BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ
PHẠM THỊ NHUNG
ĐẢNG BỘ TỈNH THANH HOÁ
LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HẬU PHƯƠNG CHI VIỆN
CHO TIỀN TUYẾN TRONG KHÁNG CHIẾN
CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945 - 1954)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
HÀ NỘI - 2014
3
BỘ QUỐC PHÒNG
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ
PHẠM THỊ NHUNG
ĐẢNG BỘ TỈNH THANH HOÁ
LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG HẬU PHƯƠNG CHI VIỆN
CHO TIỀN TUYẾN TRONG KHÁNG CHIẾN
CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945 - 1954)
CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
MÃ SỐ: 60 22 03 15
HÀ NỘI - 2014
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 3
Chương 1 ĐẢNG BỘ TỈNH THANH HOÁ LÃNH ĐẠO XÂY
DỰNG HẬU PHƯƠNG, CHI VIỆN CHO TIỀN
TUYẾN TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU KHÁNG
CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945 - 1950) 11
1.1. Yêu cầu khách quan xây dựng hậu phương Thanh Hoá
trong kháng chiến chống thực dân Pháp 11
1.2. Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá xây dựng hậu
phương, chi viện cho tiền tuyến trong những năm đầu
kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1950) 19
1.3. Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá chỉ đạo xây dựng hậu phương,
chi viện cho tiền tuyến trong những năm đầu kháng
chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1950) 24
Chương 2 ĐẢNG BỘ TỈNH THANH HOÁ LÃNH ĐẠO
ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG HẬU PHƯƠNG,
TĂNG CƯỜNG CHI VIỆN CHO TIỀN TUYẾN
(1951 - 1954) 35
2.1. Yêu cầu nhiệm vụ cách mạng và chủ trương của Đảng bộ
tỉnh Thanh Hoá đẩy mạnh xây dựng hậu phương, tăng
cường chi viện cho tiền tuyến (1951 - 1954) 35
2.2. Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá chỉ đạo đẩy mạnh xây dựng hậu
phương, tăng cường chi viện cho tiền tuyến (1951 - 1954) 42
Chương 3 NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM TỪ QUÁ TRÌNH
ĐẢNG BỘ TỈNH THANH HOÁ LÃNH ĐẠO XÂY
DỰNG HẬU PHƯƠNG CHI VIỆN CHO TIỀN
TUYẾN (1945 - 1954) 59
3.1. Nhận xét 59
3.2. Kinh nghiệm 70
KẾT LUẬN 82
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 84
PHỤ LỤC 91
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
4
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lâu dài, gian khổ và vô cùng
oanh liệt của dân tộc Việt Nam đã giành thắng lợi hoàn toàn bằng chiến dịch
lịch sử Điện Biên Phủ. Góp một phần không nhỏ vào thắng lợi ấy phải kể đến
vị trí, vai trò quyết định của hậu phương.
Nghiên cứu về tầm quan trọng của hậu phương trong chiến tranh, các
nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra quy luật: hậu phương luôn là
nhân tố thường xuyên quyết định thành bại của chiến tranh. Lênin đã khẳng
định: “Muốn tiến hành chiến tranh một cách thực sự, phải có một hậu phương
có tổ chức vững chắc, một đội quân giỏi nhất, những người trung thành nhất
với sự nghiệp cách mạng cũng đều lập tức bị kẻ thù tiêu diệt, nếu họ không
được vũ trang, tiếp tế lương thực và huấn luyện một cách đầy đủ” [57, tr.479].
Vận dụng sáng tạo quy luật trên vào thực tiễn các cuộc chiến tranh giải
phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam hết sức coi trọng,
đặt lên hàng đầu vai trò của hậu phương, căn cứ địa cách mạng. Trong kháng
chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), đánh giá đúng vị thế chiến lược,
tiềm năng, thế mạnh của Thanh Hoá - vùng đất “thiên thời, địa lợi, nhân hoà”
thuộc vùng tự do Liên khu IV, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã chọn Thanh Hoá làm hậu phương, căn cứ địa chi viện sức người, sức
của cho cuộc kháng chiến mà đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ.
Nhận thức rõ vị trí, vai trò của tỉnh trước vận mệnh dân tộc, Đảng bộ
tỉnh Thanh Hoá đã phát huy thế mạnh của vùng đất và con người nơi đây như
thế nào? Cụ thể hoá đường lối, chủ trương của Đảng, Chỉ thị của Chủ tịch Hồ
Chí Minh qua các kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh ra sao để xây dựng Thanh Hoá trở
hậu phương, căn cứ địa? Nghiên cứu quá trình trên có ý nghĩa hết sức quan
trọng, đánh giá một cách khách quan đường lối lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ
tỉnh xây dựng Thanh Hóa trở thành kiểu mẫu, góp phần vào thắng lợi của dân
tộc ta trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Một số nhận xét và kinh
nghiệm được đúc kết có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc - cơ sở để tỉnh
5
Thanh Hoá phát huy truyền thống lịch sử văn hoá lên tầm cao mới, tiếp tục
xây dựng quê hương giàu mạnh.
Vì lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài: “Đảng bộ tỉnh Thanh Hoá lãnh
đạo xây dựng hậu phương chi viện cho tiền tuyến trong kháng chiến chống
thực dân Pháp (1945 - 1954)” làm luận văn thạc sỹ, chuyên ngành Lịch sử
Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đề tài đi sâu phân tích đường lối, chủ trương của Đảng bộ tỉnh Thanh
Hóa lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng xây dựng, bảo vệ hậu phương, chi viện cho
tiền tuyến; tri ân, tôn vinh những cống hiến, sự hy sinh của quân dân Thanh
Hoá trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Qua đó, rút ra một số nhận xét
và kinh nghiệm làm luận cứ khoa học, tài liệu tham khảo, vận dụng vào sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trong nhiều năm qua, đề tài hậu phương trong kháng chiến chống thực
dân Pháp đã được các lãnh tụ Đảng, Nhà nước, quân đội và nhiều nhà khoa
học quan tâm, đi sâu nghiên cứu. Tập hợp và nghiên cứu các công trình đó,
chúng tôi chia thành các nhóm sau đây:
Nhóm các công trình nghiên cứu lịch sử kháng chiến, hậu phương
chiến tranh nhân dân, tổng kết cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
Chiến thắng Điện Biên Phủ - Sức mạnh dân tộc và tầm vóc thời đại
(1994), Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội; Viện Lịch sử quân sự (1997), Hậu
phương chiến tranh nhân dân Việt Nam (1945 - 1975), Nxb Quân đội nhân
dân, Hà Nội; Viện Lịch sử quân sự (1999), Mấy vấn đề chỉ đạo chiến lược
trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945 - 1975), Nxb Quân đội nhân dân,
Hà Nội; Ban Chỉ đạo Tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị (2000),
Chiến tranh cách mạng Việt Nam (1945 - 1975) - Thắng lợi và bài học, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội; Chiến thắng Điện Biên Phủ - Cột mốc vàng lịch
6