ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
HOÀNG THỊ BÌNH
ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC ĐỢT
XÂM NHẬP LẠNH TRÊN CÁC VÙNG KHÍ HẬU
PHÍA BẮC VIỆT NAM TRONG CÁC THÁNG CHUYỂN TIẾP
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Hà Nội - 2017
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
HOÀNG THỊ BÌNH
ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC ĐỢT
XÂM NHẬP LẠNH TRÊN CÁC VÙNG KHÍ HẬU
PHÍA BẮC VIỆT NAM TRONG CÁC THÁNG CHUYỂN TIẾP
Chuyên ngành: Khí tƣợng và Khí hậu học
Mã số: 60 44 02 22
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
TS. Chu Thị Thu Hƣờng
PGS.TS. Nguyễn Minh Trƣờng
Hà Nội - 2017
1
LỜI CẢM ƠN
Luận văn được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của TS. Chu Thị Thu Hường
và PSG.TS. Nguyễn Minh Trường, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy
và Cô. Qua đây, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn cácThầy, Cô trong Khoa Khí tượng
Thủy văn và Hải dương học, Phòng sau đại học (Trường Đại học Khoa học Tự
nhiên), đã giúp đỡ trong quá trình học tập vừa qua. Tác giả xin gửi lời cảm ơn đến
bố,mẹ, anh, chị, em, đồng nghiệp và các bạn học, đặc biệt là chồng, con, đã luôn
động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện để hoàn thành luận văn này.
Tác giả
Hoàng Thị Bình
2
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ 1
DANH MỤC HÌNH VẼ ............................................................................................ 5
DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHŨ VIẾT TẮT ....................................................... 7
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 8
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ KHÔNG KHÍ LẠNH......................................... 9
1. 1. Khái niệm ........................................................................................................... 9
1.2. Đặc điểm hoạt động của KKL ......................................................................... 10
1.2.1. Đặc điểm chung .......................................................................................... 11
1.2.2. Đặc điểm các trung tâm khí áp thời kỳ mùa đông ...................................... 12
1.3. Một số nghiên cứu trong và ngoài nƣớc ......................................................... 13
1.3.1. Ngoài nước .................................................................................................. 13
1.3.2. Trong nước .................................................................................................. 19
CHƢƠNG 2. SỐ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .......................... 23
2.1. Số liệu ................................................................................................................ 23
2.1.1. Số liệu các đợt xâm nhập lạnh .................................................................. 23
2.1.2. Số liệu tái phân tích .................................................................................... 23
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................. 23
2.2.1. Phương pháp xác định đặc điểm hoạt động, cường độ và phạm vi các trung
tâm khí áp .............................................................................................................. 23
2.2.2. Xác định các chỉ số gió mùa, ENSO ........................................................... 25
2.2.3. Phương pháp xác định ngày bắt đầu, kết thúc mùa đông và sự biến đổi của
các đợt XNL .......................................................................................................... 27
2.2.4. Phương pháp xác định mối quan hệ giữa cường độ của gió mùa với số đợt
XNL ...................................................................................................................... 28
CHƢƠNG 3. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC ĐỢT XÂM NHẬP LẠNH
TRONG CÁC THÁNG CHUYỂN TIẾP .............................................................. 30
3.1. Đặc điểm hoạt động và sự biến đổi phạm vi, cƣờng độ của các trung tâm
khí áp ........................................................................................................................ 30
3
3.1.1. Đặc điểm hoạt động của các trung tâm khí áp trong thời kỳ mùa đông ..... 30
3.1.2. Sự biến đổi cường độ và phạm vi hoạt động của một số trung tâm khí áp
trong các tháng cuối đông ..................................................................................... 35
3.2. Đặc điểm hoạt động của không khí lạnhtrong thời kỳ 1981-2015 .............. 41
3.2.1. Sự biến đổi của số đợt xâm nhập lạnh ........................................................ 41
3.2.2. Sự biến đổi ngày bắt đầu và kết thúc mùa đông ......................................... 44
3.3. Sự biến đổi của các chỉ số gió mùa và mối quan hệ giữa chúng với sự XNL
................................................................................................................................... 46
3.3.1. Sự biến đổi của các chỉ số GMMĐ ............................................................. 46
3.3.2. Mối quan hệ giữa các chỉ số GMMĐ với số đợt và thời gian duy trì đợt
XNL ...................................................................................................................... 50
3.3.3. Sự biến đổi các trung tâm khí áp trong các tháng chuyển tiếp cuối đông .. 51
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................ 55
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 57
PHỤ
LỤC
................................................................................................................ 60