BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
LÃ THÚY HƯỜNG
PHÁT TRIỂN TRANG TRẠI
Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ
Chuyên ngành: Địa Lí học
Mã số: 62.31.05.01
LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. GS.TS. Đỗ Thị Minh Đức
2. PGS.TS. Phạm Xuân Hậu
HÀ NỘI – 2017
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan nội dung luận án tiến sĩ “Phát triển trang trại ở vùng Đông
Nam Bộ” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi.
Các số liệu, tư liệu đưa ra trong luận án là trung thực. kết quả nghiên cứu
khoa học nêu trong luận án chưa từng được công bố trong các công trình nghiên
cứu khoa học nào khác.
Nghiên cứu sinh
Lã Thúy Hường
ii
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ
của các thầy cô giáo, các nhà khoa học, đồng nghiệp, bạn bè và những người thân.
Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS.TS. Đỗ
Thị Minh Đức, PGS.TS. Phạm Xuân Hậu, GS.TS. Nguyễn Viết Thịnh, là những
Thầy, Cô giáo đã trực tiếp dìu dắt, chỉ bảo, hướng dẫn cho tôi những kiến thức quý
báu và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Hà Nội,
Phòng Sau Đại học, Phòng Tài chính - Kế toán, Ban Chủ nhiệm Khoa Địa lý, tập
thể giáo viên và cán bộ công nhân viên Khoa Địa lý mà trực tiếp là các Thầy, Cô
giáo Bộ môn Địa lý Kinh tế - Xã hội đã giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất, kiến thức
để tôi hoàn thành luận án.
Tôi trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của các Sở NN&PTNT TP.Hồ Chí
Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa-Vũng Tàu, Tây Ninh. Viện
Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, Cục Hợp Tác Xã và
Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT), Ban Kinh tế Trung ương, Viện Quy hoạch và
thiết kế nông nghiệp miền Nam. Tôi đặc biệt cảm ơn các cán bộ Phòng Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện Châu Đức (Bà Rịa-Vũng Tàu), Phú Giáo
(Bình Dương), Hớn Quản (Bình Phước), Thống Nhất (Đồng Nai), Bến Cầu, Tân
Biên (Tây Ninh), Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi (TP.Hồ Chí Minh) đã tạo điều kiện
thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu và điều tra thực địa.
Cuối cùng cho tôi bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình tôi: bố, mẹ và những người
thân đã luôn chia sẻ, động viên, chăm sóc và tạo điều kiện cho tôi trong suốt thời
gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận án
Lã Thúy Hường
iii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................. ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ........................................................................... vii
DANH MỤC CÁC BẢNG ............................................................................................. ix
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ........................................................................................ xi
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ ........................................................................................... xii
DANH MỤC CÁC BẢN ĐỒ ....................................................................................... xiii
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài .............................................................................................. 1
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................... 2
2.1. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................ 2
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................... 2
3. Giới hạn nghiên cứu .................................................................................................... 2
3.1. Về nội dung .......................................................................................................... 2
3.2. Về không gian ...................................................................................................... 3
3.3. Về thời gian .......................................................................................................... 3
4. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu ..................................................................... 3
4.1. Quan điểm ............................................................................................................ 3
4.2. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................................... 4
5. Các luận điểm bảo vệ .................................................................................................. 6
6. Những đóng góp chủ yếu của luận án ......................................................................... 7
7. Cấu trúc của luận án .................................................................................................... 7
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN TRANG
TRẠI ................................................................................................................................ 8
1.1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu ............................................................................ 8
1.1.1. Trên thế giới ...................................................................................................... 8
1.1.2. Ở Việt Nam ..................................................................................................... 13
1.2. Cơ sở lý luận .......................................................................................................... 18
iv
1.2.1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại trang trại ....................................................... 18
1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố trang trại ....................... 27
1.2.3. Những tiêu chí đánh giá phát triển trang trại .................................................. 33
1.3. Cơ sở thực tiễn ....................................................................................................... 36
1.3.1. Phát triển trang trại trên thế giới ..................................................................... 36
1.3.2. Phát triển trang trại ở Việt Nam ...................................................................... 39
1.3.3. Những bài học kinh nghiệm ............................................................................ 43
Tiểu kết chương 1.......................................................................................................... 44
CHƯƠNG 2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN TRANG TRẠI
Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ ................................................................................. 46
2.1. Vị trí địa lí .............................................................................................................. 46
2.2. Điều kiện tự nhiên .................................................................................................. 48
2.2.1. Địa hình ........................................................................................................... 48
2.2.2. Đất ................................................................................................................... 48
2.2.3. Khí hậu ............................................................................................................ 54
2.2.4. Nguồn nước ..................................................................................................... 57
2.2.5. Sinh vật ........................................................................................................... 59
2.3. Các nhân tố kinh tế xã hội ...................................................................................... 60
2.3.1. Chính sách Nhà nước ...................................................................................... 60
2.3.2. Vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ .................................................................... 64
2.3.3. Dân số và lao động .......................................................................................... 66
2.3.4. Khoa học - công nghệ ..................................................................................... 68
2.3.5. Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật ........................................................ 69
2.3.6. Trình độ quản lý, kinh nghiệm tổ chức sản xuất của chủ trang trại................ 74
2.3.7. Khả năng liên kết tạo ra chuỗi giá trị nông sản ở vùng Đông Nam Bộ .......... 75
2.3.8. Trình độ phát triển kinh tế của vùng Đông Nam Bộ ...................................... 75
Tiểu kết chương 2.......................................................................................................... 76
CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TRANG TRẠI Ở VÙNG ĐÔNG NAM BỘ 78
3.1. Khái quát tình hình phát triển nông, lâm, thủy sản của vùng Đông Nam Bộ ........ 78
3.1.1. Ngành nông nghiệp ......................................................................................... 78
