Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
===========O0O===========
LẠI THỊ THÚY VÂN
ĐÓNG GÓP CỦA TỰ LỰC VĂN ĐOÀN
QUA HAI TIỂU THUYẾT ĐOẠN TUYỆT CỦA NHẤT LINH
VÀ NỬA CHỪNG XUÂN CỦA KHÁI HƯNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN
Thái Nguyên, năm 2009
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
===========O0O===========
LẠI THỊ THÚY VÂN
ĐÓNG GÓP CỦA TỰ LỰC VĂN ĐOÀN
QUA HAI TIỂU THUYẾT ĐOẠN TUYỆT CỦA NHẤT LINH
VÀ NỬA CHỪNG XUÂN CỦA KHÁI HƯNG
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGÔ VĂN THƯ
Thái Nguyên, năm 2009
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
MỤC LỤC
Trang
më ®Çu .............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................. 1
2. Lịch sử vấn đề ....................................................................................... 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: .....................................................10
3.1. Đối tượng ......................................................................................10
3.2. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................11
4. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................11
5. Đóng góp của luận văn ........................................................................11
6. Cấu trúc luận văn ................................................................................12
NỘI DUNG ......................................................................................................... 13
Chương 1: ĐÓNG GÓP CỦA TỰ LỰC VĂN ĐOÀN ĐỐI VỚI QUÁ
TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA VĂN HỌC VIỆT NAM. ............................................ 13
1.1. Cơ sở lịch sử - văn hóa - xã hội cho sự ra đời của Tự lực văn
đoàn ..........................................................................................................13
1.1.1. Những cơ sở lịch sử - văn hóa- xã hội của công cuộc hiện
đại hóa nền văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỉ XX. ....................13
1.1.2. Sự ra đời của Tự lực văn đoàn ................................................17
1.2. Tiểu thuyết luận đề của Tự lực văn đoàn ........................................20
1.2.1. Khái niệm tiểu thuyết, tiểu thuyết luận đề và tiểu thuyết luận
đề của Tự lực văn đoàn......................................................................20
1.2.2. Tiểu thuyết luận đề của Nhất Linh và Khái Hưng ...................24
1.3. Vai trò của Tự lực văn đoàn đối với quá trình hiện đại hóa văn
học dân tộc ...............................................................................................30
1.3.1. Cổ vũ cho phong trào thơ mới ..................................................32
1.3.2. Hiện đại hóa thể loại tiểu thuyết .............................................33
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
Chương 2: BƯỚC CHUYỂN TRONG QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ
CON NGƯỜI TRONG TIỂU THUYẾT NHẤT LINH VÀ KHÁI HƯNG ...... 36
2.1. Quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Tự lực
văn đoàn ...................................................................................................36
2.1.1. Quan niệm nghệ thuật về con người trong nghiên cứu văn
học .....................................................................................................36
2.1.2. Quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Tự lực
văn đoàn ............................................................................................39
2.2. Con người theo mô hình đạo đức lễ giáo phong kiến ......................42
2.2.1. Mâu thuẫn giữa con người cá nhân với đại gia đình phong
kiến ....................................................................................................42
2.2.2. Nhân vật đại diện cho nền luân lý phong kiến cũ ....................46
2.3. Con người theo mô hình phương Tây hiện đại ...............................53
2. 3.1. Nhân vật trí thức Tây học .......................................................53
2.3.2. Nhân vật phụ nữ đấu tranh cho hạnh phúc cá nhân ................60
Chương 3: NHỮNG CÁCH TÂN NGHỆ THUẬT TRONG ĐOẠN TUYỆT
VÀ NỬA CHỪNG XUÂN .................................................................................... 72
3.1. Hiện đại hóa trong cốt truyện và kết cấu ........................................72
3.1.1. Hiện đại hóa trong cốt truyện: .................................................73
3.1.2. Hiện đại hóa trong kết cấu .......................................................78
3.2. Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật ................................................84
3.2.1. Miêu tả tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại ......................86
3.2.2. Miêu tả tâm lý qua ngôn ngữ độc thoại nội tâm: ....................92
3.3. Hiện đại hóa trong ngôn ngữ và giọng điệu ....................................96
3.3.1. Hiện đại hóa trong ngôn ngữ ...................................................96
3.3.2. Hiện đại hóa trong giọng điệu ............................................... 102
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 109
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 113
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam chuyển mình với nhiều thay đổi lớn
lao trên mọi phương diện. Hòa chung vào dòng chảy của xã hội, văn học Việt
Nam có điều kiện gặp gỡ, tiếp xúc với nền văn học phương Tây hiện đại nên
đã có những biến chuyển mạnh mẽ. Những ảnh hưởng ấy đã nhanh chóng đưa
văn học tiến gần và tiến nhanh hơn đến “quỹ đạo” của quá trình hiện đại hóa.
Một nền văn học mới ra đời với những quan niệm thẩm mĩ mới đòi hỏi người
nghệ sĩ phải có sự cách tân, để văn học phát triển phù hợp với thời đại. Trước
những yêu cầu trên, nhiều nhóm phái văn học đã ra đời đáp ứng có hiệu quả
nhu cầu của tầng lớp độc giả mới. Trong đó Tự lực văn đoàn đã nhanh chóng
vươn lên chiếm giữ vị trí “chủ soái” trên văn đàn trong suốt những năm 30
của thế kỉ XX: “Tự lực văn đoàn không phải là nhóm duy nhất nhưng là nhóm
quan trọng nhất và nhóm cải cách đầu tiên của nền văn học hiện đại” [24, 550
- 551].
Với khoảng 10 năm hoạt động của mình, Tự lực văn đoàn đã có nhiều
đóng góp cho quá trình hiện đại hóa văn học Việt Nam, đặc biệt là ở thể loại
tiểu thuyết. Trong sự tồn tại phát triển của nhóm, chúng ta không thể không
nhắc đến hai cây bút trụ cột Nhất Linh và Khái Hưng. Bằng tài năng nghệ
thuật và sức sáng tạo không mệt mỏi, hai ông đã có những đóng góp quan
trọng cho quá trình hiện đại hóa văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX, góp phần
làm rạng danh tên tuổi của nhóm.
Là những cây bút tài năng, tâm huyết với cuộc sống và nghệ thuật,
Nhất Linh, Khái Hưng không chỉ để lại một số lượng tác phẩm tương đối lớn
mà những sáng tác của hai ông có nhiều ảnh hưởng tới tư tưởng của tầng lớp