, mt vùng t giàu có thích hp cho khai phá, nm gia
Lc Chân Lp vi Thy Chân Lp, ngã t ca các tim n#ng kinh t và chính tr.
ông c c làm quan cai tr các lãnh th d$c theo vnh Xiêm và bt u khai
hoang và phát trin công vic cai tr, mu dch và nn v#n hoá Trung Quc trong
khu v"c t ai ca mình.
Ngi Xiêm do ghen t, trc s" trù phú nhanh chóng ó, a quân sang xâm lc.
Mc Cu và thuc h ca ông b bt làm tù binh. Trc s" bt l"c ca nhà cm
quyn Campuchia trong vic bo v mình, sau khi thoát khi tù y, Mc Cu xin
t" !t mình di quyn bo h ca Vit Nam vào n#m 1708, lúc này do các Chúa
Nguy-n nm quyn bính (vào thi im này lãnh th Hà Tiên g%m các vùng Long
Cai [2], Cn V$t [3], Vng Thơm [4], Rch Giá, Cà Mau và o Phú Quc).
Vào n#m 1735 sau khi ông mt, các chúa Nguy-n c Mc Thiên T là con ông gi
chc quan cai tr. ông này ã ánh bi và git Hoc Nhiêu là k. cm u gi!c
cp, và chim li tt c các o k c o Kokong vào n#m 1767. Các quan cai tr
dân s" và quân s" Vit Nam c c n giúp ' ông hoàn thành nhim v. N#m
1858, ly lý do vua T" c, Hoàng Vit Nam (1840-1885) ngc ãi các oàn
truyn o Cơ c, quân i Pháp ánh chim Vit Nam. Vit Nam thua trn, phi
ký Hip c 1874 nhng cho Pháp 6 t+nh Nam K/, trong ó có t+nh Hà Tiên, k
c các o thuc t+nh này.
Th"c dân Pháp thit lp chính quyn thuc a và chính quyn bo h Nam K/
(1867) và Campuchia (1863), h$ ng trc tình hình là tt c các o trên vùng
bin gia Nam K/ và Campuchia u thuc ch quyn ca Vit Nam. Trong bn
báo cáo tháng 1-1869, viên thanh tra Pháp Chessez ã vit "Ngay c o Phú D"
cách b bin Campuchia 0,5 hi lý và o Tiên Mi cách o Phú D" 1 hi lý cng
