TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG
KHOA SƯ PHẠM
BỘ MÔN VẬT LÝ
* * *
TỪ THỊ KIM THOA
MSSV: DLY 041073
BIÊN SOẠN HỆ THỐNG BÀI TẬP ĐỂ PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY CHO HỌC SINH
PHẦN ĐỘNG HỌC VÀ ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM
LỚP 10 (Nâng cao)
Cán Bộ Hướng Dẫn
Cao Học: TRẦN THỂ
Long Xuyên, 05 /
2
008
LỜI CẢM ƠN
Trước hết cho tôi gởi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám Hiệu Trường Đại Học
An Giang, Ban Chủ Nhiệm Khoa Sư Phạm Trường Đại Học An Giang, Hội Đồng Khoa
Học và Đào Tạo Khoa Sư Phạm Trường Đại Học An Giang, Bộ môn vật lý Trường Đại
Học An Giang. Đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành khóa luận này. Đồng thời
tôi cũng xin gởi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy TRẦN THỂ đã nhiệt tình hướng dẫn
và giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài này.
Cuối cùng xin cảm ơn tất cả bạn bè, người thân đã động viên và giúp đỡ tôi trong
suốt thời gian thực hiện đề tài. Hy vọng đề tài sẽ giúp ích được phần nào trên con đường
tự học, tự rèn luyện của bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn!
Từ Thị Kim Thoa
LỜI NÓI ĐẦU
Để giúp giáo viên và học sinh trung học phổ thông có tài liệu tham khảo trong việc
nâng cao chất lượng dạy và học, góp phần phát triển giáo dục. Chúng tôi chọn đề tài: “Biên
soạn hệ thống bài tập để phát triển năng lực tư duy cho học sinh phần Động Học và Động
Lực Học chất điểm lớp 10”. Nội dung đề tài bao gồm:
¾ Tóm tắt lý thuyết về: năng lực tư duy, năng lực tư duy vật lý và nội dung cơ
bản trong SGK vật lý 10 nâng cao.
¾ Phương pháp giải bài tập
¾ Bài tập mẫu
¾ Bài tập nâng cao tự giải
Chúng tôi hy vọng đây sẽ là một tài liệu hữu ích góp phần phát huy hơn tính tích cực
và chủ động trong công tác dạy và học ở nhà trường. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện
vẫn còn nhiều thiếu sót và chưa qua ứng dụng thực tế nên rất mong được sự đóng góp ý
kiến của các thầy, cô và các bạn để đề tài hoàn chỉnh hơn.
An Giang, ngày 26 tháng 4 năm 2008
Người thực hiện
MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU .........................................................................................................1
I. Lý do chọn đề tài ..................................................................................1
II. Mục đích nghiên cứu đề tài...................................................................1
III. Đối tượng nghiên cứu ..........................................................................1
IV. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................. .........2
V. Giả thuyết khoa học ..............................................................................2
VI. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................2
VII. Phạm vi nghiên cứu.............................................................................2
VIII. Đóng góp mới của đề tài ...................................................................2
PHẦN NỘI DUNG ......................................................................................................3
CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ THUYẾT............................................................ ......... 3
I. NĂNG LỰC TƯ DUY.................................................................................3
1. Năng lực là gì? ....................................................................................3
2. Tư duy là gì? .......................................................................................3
3. Phát triển năng lực là gì? .....................................................................3
4. Phát triển tư duy là gì?. ........................................................................3
5. Phát triển năng lực tư duy như thế nào? ...............................................4
II. NĂNG LỰC TƯ DUY VẬT LÝ ...............................................................4
1. Tư duy vật lý là gì?.................................................................................4
2. Các biện pháp phát triển tư duy của học sinh .......................................4
III. NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN TRONG PHẦN ĐỘNG HỌC VÀ
ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM LỚP 10 ...............................................................5
1. Động học chất điểm ..............................................................................5
2. Động lực học chất điểm ........................................................................8
CHƯƠNG II. CÁC LOẠI BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP CHUNG ĐỂ GIẢI
BÀI TẬP VẬT LÝ .....................................................................................................11
I. CÁC LOẠI BÀI TẬP VẬT LÝ ...................................................................11
• Các loại bài tập thông thường...................................................................11
• Các loại bài tập phân theo mức độ nhận thức...........................................12
• Một số lưu ý trong việc dạy các bài tập phát triển năng lực tư duy vật lý
cho học sinh .................................................................................................13
II. PHƯƠNG PHÁP CHUNG GIẢI CÁC BÀI TẬP VẬT LÝ.......................13
CHƯƠNG III. PHƯƠNG PHÁP GIẢI CÁC BÀI TẬP CỤ THỂ.........................14
I. BÀI TẬP ĐỊNH TÍNH ..................................................................................14
1. Động học chất điểm .................................................................................. 15
2. Động lực học chất điểm...........................................................................19
II. BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG ...............................................................................25
1. ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM .....................................................................25
1.1. Chuyển động thẳng đều ...................................................................25
1.2. Chuyển động thẳng biến đổi đều .....................................................28
1.3. Sự rơi tự do ......................................................................................32
1.4. Chuyển động tròn đều......................................................................35
1.5. Tính tương đối của chuyển động .....................................................39
2. ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM .............................................................43
2.1. Các định luật về chuyển động..........................................................43
2.2. Lực hấp dẫn .....................................................................................47
2.3. Chuyển động của vật bị ném............................................................49
2.4. Lực đàn hồi ......................................................................................54
2.5. Lực ma sát........................................................................................57
2.6. Lực hướng tâm và lực quán tính li tâm............................................60
2.7. Phương pháp động lực học ..............................................................64
2.8. Chuyển động của hệ vật...................................................................67
PHẦN KẾT LUẬN .................................................................................................72
CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO