intTypePromotion=1
ADSENSE

Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định duy trì khách hàng tại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:270

22
lượt xem
6
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận án Tiến sĩ Kinh tế "Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định duy trì khách hàng tại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam" được nghiên cứu với mục tiêu: Xác định mô hình về các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định duy trì khách hàng tại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam; Xem xét mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố tới quyết định duy trì khách hàng tại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định duy trì khách hàng tại các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam

  1. BÔ GIAO DUC VA ĐAO TAO ̣ ́ ̣ ̀ ̀ ̣ TRƯƠNG ĐAI HOC KINH TÊ TP. HÔ CHI MINH ̀ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ­­­­­­­­­­­­­ TRẦN THỊ THU PHƯỜNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH DUY  TRÌ KHÁCH HÀNG TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN  ĐỘC LẬP VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ   
  2. TP. HCM ­ 2022 BÔ GIAO DUC VA ĐAO TAO ̣ ́ ̣ ̀ ̀ ̣ TRƯƠNG ĐAI HOC KINH TÊ TP. HÔ CHI MINH ̀ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ­­­­­­­­­­­­­ TRẦN THỊ THU PHƯỜNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH DUY  TRÌ KHÁCH HÀNG TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN  ĐỘC LẬP VIỆT NAM                                            Chuyên ngành: Kế toán               Mã số: 9.34.03.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ                                        NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:                                        1. PGS. TS. Trần Thị Giang Tân                                        2. PGS. TS. Trần Phước
  3. TP. HCM – Năm 2022
  4. i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án là do tôi thực hiện, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS   Trần Thị  Giang Tân và PGS.TS Trần Phước. Trong luận án, tôi không sao chép  bất kỳ  công trình nghiên cứu nào, ngoại trừ  những tham khảo từ  những nghiên   cứu trước đã được trích dẫn trong luận án.                   TP. HCM, ngày    tháng    năm 2022                                                                                                 Tác giả   Trần Thị Thu Phường
  5. ii LỜI CẢM ƠN  Trải qua một thời gian dài, đến nay, tôi đã hoàn thành luận án nhờ sự giúp đỡ  của thầy, cô. Tôi cám ơn tất cả quý thầy, cô. Tôi cám ơn PGS.TS Trần Thị Giang Tân. Nhờ sự tận tâm hướng dẫn của cô,  tôi đã học được nhiều điều và đã hoàn thành luận án.  Tôi cám  ơn PGS.TS Trần Phước. Thầy đã hướng dẫn, góp ý, hỗ  trợ  cho tôi   thực hiện và hoàn thành LA. Tôi cám  ơn Viện đào tạo và quý thầy, cô Trường ĐHKT TP.HCM đã giảng   dạy, giúp đỡ, hỗ trợ cho tôi thực hiện luận án. Tôi cám ơn Trường Đại Học Tài Chính – Kế toán và Ban lãnh đạo Khoa Kế  Toán ­ Kiểm Toán đã tạo điều kiện để tôi thực hiện luận án. Sau cùng, tôi cám  ơn gia đình của tôi. Gia đình đã cho tôi sự  động viên giúp  tôi vượt qua những khó khăn và hoàn thành luận án này. TP. HCM  ngày     tháng     năm 2022                                                                                                 Tác giả
  6. iii MỤC LỤC  LỜI CAM ĐOAN                                                                                                          ......................................................................................................     i  LỜI CẢM ƠN                                                                                                              .........................................................................................................      ii  MỤC LỤC                                                                                                                   ...............................................................................................................       iii  DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT                                                                                       ...................................................................................       vi  DANH MỤC BẢNG                                                                                                   ...............................................................................................       vii  DANH MỤC HÌNH                                                                                                   ...............................................................................................       viii  TÓM TẮT                                                                                                                    ................................................................................................................       ix  ABSTRACT                                                                                                                  ..............................................................................................................      x  CHƯƠNG MỞ ĐẦU                                                                                                   ...............................................................................................      1  1. Lý do chọn đề tài                                                                                                      ..................................................................................................      1  2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu                                                                               ...........................................................................      3  3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu                                                        ...................................................      4  4. Phương pháp nghiên cứu                                                                                          ......................................................................................      4  5. Đóng góp của luận án                                                                                               ...........................................................................................      5  6. Kết cấu luận án                                                                                                        ....................................................................................................      7  CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC                                     .................................      8 1.1. Tổng quan các nghiên cứu trước trên thế giới về các nhân tố ảnh hưởng đến   quyết định chấp nhận, duy trì khách hàng                                                                   ...............................................................      9  1.2. Các nghiên cứu trong nước                                                                                  .............................................................................       32  1.3. Kết quả đạt được của các nghiên cứu trước và khoảng trống nghiên cứu     .. .  34      KẾT LUẬN CHƯƠNG 1                                                                                           .......................................................................................       35
  7. iv  CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT                                                                         .....................................................................       36  2.1. Một số khái niệm nền tảng                                                                                 .............................................................................       37 2.2. Các quy định về  chấp nhận, duy trì khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài   chính                                                                                                                            .......................................................................................................................       45  2.3. Các lý thuyết nền tảng                                                                                        ....................................................................................       49  2.4. Mô hình NC sơ khởi                                                                                             .........................................................................................       66  KẾT LUẬN CHƯƠNG 2                                                                                           .......................................................................................       68  CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU                                                       ...................................................       69  3.1. Phương pháp và quy trình nghiên cứu                                                                 .............................................................       70  3.2. Thang đo các khái niệm nghiên cứu ban đầu                                                      ..................................................       73  3.3. Nghiên cứu định tính                                                                                            ........................................................................................       80  3.4. Nghiên cứu định lượng                                                                                        ...................................................................................       86  KẾT LUẬN CHƯƠNG 3                                                                                           .......................................................................................       95  CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU                                                                  ..............................................................       96  4.1. Kết quả nghiên cứu định tính                                                                              .........................................................................       96  4.2. Mô hình nghiên cứu chính thức và các giả thuyết nghiên cứu                          .....................       105  4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng                                                                        ....................................................................       120  4.4. Tổng hợp và bàn luận kết quả                                                                          ......................................................................       146  KẾT LUẬN CHƯƠNG 4                                                                                         .....................................................................................       152  CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI                         .....................       153  5.1. Kết luận                                                                                                             ........................................................................................................       153  5.2. Đóng góp của luận án                                                                                        ....................................................................................       156  5.3. Một số hàm ý                                                                                                     .................................................................................................       159
  8. v  5.4. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo                                                           .......................................................       162  KẾT LUẬN CHƯƠNG 5                                                                                         .....................................................................................       163  DANH MỤC CÔNG TRÌNH TÁC GIẢ                                                                       ...................................................................      1   DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO                                                                      ..................................................................      2   Tiếng Việt                                                                                                                   ...............................................................................................................      2   Tiếng Anh                                                                                                                    ................................................................................................................      3  Phụ lục                                                                                                                        ....................................................................................................................       14 Phụ lục 1: Bảng tóm tắt các NC về ảnh hưởng của các nhân tố rủi ro đến quyết   định CN, DTKH                                                                                                          .....................................................................................................       14 Phụ  lục 2: Bảng tóm tắt các NC về   ảnh hưởng của đặc điểm BQT của khách   hàng đến quyết định CN, DTKH                                                                                ...........................................................................       20 Phụ  lục 3: Bảng tóm tắt các NC về   ảnh hưởng của mức độ  chuyên ngành của   CTKT đến quyết định CN, DTKH                                                                             ........................................................................       21  Phụ lục 4: Các mô hình ra quyết định CN, DTKH                                                     .................................................       22  Phụ lục 5: Bảng tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định CN, DTKH   .  29 .      Phụ lục 6: Hệ thống các tài liệu pháp lý liên quan CN, DTKH                                 .............................       35  Phụ lục 7: Bảng tổng hợp đo lường ban đầu                                                            .......................................................       40  Phụ lục 8: Dàn bài thảo luận                                                                                     .................................................................................       41  Phụ lục 9: Chuyên gia phỏng vấn                                                                              ..........................................................................       43  Phụ lục 10: Kết quả thảo luận với chuyên gia                                                          .....................................................       45  Phụ lục 11: Các công ty trong mẫu                                                                            .......................................................................       74 Phụ  lục 12: Các CTKT đã kiểm toán cho các công ty trên HoSE và HNX trong   mẫu từ 2016 ­ 2019                                                                                                     .................................................................................................       82  Phụ lục 13: Kết quả kiểm định mô hình đo lường hành vi điều chỉnh lợi nhuận   83 
  9. vi  Phụ lục 14: Kết quả kiểm định hồi quy mô hình chính (Logistic)                            ........................       84  Phụ lục 15: Kết quả phân tích PCA các nhân tố thuộc RRKT                                  ..............................       91  Phụ lục 16: Kết quả hồi quy mô hình với thông số thay thế                                    ................................       92 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ Chữ viết đầy đủ bằng Chữ viết đầy đủ bằng viêt tăt ́ ́ tiếng Anh tiếng Việt BCTC ­ Báo cáo tài chính BCTN ­ Báo cáo thường niên CNKH Chấp nhận khách hàng CTKT ­ Công ty kiểm toán DTKH ­ Duy trì khách hàng ĐCLN ­ Điều chỉnh lợi nhuận HĐLT ­ Hoạt động liên tục HNX Hanoi Stock Exchange  Sàn giao dịch Chứng khoán Hà Nội HOSE Ho   Chi   Minh   Stock  Sàn giao dịch Chứng khoán Hồ  Chí  Exchange   Minh KTV ­ Kiểm toán viên NC ­ Nghiên cứu NQL ­ Người quản lý PCA Principal Component  Phân tích thành phần chính Analysis RRKD ­ Rủi ro kinh doanh RRKT ­ Rủi ro kiểm toán YKCNTP ­ Ý kiến chấp nhận toàn phần YKKT ­ Ý kiến kiểm toán VN ­ Việt Nam VietNam   Standard   on  Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA  Auditing
  10. vii VSQC1 VietNam   Standard   on  Chuẩn mực kiểm soát chất lượng  Quality Control 1 số 1 DANH MỤC BẢNG BẢNG NỘI DUNG Trang Bảng 1.1 Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định DTKH 27 Bảng 3.1 Đo lường quyết định DTKH 70 Bảng 3.2 Các khái niệm đo lường RRKT 71 Bảng 3.3 Khái niệm đo lường RRKD của khách hàng 73 Bảng 3.4 Khái niệm đo lường RRKD của CTKT 74 Bảng 3.5 Khái niệm đo lường  đặc điểm Ban quản trị  của khách  75 hàng Bảng 3.6 Đo lường các biến kiểm soát 77 Bảng 4.1 Kết quả tổng hợp cho từng câu hỏi nghiên cứu 97 Bảng 4.2 Thang đo các biến 108 Bảng 4.3 Bảng mô tả mẫu nghiên cứu 115 Bảng 4.4 Kết quả phân tích hồi quy OLS 116 Bảng 4.5 Mức độ giải thích của mô hình 116 Bảng 4.6 Mức độ phù hợp của mô hình 117 Bảng 4.7 Kiểm định phương sai phần dư thay đổi 118 Bảng 4.8 Tổng hợp kết quả kiểm định OLS 118 Bảng 4.9 Bảng thống kê mô tả các biến trong mô hình 120 Bảng 4.10 Kết quả kiểm định Leverage  122 Bảng 4.11a Kết quả kiểm định mối liên hệ giữa MDOP và CON/DIS 123 Bảng 4.11b Kết quả kiểm định mối liên hệ giữa GCO và CON/DIS 124 Bảng 4.11c Kết quả kiểm định mối liên hệ giữa INAU và CON/DIS 124
  11. viii Bảng 4.12 Phân tích tương quan Pearson 125 Bảng 4.13 Kết quả kiểm tra đa cộng tuyến biến độc lập 128 Bảng 4.14 Kết quả kiểm tra mức độ phù hợp mô hình 129 Bảng 4.15 Kết quả tóm tắt của mô hình  129 Bảng 4.16 Kết quả hồi quy Logistic  130 Bảng 4.17 Tổng hợp xác suất xuất hiện của mô hình 135 Bảng 4.18 Kiểm tra Eigenvalue 137 Bảng 4.19 Hệ số tải – loading 137 Bảng 4.20 Thống kê mô tả RRKT 138 Bảng 4.21 Kết quả hồi quy mô hình với thông số thay thế 139 Bảng 4.22 Tổng hợp kết quả mô hình nghiên cứu 140 Bảng 4.23 Tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết 144 DANH MỤC HÌNH NỘI DUNG Trang Hình 2.1 Mối quan hệ giữa các khái niệm trong quyết định DTKH 43 Hình 2.2  Hệ thống phân cấp nhu cầu của Maslow 59
  12. ix Hình 2.3 Mô hình nghiên cứu sơ khởi 65 Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu của luận án 69 Hình 3.2 Quy trình nghiên cứu định tính 77 Hình 3.3 Quy trình thiết kế nghiên cứu định lượng 83 Hình 4.1 Mô hình nghiên cứu chính thức 101 TÓM TẮT Đề  tài:  Các nhân tố   ảnh hưởng đến quyết định DTKH tại các CTKT độc lập   Việt Nam Tóm tắt:  Luận án nghiên cứu  các nhân tố   ảnh hưởng đến quyết định duy trì  khách hàng (DTKH) tại các Công ty kiểm toán (CTKT) độc lập Việt Nam (VN).  Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp được sử  dụng với mẫu  nghiên cứu (NC) bao  gồm 762 công ty niêm yết (CTNY) trên hai sàn chứng khoán VN (HOSE, HNX) 
  13. x được kiểm toán bởi các CTKT độc lập với tổng số 2.478 quan sát trong giai đoạn  từ năm 2016 đến năm 2019. Kết quả NC cho thấy có 04 nhóm nhân tố gồm rủi ro  kiểm toán (RRKT), rủi ro kinh doanh (RRKD) của khách hàng, RRKD của CTKT,  mức độ chuyên ngành của CTKT ảnh hưởng tới quyết định DTKH. Trong đó, các  nhân tố  thuộc RRKT, rủi ro tài chính, khách hàng thường xuyên thay đổi CTKT,  tính chính trực của NQL khách hàng và mức độ  chuyên ngành của CTKT có ảnh  hưởng ngược chiều tới  quyết định DTKH. Khả  năng thực hiện kiểm toán của  CTKT có ảnh hưởng cùng chiều tới quyết định DTKH. Dựa trên kết quả NC này,  tác giả đề xuất các CTKT cần xem xét các yếu tố rủi ro này để đưa ra quyết định  DTKH phù hợp. Về phương diện cơ quan chức năng tại VN như VACPA nên bổ  sung hướng dẫn về CN, DTKH bên cạnh các nhân tố đã đề cập trong chuẩn mực   kiểm toán. Từ  khóa:  Quyết định  duy trì khách hàng, rủi ro kiểm toán, rủi ro kinh doanh,  mức độ chuyên ngành của công ty kiểm toán. ABSTRACT Thesis: Factors affecting client continuance decisions at audit firms in Vietnam. Abstract: The thesis studies factors affecting client continuance decisions at audit  firms in Vietnam. The mixed research method is used with a sample of 762 listed 
  14. xi companies  on two Vietnamese stock exchanges (HOSE, HNX)  audited by audit  firms with a total of 2.478 observations during the period year from 2016 to 2019.  Research   results   show   that   there   are   04   groups   of   factors   including   audit   risk,  client’s business risk, auditor’s business risk, audit firm industry expertise affecting  client continuance decisions. In which, the audit risk variable, the financial risk, the  client  frequently   changes   auditors,   while  management   integrity,   the  audit   firm  industry   expertise  have   negatively   been   associated  with  client  continuance  decisions.  The   firm’s   ability   to   perform   the   audit   engagement  has  positively  associated  with  client  continuance   decisions.   Based   on   the   results,   the   author  proposes   that   auditing   firms   should   consider   these   risk   factors   to  make   (while  making) client continuance decisions. Regarding the authority in Vietnam, such as  VACPA,  they  should  supplement  guidance   on  client  continuance,  acceptance  in  addition to the factors mentioned in auditing standards. Keywords:  Client   continuance   decision,  audit   risk,   business   risk,   audit   firm  industry expertise.
  15. 1 CHƯƠNG MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Với chức năng chính là nâng cao độ  tin cậy thông tin trên báo cáo tài chính   (BCTC) giúp người sử  dụng có thể  ra quyết định phù hợp, nghề  nghiệp kiểm  toán ngày càng đóng vai trò quan trọng trong xã hội. Tuy nhiên, những vụ phá sản  của các công ty hàng đầu trên thế  giới như  Enron, WorldCom... vào những năm  đầu của thế  kỷ  21 và rất nhiều công ty khác xảy ra trong những năm gần đây  như Wirecard AG trong đó có lổi của CTKT, đã làm nghề nghiệp kiểm toán bị chỉ  trích khá nhiều. Tại VN, trong những năm gần đây, khá nhiều CTKT độc lập đã  phải đối mặt với những rủi ro do việc đưa ra quyết định CN, DTKH không phù  hợp. Nhiều CTKT đưa ra quyết định CN, DT cho những khách hàng có nhiều rủi  ro, không phù hợp với nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp, không phù hợp với khả  năng của CTKT… Điều này dẫn đến việc các CTKT không phát hiện ra các sai  sót trọng yếu, đưa ra ý kiến sai từ đó bị đình chỉ hoạt động, đình chỉ tư cách kiểm  toán viên (KTV) (như CTKT – Tư vấn Đất Việt năm 2019) hay không được chấp  thuận kiểm toán cho các doanh nghiệp có lợi ích công chúng (như   Thăng Long  TDK và IFC trong năm 2018, CPA Hà Nội trong năm 2017, DFK năm 2016).  Bên  cạnh đó, theo kết quả  kiểm tra chất lượng dịch vụ kiểm toán năm 2019 của  Ủy  ban Chứng khoán Nhà nước, thủ tục đánh giá rủi ro và CN, DTKH tại các CTKT  còn sơ  sài (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, 2019).  Tất cả  các vấn đề   trên cho  thấy,  việc đưa ra quyết định CN, DTKH  tại các  CTKT  độc lập  VN vẫn còn  nhiều bất cập, đã làm các CTKT phải đối mặt với nhiều rủi ro.  Để  giảm thiểu  rủi ro, một trong những biện pháp được các CTKT cần thiết lập, đó là kiểm soát  việc CNKH. Quyết định CNKH mới hay DTKH cũ là giai đoạn đầu tiên và cũng  là giai đoạn rất quan trọng trong quy trình kiểm toán. Bằng cách sàng lọc khách  hàng trước khi ký kết hợp đồng, CTKT có thể giảm thiểu các rủi ro cho cả KTV  và cho CTKT như  bị  kiện tụng, suy giảm về uy tín, thiệt hại tài chính và thậm  
  16. 2 chí là phải ngừng hoạt động. Do vậy NC về quyết định CN, DTKH tại các CTKT  độc lập là rất cần thiết trong bối cảnh của VN. Để đưa ra quyết định CN, DTKH phù hợp, các CTKT cần xem xét lợi ích, rủi  ro   và   chi  phí   liên  quan   đến  chấp   nhận  hợp   đồng   kiểm   toán  cho  khách  hàng  (Economist,  1995;  MacDonald,  1997;  Johnstone,  2000).  Chuẩn  mực  kiểm toán  quốc tế (ISQC1, ISA 220) yêu cầu các CTKT phải xây dựng, thực hiện các chính   sách và thủ  tục về  việc  CN, DTKH.  Trong quá trình xem xét  CN, DTKH, KTV  nên đánh giá từng thành phần của rủi ro hợp đồng (gồm RRKT, RRKD  của khách  hàng và RRKD của CTKT) và rủi ro phát sinh từ sự tương tác của chúng (Sengur,  2012). Bên cạnh các quy định của CMKT, khá nhiều NC trước đã tìm hiểu về các  nhân tố  ảnh hưởng đến quyết định CN, DTKH. Kết quả các NC phát hiện rằng  các nhân tố thuộc RRKT, RRKD của khách hàng và RRKD của CTKT, đặc điểm  BQT doanh nghiệp của khách hàng, mức độ  chuyên ngành của CTKT, phí kiểm  toán  có  ảnh hưởng đến  quyết định CN,  DTKH  (Johnstone,  2000;  Johnstone  và  Bedard, 2003, 2004; El­Sayed Ebaid, 2011; Ouertani và Damak­Ayadi, 2012; Hsieh  và Lin, 2016,  Conley (2019),  …). Tại VN, số  lượng nghiên cứu về  chủ  đề  này  còn khá khiêm tốn. Một số  nghiên cứu theo hướng tìm hiểu thực trạng của quy   trình CN, DTKH. Nghiên cứu của Nguyễn Huy Tâm (2013), tìm hiểu về rủi ro do  việc không tuân thủ quy trình CN, DTKH của các CTKT. Kết quả nghiên cứu chỉ  ra những rủi ro mà CTKT sẽ  gặp phải khi không tuân thủ  quy trình CNKH như  khó đánh giá  rủi ro  của khách hàng, thủ  tục  kiểm toán  không phù hợp. Nghiên  cứu của Hà Đỗ  Hồng Quang (2017) về  tính hữu hiệu của quy trình CNKH. Kết  quả cho thấy, quyết định CNKH ảnh hưởng tới tính hữu hiệu quy trình CNKH.  Quyết định CNKH và quyết định DTKH có một số  điểm tương đồng, đó là  cả  hai quyết định  đều yêu cầu KTV đánh giá khách hàng kiểm toán và sau đó  quyết định có cung cấp dịch vụ kiểm toán cho  khách hàng hay không nhằm giảm  thiểu rủi ro từ CNKH. Tuy nhiên, hai quyết định hành vi này cũng có một số khác  biệt, khác biệt chính là trong việc DTKH, CTKT đã thu thập thông tin, cũng như 
  17. 3 hiểu biết  khá đầy đủ  về  khách hàng từ  việc thực hiện kiểm toán trong  những  năm trước nên việc ra quyết định này có đủ cơ sở hơn . Về mặt nghiên cứu, trong  khi số lượng các NC về  các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định CNKH nói chung  khá nhiều, thì các NC riêng về  các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định DTKH còn  khá khiêm tốn. Kết quả  các  NC  trước vẫn còn chưa nhất quán và  chủ  yếu sử  dụng phương pháp định tính, chưa thực hiện NC định lượng để củng cố kết luận  của NC định tính.  Bên cạnh đó, phần lớn các NC về chủ đề này được thực hiện ở nước ngoài,  tại CTKT lớn và tại các quốc gia phát triển như Canada, Hoa Kỳ...với đặc điểm  nổi bật là nghề  nghiệp  kiểm toán  đã phát triển  từ  lâu đời, có hạ  tầng pháp lý,  công nghệ phát triển, có nhiều công ty có quy mô lớn, có tiềm lực về  tài chính,  công nghệ và con người. Tại VN, hoạt động kiểm toán độc lập còn rất non trẻ so  với các nước  trên  thế  giới,  các  NC  về  chủ  đề  này còn khá khiêm tốn và cũng  chưa có NC nào đề cập về chủ đề  các nhân tố  ảnh hưởng tới quyết định DTKH  tại các CTKT độc lập VN. Với tầm quan trọng của quyết định DTKH như đã nêu   trên và khoảng trống trong nghiên cứu tại  VN, nên tác giả  đã quyết định chọn  chủ  đề  NC cho luận án: Các nhân tố   ảnh hưởng đến quyết định DTKH tại các  CTKT độc lập VN với kỳ vọng sẽ xây dựng mô hình về các nhân tố  ảnh hưởng  đến quyết định DTKH. Dựa trên kết quả NC, luận án đưa ra một số hàm ý chính  sách liên quan giúp các CTKT đưa ra quyết định DTKH phù hợp, giảm thiểu rủi   ro, nâng cao khả năng cạnh tranh, nâng cao chất lượng kiểm toán. 2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu chung của luận án là xây dựng mô hình và kiểm định mô hình về  các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định DTKH tại các CTKT độc lập VN.  ̣ ̣ ̉ ̉ ận án la nh Muc tiêu cu thê cua lu ̀ ằm xác định: (1) Mô hình về  các nhân tố   ảnh hưởng tới quyết định DTKH tại các CTKT  độc lập VN. 
  18. 4 (2) Xem xét mức độ   ảnh hưởng của từng nhân tố  tới  quyết định DTKH tại  các CTKT độc lập VN. Với mục tiêu này, các câu hỏi NC cụ thể đặt ra như sau: ­ Câu 1: Các nhân tố  nào có  ảnh hưởng tới quyết định DTKH tại các CTKT  độc lập VN?  ­ Câu 2: Các nhân tố này được đo lường như thế nào? ­ Câu 3: Mức độ   ảnh hưởng của từng nhân tố  tới quyết định DTKH tại các  CTKT độc lập VN như thế nào? 3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu  ­ Đối tượng nghiên cứu là quyết định DTKH tại các CTKT độc lập VN.  ­ Phạm vi  nghiên cứu  là các  CTKT  độc lập thực hiện kiểm toán cho các  CTNY trên HOSE và HNX từ năm 2016 ­ năm 2019. 4. Phương pháp nghiên cứu Do các  NC  trước  về  chủ  đề  này chủ  yếu được thực hiện tại các quốc gia  phát triển, không hoàn toàn phù hợp với đặc điểm VN, do vậy, phương pháp hỗn  hợp là phương pháp sử dụng trong luận án nhằm khám phá, điều chỉnh, xây dựng  mô hình phù hợp với  VN. Phương pháp hỗn hợp gồm định tính và định lượng.   Trong đó: ­ Phương pháp định tính được sử  dụng nhằm khám phá những nhân tố  mới  cũng như hoàn chỉnh thang đo về  các nhân tố  ảnh hưởng đến quyết định DTKH  phù hợp với VN. NC tài liệu và phỏng vấn sâu các chuyên gia là phương pháp sử  dụng trong định tính. ­  Phương pháp định lượng: từ  mô hình  nghiên cứu  hoàn chỉnh  trong  bước  nghiên cứu trên, NC định lượng được thực hiện để  kiểm tra mô hình thông qua  kiểm định hồi quy logistic. Kết quả hồi quy logistic sẽ trả lời các câu hỏi NC mà  luận án đã xác lập.
  19. 5 5. Đóng góp của luận án Đóng góp chính của luận án  đã xây dựng được mô hình gồm các nhân tố  thuộc  RRKT,  RRKD của khách hàng, RRKD của CTKT,  mức độ  chuyên ngành  của CTKT và thang đo cho các nhân tố có ảnh hưởng đến  quyết định DTKH tại  các CTKT độc lập phù hợp với đặc điểm của VN. Kết quả NC của luận án này  tương   đồng   với   những  NC  trước   (Johnstone   và   Bedard,   2004;  Schroeder   và  Hogan, 2013), tuy nhiên, luận án còn bổ  sung thêm một nhân tố  mới đó là khách  hàng thường xuyên thay đổi CTKT. Đóng góp tiếp theo của luận án là xây dựng  thang đo cho nhân tố  chưa được đo lường trong các NC trước   ảnh hưởng đến  quyết định DTKH tại các CTKT độc lập VN: đó là khả năng thực hiện kiểm toán  của CTKT và  điều chỉnh thang đo cho nhân tố  tính chính trực của NQL khách  hàng ảnh hưởng đến quyết định DTKH tại các CTKT độc lập VN. Khách hàng  thường xuyên  thay đổi CTKT và  tính chính trực của NQL khách hàng  có  ảnh  hưởng ngược chiều tới quyết định DTKH còn khả năng thực hiện kiểm toán của  CTKT  có  ảnh hưởng cùng chiều tới  quyết định DTKH.  Trong đó  khách hàng  thường xuyên thay đổi CTKT là nhân tố thuộc RRKD của khách hàng, khả năng  thực hiện kiểm toán của CTKT và tính chính trực của NQL khách hàng là hai (2)  nhân tố thuộc RRKD của CTKT. Bên cạnh những kết quả chung nêu trên, luận án có một số đóng góp mới về  mặt lý luận và thực tiễn cụ thể như sau: ­ Về mặt lý luận: + Thứ  nhất, luận án là công trình khoa học đầu tiên tại VN NC về  các nhân  tố   ảnh hưởng tới quyết định DTKH tại các CTKT độc lập VN. Luận án đã xây  dựng được mô hình các nhân tố  ảnh hưởng tới quyết định DTKH tại các CTKT   độc lập VN. Cụ thể, mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định DTKH tại  các CTKT độc lập VN gồm có các nhân tố thuộc RRKT, RRKD của khách hàng,  RRKD của CTKT,  mức độ  chuyên ngành của CTKT  và xác định được mức độ 
  20. 6 ảnh hưởng của từng nhân tố  tới  quyết định DTKH  tại các  CTKT  độc lập VN.  Trong   đó,   các   nhân   tố   thuộc  RRKT   gồm  YKKT   năm   trước   không   phải   là  YKCNTP, YKKT về  HĐLT, mức tăng trưởng của khách hàng, tỷ lệ nợ phải thu  và hàng tồn kho trên tổng tài sản, hành vi ĐCLN. Các nhân tố  thuộc RRKD của  khách hàng gồm rủi ro tài chính và khách hàng thường xuyên thay đổi CTKT. Các  nhân tố  thuộc RRKD của CTKT gồm khả  năng thực hiện kiểm toán của CTKT  và tính chính trực của NQL khách hàng. Với mô hình gồm các nhân tố  nêu trên,  luận án đã bổ sung về mặt lý luận mô hình các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định  DTKH tại các CTKT độc lập VN. + Thứ  hai, kết quả  NC cho thấy  ảnh hưởng của các nhân tố  tới quyết định  DTKH tại các CTKT độc lập VN như sau: Năm nhân tố thuộc RRKT ảnh hưởng ngược chiều đến quyết định DTKH là  YKKT năm trước không phải là YKCNTP, YKKT về  HĐLT, mức  tăng trưởng  của khách hàng, tỷ  lệ  nợ  phải thu  và hàng tồn kho trên tổng tài sản, hành vi  ĐCLN. Hai (02) nhân tố  thuộc RRKD của khách hàng  ảnh hưởng ngược chiều đến  quyết định DTKH là khách hàng thường xuyên thay đổi CTKT và rủi ro tài chính. Hai (02) nhân tố  thuộc RRKD của CTKT  ảnh hưởng đến quyết định DTKH  là: khả  năng thực hiện kiểm toán của CTKT và tính chính trực của NQL khách  hàng. Trong đó, tính chính trực của NQL khách hàng có ảnh hưởng ngược chiều  tới  quyết  định  DTKH   còn  khả  năng  thực   hiện kiểm  toán của   CTKT   có   ảnh  hưởng cùng chiều tới quyết định DTKH. Mức độ  chuyên ngành của CTKT làm tăng  ảnh hưởng ngược chiều của rủi  ro tài chính đến quyết định DTKH. Trong các nhân tố   ảnh hưởng đến quyết định DTKH, mức độ  tác động của  các nhân tố  được xếp theo thứ  tự  từ  cao đến thấp là: hành vi ĐCLN, khả  năng  thực hiện kiểm toán của CTKT, YKKT năm trước không phải là YKCNTP, tỷ lệ 
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2