NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM
BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
VŨ MAI CHI
ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THEO MỤC TIÊU
LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM
CHUYÊN NGÀNH
: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
MÃ SỐ
: 9340201
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
HÀ NỘI - 2019
NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM
BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
VŨ MAI CHI
ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THEO MỤC TIÊU
LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM
CHUYÊN NGÀNH
: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
MÃ SỐ
: 9340201
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
: 1. TS. BÙI TÍN NGHỊ
: 2. TS. VÕ TRÍ THÀNH
HÀ NỘI - 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi. Các số liệu
trong nghiên cứu là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu của luận
án có tính độc lập, số liệu và dữ liệu sử dụng đƣợc trích dẫn theo quy định.
Tác giả
Vũ Mai Chi
ii
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU .......................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài...................................................................................................... 1
2. Tổng quan nghiên cứu ........................................................................................................ 3
2.1. Tổng quan nghiên cứu nƣớc ngoài ................................................................................ 3
2.2. Tổng quan nghiên cứu trong nƣớc. ................................................................................ 9
3. Hạn chế và khoảng trống nghiên cứu ............................................................................. 13
4. Câu hỏi nghiên cứu ........................................................................................................... 14
5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 14
6. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 15
7. Phƣơng pháp nghiên cứu .................................................................................................. 15
8. Đóng góp mới của luận án ............................................................................................... 15
9. Kết cấu của luận án .......................................................................................................... 16
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ ĐIỀU HÀNH
CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THEO MỤC TIÊU LÃI SUẤT............................................... 17
1.1. Nội dung cơ bản về chính sách tiền tệ......................................................................... 17
1.1.1. Khái niệm chính sách tiền tệ ..................................................................................... 17
1.1.2. Hệ thống mục tiêu chính sách tiền tệ ....................................................................... 18
1.1.3. Các công cụ chính sách tiền tệ .................................................................................. 22
1.1.4. Cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ.......................................................................... 26
1.1.5. Các khung khổ chính sách tiền tệ ............................................................................. 29
1.2. Cơ sở lý luận về điều hành chính sách tiền tệ theo mục tiêu lãi suất ...................... 32
1.2.1. Khái niệm lãi suất và điều hành CSTT theo mục tiêu lãi suất .............................. 32
1.2.2. Cơ chế điều hành chính sách tiền tệ theo mục tiêu lãi suất của NHTW .............. 37
1.2.3. Quá trình chuyển từ điều hành theo mục tiêu khối lƣợng sang lãi suất ............... 47
1.2.4. Cơ sở và nguyên tắc áp dụng trong quá trình chuyển đổi sang mục tiêu lãi suất57
1.2.5. Điều kiện thực hiện quá trình chuyển sang điều hành theo mục tiêu lãi suất ..... 60
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ..................................................................................................... 64
CHƢƠNG 2. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ CHUYỂN SANG ĐIỀU HÀNH CHÍNH
SÁCH TIỀN TỆ THEO MỤC TIÊU LÃI SUẤT VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM ... 65
2.1. Kinh nghiệm quốc tế chuyển sang điều hành CSTT theo mục tiêu lãi suất ........... 65
2.1.1. Cục dự trữ Liên bang Mỹ (The Federal Reserve-FED) ......................................... 65
2.1.2. NHTW Châu Âu (ECB) ............................................................................................. 68
iii
2.1.3. NHTW Malaysia (BNM)........................................................................................... 71
2.1.4. NHTW Thái Lan (BOT): ........................................................................................... 74
2.1.5. NHTW Philippines (BSP): ........................................................................................ 76
2.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam ............................................................................ 78
2.2.1. Khung khổ LPMT là lựa chọn phù hợp thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển .. 78
2.2.2. Thiết lập cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ rõ ràng và hiệu quả ....................... 79
2.2.3. Bài học cho quá trình chuyển từ điều hành theo khối lƣợng sang lãi suất .......... 80
2.2.4. Bài học về sử dụng CSTT phi truyền thống trong bối cảnh khủng hoảng .......... 85
2.3. Một số lƣu ý trong quá trình chuyển sang mục tiêu lãi suất .................................... 86
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2..................................................................................................... 88
CHƢƠNG 3. THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ KHẢ
NĂNG ÁP DỤNG MỤC TIÊU LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM........................................ 89
3.1. Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ của NHNN từ 2007 đến nay.................... 89
3.1.1. Bối cảnh kinh tế vĩ mô ............................................................................................... 89
3.1.2. Thực trạng công tác điều hành chính sách tiền tệ của NHNN.............................. 91
3.1.3. Đánh giá kết quả điều hành CSTT của NHNN Việt Nam thời gian qua........... 103
3.2. Đánh giá khả năng áp dụng mục tiêu lãi suất trong điều hành CSTT tại Việt Nam
............................................................................................................................................... 108
3.2.1. Căn cứ pháp lý cho việc lựa chọn mục tiêu lãi suất ............................................. 108
3.2.2. Thực trạng cơ chế điều hành lãi suất tại Việt Nam ............................................. 110
3.2.3. Xây dựng mô hình cơ chế truyền dẫn CSTT theo mục tiêu lãi suất tại Việt Nam
............................................................................................................................................... 116
3.3 Các nhận định sau khi phân tích mô hình định tính và định lƣợng ........................ 151
3.3.1. Kết quả cơ chế truyền dẫn lãi suất tại Việt Nam .................................................. 151
3.2.2. Hạn chế tác động của cơ chế truyền dẫn lãi suất và nguyên nhân ..................... 152
CHƢƠNG 4. ĐỀ XUẤT VÀ GIẢI PHÁP CHUYỂN SANG ĐIỀU HÀNH CSTT
THEO MỤC TIÊU LÃI SUẤT TẠI VIỆT NAM........................................................... 158
4.1. Định hƣớng điều hành CSTT của NHNN đến năm 2025, tầm nhìn 2030............ 158
4.1.1. Triển vọng kinh tế vĩ mô trong và ngoài nƣớc tác động đến hệ thống tài chính
ngân hàng ............................................................................................................................. 158
4.1.2. Điều hành chính sách tiền tệ của NHNN đến năm 2025, định hƣớng đến 2030.
............................................................................................................................................... 161
4.2. Đề xuất chuyển sang điều hành CSTT theo mục tiêu lãi suất tại Việt Nam. ....... 162
