i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực
và chưa từng được được ai công bố trong bất kỳ luận văn nào khác
Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Huế, ngày 15 tháng 04 năm 2016
Tác giả luận văn
Nguyễn Thành Tuyên
PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.PDFWatermarkRemover.com to remove the watermark
ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp
đỡ nhiệt tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể, đã tạo điều kiện thuận
lợi để tôi hoàn thành bản luận văn này.
Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn PGS. TS. Dương Viết Tình đã trực tiếp
hướng dẫn tôi trong suốt thời gian tôi nghiên cứu thực hiện đề tài.
Tôi xin cảm ơn sự góp ý chân thành của các Thầy, Cô giáo Khoa Lâm nghiệp,
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Chi cục Kiểm Lâm, tỉnh Quảng Bình,
hạt kiểm lâm huyện Quảng Ninh và nhân dân 2 xã Trường Xuân và xã Trường Sơn đã
tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu thực hiện luận văn tại địa phương.
Tôi xin cảm ơn tới gia đình, những người thân, đồng nghiệp và bạn bè đã giúp đỡ
tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!
Huế, ngày 15 tháng 04 năm 2016
Tác giả luận văn
Nguyễn Thành Tuyên
PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.PDFWatermarkRemover.com to remove the watermark
iii
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Đề tài: Đánh giá thực trạng và giải pháp quản lý rừng bền vững ở vùng núi
huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình với mục đích trên cơ sở phân tích xung đột về
chia sẽ lợi ích trong quản lý rừng tự nhiên nhằm đề xuất các giải pháp quản lý rừng có
hiệu quả và góp phần hoàn thiện tiến trình quản lý rừng bền vững. Bằng phương pháp
điều tra thực địa, thảo luận nhóm và phỏng vấn cá nhân, đề tài đã phân tích được một
số kết quả như sau
Diện tích rừng ở huyện Quảng Ninh phần lớn do các BQLRPH và Lâm trường
quản lý với diện tích 86.447,35 ha (chiếm 86,33%); UBND xã quản lý 5.563,22 ha
(chiếm 5,56%); hộ gia đình quản lý 7.909,42 ha (chiếm 7,9%); diện tích rừng giao cho
cộng đồng quản lý là 215 ha (chiếm 0,21%). Hiện tại ở huyện Quảng Ninh đang tồn tại
3 phương thức quản lý rừng và đất lâm nghiệp, trong đó quản lý nhà nước chiếm t
trọng lớn (91,89%), quản lý cộng đồng và quản lý theo hộ gia đình chiếm 8,11%. Điều
này cho thấy cần tăng cường công tác giao đất khoán rừng đến cộng đồng nhằm xã hội
hóa nghề rừng để huy động mọi lực lượng tham gia bảo vệ rừng.
Có nhiều xung đột trong quản lý tài nguyên rừng ở huyện Quảng Ninh, mỗi hình
thức quản lý khác nhau có những xung đột khác nhau. Trong rừng cộng đồng/ hộ gia
đình quản lý có các xung đột: (1)Xung đột giữa các cộng đồng có rừng và cộng đồng
lân cận; (2) Xung đột giữa các thành viên trong cộng đồng về chia sẻ nguồn lợi từ
rừng. Trong rừng do Nhà nước quản lý, có các xung đột: (1) Xung đột giữa cộng đồng
địa phương và BQLRPH Long Đại; (2) Xung đột giữa cộng đồng địa phương và
BQLRPH Ba Rền; (3) Xung đột giữa cộng đồng địa phương và Chi nhánh Lâm trường
Trường Sơn; (4) Xung đột giữa chính quyền địa phương với Chi nhánh Lâm trường và
02 BQLRPH; (5) Xung đột giữa cộng đồng địa phương và cộng đồng bên ngoài.
Xác định trách nhiệm các bên liên quan sẽ hạn chế được xung đột trong quản lý
tài nguyên rừng tại huyện Quảng Ninh. Vai trò các bên liên quan thể hiện ở các cấp độ
khác nhau (1) Xét về quyền lực từ cao đến thấp theo thứ tự là BQLRPH Long Đại, Chi
nhánh Lâm trường Trường Sơn, BQLRPH Ba Rền với vai trò là chủ rừng; tiếp đó là
UBND xã - với vai trò quản lý nhà nước về đất lâm nghiệp; Hạt Kiểm lâm với vai trò
thừa hành pháp luật; tiếp đến là người dân, cộng đồng thôn bản, với vai trò sử dụng đất
và rừng. (2) Xét về mức độ ảnh hưởng đến quản lý tài nguyên rừng tại địa bàn lại xếp
theo thứ tự từ nhiều tới ít là: Người dân, người ngoài cộng đồng, BQLRPH Long Đại,
Lâm trường Trường Sơn, UBND xã, Hạt Kiểm lâm huyện và BQLRPH Ba Rền.
Giải pháp để hạn chế các xung đột cần tập trung rà soát diện tích rừng để có
phương án hợp lý giao cho cộng đồng nhằm tăng cường sự hợp tác. Xây dưng cơ chế
đồng quản lý về LSNG phù hợp với địa phương để quản lý và phát triển và đưa quản
lý LSNG vào các quy ước bảo vệ rừng . Tiếp tục rà soát đất lâm nghiệp của các chủ
rừng Nhà nước không sử dụng để giao cho chính quyền địa phương quản lý và sử
dụng theo Nghị định 200 của Chính phủ.
PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.PDFWatermarkRemover.com to remove the watermark
iv
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ............................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................. ii
TÓM TẮT LUẬN VĂN ................................................................................................ iii
MỤC LỤC ..................................................................................................................... iv
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .............................................................................. vii
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................... viii
MỞ ĐẦU ......................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................................... 1
2. Mục đích và mục tiêu của đề tài .................................................................................. 2
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn ..................................................................................... 2
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ........................................ 4
1.1. Cơ sở lý luận quản lý rừng bền vững ....................................................................... 4
1.1.1. Quản lý rừng bền vững .......................................................................................... 4
1.1.2. Các phương pháp tiếp cận trong quản lý rừng bền vững ...................................... 5
1.2. Cơ sở thực tiễn .......................................................................................................... 7
1.2.1. Hình thành các chính sách mới.............................................................................. 7
1.2.2. Hình thành các tổ chức nghiên cứu về lâm nghiệp mang tính quốc tế ............. 8
1.3. Tình hình nghiên cứu về quản lý rừng tự nhiên trên thế giới ................................... 8
1.4. Kinh nghệm quản lý rừng ở Việt Nam ................................................................... 12
1.5. Những bất cập trong quản lý rừng ở Việt Nam. ..................................................... 16
1.5.1. Chính sách giao đất rừng và sinh kế của cộng đồng còn hạn chế ....................... 16
1.5.2. Chưa có hưởng lợi từ gỗ từ rừng tự nhiên và rừng trồng .................................... 20
1.5.3. Lâm sản ngoài gỗ chưa gắn với sinh kế cộng đồng ............................................ 22
1.5.4. Vấn đề tồn tại trong khoán bảo vệ rừng .............................................................. 24
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU .............................................................................................................. 28
2.1. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................................. 28
PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.PDFWatermarkRemover.com to remove the watermark
v
2.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................ 28
2.3. Nội dung nghiên cứu .............................................................................................. 28
2.4. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................ 29
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ...................................... 31
3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu ................................... 31
3.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên ........................................................................... 31
3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội .................................................................................... 35
3.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội ................................... 39
3.2. Đánh giá thực trạng quản lý và các hình thức quản lý rừng ở huyện Quảng Ninh,
tỉnh Quảng Bình............................................................................................................. 41
3.2.1. Thực trạng diện tích rừng ở huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình ..................... 41
3.2.2. Phân tích các hoạt động quản lý bảo vệ rừng ở huyện Quảng Ninh ................... 42
3.2.3. Đánh giá các hình thức quản lý rừng ở huyện Quảng Ninh ................................ 45
3.3. Phân tích những mâu thuẫn trong quản lý rừngở huyện Quảng Ninh .................... 53
3.3.1. Xung đột trong rừng do cộng đồng quản lý ........................................................ 53
3.3.2. Xung đột trong rừng do Nhà nước quản lý ......................................................... 56
3.3.3. Phân tích nguyên nhân của mâu thuẫn trong quản lý rừng ................................. 58
3.4. Phân tích vai trò của các bên có liên quan trong quản lý rừng tự nhiên trên địa bàn
cấp huyện ....................................................................................................................... 61
3.4.1. Vai trò các bên liên quan trực tiếp trong quản lý và sử dụng tài nguyên rừng trên
địa bàn cấp huyện .......................................................................................................... 63
3.4.2. Vai trò các bên liên quan gián tiếp trong quản lý và sử dụng tài nguyên rừng trên
địa bàn cấp huyện .......................................................................................................... 75
3.4.3. Phân tích khả năng hợp tác giữa các bên liên quan ............................................. 77
3.5. Đánh giá về hưởng lợi của người dân về sử dụng tài nguyên rừng ....................... 79
3.5.1. Đánh giá về những quy định hưởng lợi của người dân từ rừng tự nhiên ............ 79
3.5.2. Thực trạng về khai thác và sử dụng lâm sản của người dân về lâm sản ............. 82
3.6. Đề xuất giải pháp quản lý rừng bền vững dựa vào cộng đồng ............................... 84
3.6.1. Xây dựng cơ chế chia sẽ lợi ích với cộng đồng .................................................. 84
3.6.2. Đề xuất giải pháp để quản lý xung đột ................................................................ 85
PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.PDFWatermarkRemover.com to remove the watermark