I HÅC THI NGUYN
TR×ÍNG I HÅC KHOA HÅC
------------------
Ph¤m Cæng ¿nh
BT NG THÙC I
TRONG TAM GIC
LUN VN THC TON HÅC
Chuy¶n ngnh: PH×ÌNG PHP TON CP
sè: 60.46.0113
Ng÷íi h÷îng d¨n khoa c
GS. TSKH. NGUYN VN MU
.
THI
NGUY
N
1
Líi c£m ìn
Luªn v«n B§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c ÷ñc t¡c gi£ hon thnh
d÷îi îng d¨n v ch¿ b£o tªn t¼nh cõa GS. TSKH. Nguy¹n V«n Mªu.
º hon thnh ÷ñc luªn v«n ny t¡c gi£ ¢ nhªn ÷ñc t nhi·u ëng
vi¶n, gióp ï cõa nhi·u nh¥n v tªp thº. Tr÷îc h¸t, tæi xin by láng
bi¸t ìn s¥u sc ¸n GS. TSKH. Nguy¹n V«n Mªu ng÷íi th¦y ¢ h÷îng d¨n
tæi thüc hi»n luªn v«n a m¼nh. Tæi xin by láng bi¸t ìn ch¥n thnh tîi
c¡c th¦y gi¡o ¢ gi£ng y chóng tæi trong lîp cao c trong hai n«m
c vøa qua. Tæi xin gûi líi c¡m ìn ch¥n thnh tîi c¡c th¦y trong Ban
Gi¡m hi»u, Pháng o t¤o Khoa c v Quan quèc t¸, Ban Chõ nhi»m
khoa To¡n - Tin cõa tr÷íng ¤i c Khoa c - ¤i c Th¡i Nguy¶n v
tr÷íng THPT Chu V«n An - Th¡i Nguy¶n ¢ t¤o nhúng i·u ki»n tèt nh§t
cho tæi trong qu¡ tr¼nh håc tªp. Cuèi còng tæi xin gûi líi c¡m ìn ¸n gia
¼nh, b¤n b±, nhúng ng÷íi ¢ luæn b¶n tæi, ëng vi¶n v khuy¸n kh½ch tæi
trong qu¡ tr¼nh thüc hi»n luªn v«n cõa m¼nh.
T¡c gi£
Ph¤m Cæng ¿nh
.
2
Möc löc
¦u 3
Mët hi»u dòng trong luªn v«n 5
1 C¡c ¯ng thùc ¤i li¶n quan ¸n tam gi¡c 7
1.1 C¡c ành b£n v· tam gi¡c . . . . . . . . . . . . . . . 7
1.2 thùc ¤i cõa c¡c y¸u b¶n trong tam gi¡c . . . . . 10
2 B§t ¯ng thùc li¶n quan ¸n o ë di trong tam gi¡c 21
2.1 y düng c¡c b§t ¯ng thùc li¶n quan ¸n o ë di trong
tamgi¡c............................ 21
2.2 C¡c d¤ng qu£ cõa b§t ¯ng thùc AM-GM ¡p döng cho
c¡c y¸u ¤i cõa tam gi¡c . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2.2.1 Mët b§t ¯ng thùc b£n . . . . . . . . . . . . 29
2.2.2 döng b§t ¯ng thùc . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2.2.3 döng b§t ¯ng thùc . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2.2.4 döng b§t ¯ng thùc . . . . . . . . . . . . . . . . 31
2.2.5 döng mët b§t ¯ng thùc so s¡nh vîi biºu thùc 31
2.3 Mët bi tªp ¡p döng . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
3 Mët ùng döng vo bi to¡n cüc trà v nhªn d¤ng tam
gi¡c 41
3.1 Nhªn d¤ng tam gi¡c vuæng . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
3.2 Nhªn d¤ng tam gi¡c c¥n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
3.3 Nhªn d¤ng tam gi¡c ·u . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
Phö löc
............................... 55
K¸t luªn
.............................. 56
Ti li»u tham kh£o
........................ 57
.
3
¦u
B§t ¯ng thùc trong tam gi¡c l mët ph¦n quan trång cõa to¡n c§p.
B§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c l mët ph¦n chi¸m tr½ quan trång
trong c¡c bi to¡n v· b§t ¯ng thùc trong tam gi¡c. r§t nhi·u c¡c d¤ng
to¡n lo¤i khâ li¶n quan ¸n chuy¶n · ny.
Trong c¡c thi c sinh giäi quèc gia, thi Olympic to¡n quèc t¸, c¡c
bi to¡n li¶n quan ¸n b§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c công hay ÷ñc
· cªp v th÷íng thc lo¤i khâ. C¡c bi to¡n v· chùng minh b§t ¯ng
thùc, cüc trà trong tam gi¡c hay c¡c bi to¡n v· nhªn d¤ng tam gi¡c ¢
÷ñc · cªp ð c¡c ti li»u bçi d÷ïng gi¡o vi¶n v c sinh chuy¶n to¡n bªc
trung c phê thæng.
C¡c k¸t qu£ nghi¶n cùu v· nëi dung ny t÷ìng èi ¦y õ v hon thi»n.
Ch½nh vªy º thu ÷ñc k¸t qu£ mîi þ ngh¾a v· nëi dung ny l r§t
khâ. Tuy vªy cho ¸n nhúng n«m g¦n ¥y mët nh to¡n c v¨n thu
÷ñc mët k¸t qu£ mîi þ ngh¾a v· nëi dung ny.
Luªn v«n B§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c nh¬m cung c§p mët
ki¸n thùc b£n v· c¡c thùc ¤i cõa c¡c y¸u b¶n trong tam gi¡c,
b§t ¯ng thùc li¶n quan ¸n o ë di trong tam gi¡c. çng thíi công
÷a ra ÷ñc mët c¡ch y düng c¡c b§t ¯ng thùc ¤i mîi trong tam
gi¡c.
Trong qu¡ tr¼nh hon thnh luªn v«n, t¡c gi£ ¢ khæng ngøng lüc
º c häi, t¼m tái v s÷u t¦m c¡c bi to¡n v· b§t ¯ng thùc ¤i trong
tam gi¡c.
Luªn v«n gçm ph¦n ¦u v ba ch÷ìng.
Ch÷ìng 1. C¡c ¯ng thùc ¤i li¶n quan ¸n tam gi¡c. Nëi dung cõa
ch÷ìng ny nh¬m tr¼nh by c¡c ành b£n v· tam gi¡c. çng thíi tr¼nh
by c¡c thùc ¤i cõa c¡c y¸u b¶n trong tam gi¡c.
Ch÷ìng 2. B§t ¯ng thùc li¶n quan ¸n o ë di trong tam gi¡c.
.
4
Ch÷ìng ny nh¬m giîi thi»u mët b§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c
÷ñc y düng ÷ñc c¡c thùc ¤i trong ch÷ìng 1. çng thíi ÷a
ra mët d¤ng qu£ quen thc cõa b§t ¯ng thùc AM-GM º chùng
minh mët d¤ng b§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c. Ch÷ìng ny công
÷a ra mët bi thi c sinh giäi quèc gia v quèc li¶n quan ¸n
b§t ¯ng thùc ¤i trong tam gi¡c.
Ch÷ìng 3. Mët ùng döng vo bi to¡n cüc trà v nhªn d¤ng tam gi¡c.
Ch÷ìng ny ÷a ra c¡c bi to¡n v· nhªn d¤ng c¡c lo¤i tam gi¡c: Tam gi¡c
vuæng, tam gi¡c c¥n, tam gi¡c ·u.
.