Môn pháp lu t đ i c ng:ậ ạ ươ
Câu 1: * Ngu n g c c a nhà n c:ồ ố ủ ướ
_ Theo quan đi m th n h c: th ng đ là ng i sáng t o ra nhà n c quy n l c c a nhà n c là vĩnhể ầ ọ ượ ế ườ ạ ướ ề ự ủ ướ
c u và b t bi n.ử ấ ế
_ Thuy t gia tr ng: Nhà n c là k t qu c a s phát tri n c a gia đình, quy n l c c a nhà n c nhế ưở ướ ế ả ủ ự ể ủ ề ự ủ ướ ư
quy n gia tr ng c a gia đình.ề ưở ủ
_ Th k 16 – 17 nhà n c ra đ i là k t qu c a m t kh c đ c ký k t gi a các con ng i s ngế ỷ ướ ờ ế ả ủ ộ ế ướ ượ ế ữ ườ ố
trong tr ng thía t do ch a bi t nhà n c.ạ ự ư ế ướ
_ Thuy t b o l c: Nhà n c ra đ i là k tqu c a vi c b o l c này v i th t cế ạ ự ướ ờ ế ả ủ ệ ạ ự ớ ị ộ khác
_ Thuy t tâm lý: h d a trên ph ng pháp lu n c a ch nghĩa duy tâm đ gi i thích c a s ra đ i nhàế ọ ự ươ ậ ủ ủ ể ả ủ ự ờ
n c. H gi i thích không đúng v s ra đ i c a nhà n c.ướ ọ ả ề ự ờ ủ ướ
_ Theo h c thuy t Mác –Lênin Ngu n g c ra đ i c a nhà n c Nhà n c ra đ i khi có s phân hóa vàọ ế ồ ố ờ ủ ướ ướ ờ ự
đ u tranh giai c p. Quy n l c c a nhà n c không ph i là vĩnh c u. Nhà n c t n t i và tiêu vong khiấ ấ ề ự ủ ướ ả ử ướ ồ ạ
nh ng đi u ki n khách quan cho s phát tri n c a nó không còn n a. Đó là s phát tri n kinh t d nữ ề ệ ự ể ủ ữ ự ể ế ẫ
đ n s t h u và xu t hi n s phân chia giai c p xã h i.ế ự ư ữ ấ ệ ự ấ ộ
* b n ch t c a nhà n c:ả ấ ủ ướ
_ Nhà n c là s n ph m c a giai c p xã h i, ướ ả ẩ ủ ấ ộ có b n ch t c a giai c p th ng tr , đ i di n cho giai c pả ấ ủ ấ ố ị ạ ệ ấ
thông tr và là công c c ng ch , duy trì mình c a giai c p th ng tr , b o v giai c p th ng tr . Tuyị ụ ưỡ ế ủ ấ ố ị ả ệ ấ ố ị
nhiên m t m c đ nh t đ nh, nó b o v cho l i ích chung c a xã h i. Nhà n c có quy n l c và sở ộ ứ ộ ấ ị ả ệ ợ ủ ộ ướ ề ự ử
d ng quy n l c xã h i đó đ làm d u đi các tranh ch p và xung đ t giai c p. Nói chung tính quy n l c,ụ ề ự ộ ể ị ấ ộ ấ ề ự
tính giai c p và tính xã h i là đ c tr ng thu c v b n ch t nhà n c; trong đó tính giai c p là m t cấ ộ ặ ư ộ ề ả ấ ướ ấ ặ ơ
b n.ả
+ Tuy xã h i nguyên th y c ng s n đã xu t hi n t n t i quy n l c xã h i nh ng quy n l c đó xu tộ ủ ộ ả ấ ệ ồ ạ ề ự ộ ư ề ự ấ
phát t xã h i và ph c v cho l i ích xã h i.ừ ộ ụ ụ ợ ộ
+ B t đ u t xã h i chi m h u nô l xu t hi n giai c p, đ i kháng giai c p nên đòi h i xu t hi n m tắ ầ ừ ộ ế ữ ệ ấ ệ ấ ố ấ ỏ ấ ệ ộ
quy ng l c m i đ làm d u các xung đ t giai c p. T c là nhà n c b o v giai c p th ng tr nh ngề ự ớ ể ị ộ ấ ứ ướ ả ệ ấ ố ị ư
đ ng th i nó cũng b o v chung cho t p đoàn ng i trong nó, t c nó b o v l i ích chung c a xãồ ờ ả ệ ậ ườ ở ứ ả ệ ợ ủ
h i.ộ
_ Nói chung nhà n c chính là bi u hi n quy n l c đ c bi t c a xã h i:ướ ể ệ ề ự ặ ệ ủ ộ
+ Quy n l c v kinh t : có vai trò r t quan tr ng nó cho phép ng i n m gi kinh t thu c mình ph iề ự ề ế ấ ọ ườ ắ ữ ế ộ ả
ch u s chi ph i c a h v m i m t.ị ự ố ủ ọ ề ọ ặ
+ Quy n l c v chính tr : là b o l c c a các t ch c này đ i v i giai c p khác.ề ự ề ị ạ ự ủ ổ ứ ố ớ ấ
+ Quy n l c v t t ng: giai c p th ngtr trong xã h i đã l y t t ng c a mình thành h t t ngề ự ề ư ưở ấ ố ị ộ ấ ư ưở ủ ệ ư ưở
trong xã h i.ộ
* Ch c năng c a nhà n c:ứ ủ ướ
Là các ph ng di n và nh ng m t ho t đ ng c a nhà n c đ th c hi n nh ng nhi m v c a nhàươ ệ ữ ặ ạ ộ ủ ướ ể ự ệ ữ ệ ụ ủ
n c.ướ
_ Ch c năng đ i n i: là nh ng m t ho t đ ng ch y u c a nhà n c di nra trong n cứ ố ộ ữ ặ ạ ộ ủ ế ủ ướ ễ ở ướ
_ Ch c năng đ i ngo i: là nh ng m t ho t đ ng ch y u th hi n v i cácnhà n c và dân t c khácứ ố ạ ữ ặ ạ ộ ủ ế ể ệ ớ ướ ộ
Hai ch c năng c a nhà n c là đ i n ivà đ i ngo i có quan h m t thi t v i nhau. Vi c xác đ nh tứ ủ ướ ố ộ ố ạ ệ ậ ế ớ ệ ị ừ
tình hình th chi n các ch c n ng đ i ngo i ph i xu t phát t tình hình th c hi n các ch c năng đ iự ệ ứ ẳ ố ạ ả ấ ừ ự ệ ứ ố
n i và ph i ph c v chovi c th c hi n các ch c năng đ i n i. Đ ng th i vi c th c hi n các ch cộ ả ụ ụ ệ ự ệ ứ ố ộ ồ ờ ệ ự ệ ứ
năng đ i n i l i có tác d ng tr l i v i vi c th c hi n các ch c năng đ i ngo i. So v i các ch c năngố ộ ạ ụ ở ạ ớ ệ ự ệ ứ ố ạ ớ ứ
đ i ngo i thì các ch c năng đ i n i gi vai trò quy t đ nh. B i vì vi c th c hi n các ch c năng đ iố ạ ứ ố ộ ữ ế ị ở ệ ự ệ ứ ố
n i là vi c gi i quy t m i quan h bên trong. Th c hi n các ch c năng đ i ngo i là vi c gi i quy tộ ệ ả ế ố ệ ự ệ ứ ố ạ ệ ả ế
m i quan h bên ngoài. Gi i quy t m i quan h bên trong bao gi cũng gi vai trò quan tr ng quy tố ệ ả ế ố ệ ờ ữ ọ ế
đ nh đ iv i vi c gi i quy t các m i quan h bên ngoài.ị ố ớ ệ ả ế ố ệ
* Đ c đi m nhà n c: Có 4 đ c đi m ch y uặ ể ướ ặ ể ủ ế
_ Thi t l p m t quy n l c công đ c bi t. Nó có m t đ i ngũ công ch c chuyên làm nhi m v qu n líế ậ ộ ề ự ặ ệ ộ ộ ứ ệ ụ ả
và c ng ch đ duy trì đ a v c a giai c p th ng tr .ưỡ ế ể ị ị ủ ấ ố ị
_ Phân dân c theo lãnh th thành các đ n v hành chính không ph thu c chính ki n, huy t th ng, gi iư ổ ơ ị ụ ộ ế ế ố ớ
tính, ngh nghi p,… đ tác đ ng trên ph m vi quy mô r ng.ề ệ ể ộ ạ ộ
_ Có ch quy n qu c gia, th hi n quy n t quy t v đ i n i và đ i ngo i, không ph thu c bênủ ề ố ể ệ ề ự ế ề ố ộ ố ạ ụ ộ
ngoài.
_ Ban hành pháp lu t và qu n lí toàn xã h i b ng pháp lu t mang tính b t bu c.ậ ả ộ ằ ậ ắ ộ
Câu 2: Ki u nhà n c là t ng th các d u hi u c b n đ c thù cho nhà n c, th hi n b n ch t, vàể ướ ổ ể ấ ệ ơ ả ặ ướ ể ệ ả ấ
nh ng đi u ki n t n t i, phát tri n c a nhà n c trong m t hình thái kinh t - xã h i nh t đ nh. Trongữ ề ệ ồ ạ ể ủ ướ ộ ế ộ ấ ị
l ch s đã có 4 ki u hình thái xã h i (có giai c p) t n t i và t ng ng là 4 ki u nhà n c: nhà n cị ử ể ộ ấ ồ ạ ươ ứ ể ướ ướ
ch nô (chi m h u nô l ), nhà n c phong ki n (phong ki n), nhà n c t b n (t b n ch nghĩa),ủ ế ữ ệ ướ ế ế ướ ư ả ư ả ủ
nhà n c xã h i ch nghĩa (xã h i ch nghĩa).ướ ộ ủ ộ ủ
Các nhà n c ch nô, phong ki n, t b n tuy có đi m khác bi t riêng v b n ch t, nhi m v , ch cướ ủ ế ư ả ể ệ ề ả ấ ệ ụ ứ
năng nh ng đ u mang đ c đi m chung là nhà n c bóc l t. Còn nhà n c xã h i ch nghĩa là ki u nhàư ề ặ ể ướ ộ ướ ộ ủ ể
n c xóa b ch đ ng i bóc l t ng i.ướ ỏ ế ộ ườ ộ ườ
Ph m trù ki u nhà n c không nh ng ch ra nh ng đ c thù c a nó mà còn cho th y xu h ng v nạ ể ướ ữ ỉ ữ ặ ủ ấ ướ ậ
đ ng phát tri n c a nó, thay th ki u nhà n c đi cùng v i thay th hình thái kinh t - xã h i, là m tộ ể ủ ế ể ướ ớ ế ế ộ ộ
khách quan và t t y u thông qua các cu c cách m ng xã h i. Ki u nhà n c sau bao gi cũng có s kấ ế ộ ạ ộ ể ướ ờ ự ế
th a nh t đ nh ki u nhà n c tr c và ti n b h n ki u nhà n c tr c.ừ ấ ị ề ướ ướ ế ộ ơ ể ướ ướ
Câu 3: Hình th c nhà n c nói lên cách th c t ch c quy n l c nhà n c (quy n l p pháp, hành pháp,ứ ướ ứ ổ ứ ề ự ướ ề ậ
t pháp) t c là ph ng pháp chuy n ý chí c a giai c p th ng tr thành ý chí nhà n c. Nó là cách tư ứ ươ ể ủ ấ ố ị ướ ổ
ch c nhà n c, trình t thành l p các c quan, v trí vai trò các c quan, quy đ nh m i quan h gi a cácứ ướ ự ậ ơ ị ơ ị ố ệ ữ
c quan cũng nh vi c th c hi n quy n l c nhà n c trên ph m vi đ a ph ng hay toàn lãnh th . Hìnhơ ư ệ ự ệ ề ự ướ ạ ị ươ ổ
th c nhà n c do b n ch t nhà n c quy t đ nh. Nó bao g m hai y u t ch y u: hình th c chính thứ ướ ả ấ ướ ế ị ồ ế ố ủ ế ứ ể
và hình th c c u trúc.ứ ấ
_ Hình th c chính th là cách t ch c và trình t thành l p các c quan có quy n l c cao nh t cùng cácứ ể ổ ứ ự ậ ơ ề ự ấ
m i quan h c a các c quan đó. Có 2 d ng c b n là chính th c ng hòa và chính th quân ch .ố ệ ủ ơ ạ ơ ả ể ộ ể ủ
+ Chính th quân ch là hình th c chính th trong đó quy n l c t i cao c a nhà n c m t ph n ho cể ủ ứ ể ề ự ố ủ ướ ộ ầ ặ
toàn b t p trung vào tay m t cá nhân đ ng đ u nhà n c (nguyên th qu c gia – vua, hoàng đ , qu cộ ậ ộ ứ ầ ướ ủ ố ế ố
tr ng) hình thành theo nguyên t c truy n ngôi (th t p). Đ c chia thành quân ch tuy t đ i (nguyênưở ắ ề ế ậ ượ ủ ệ ố
th qu c gia có quy n l c vô h n) và quân ch h n ch (m t ph n trao cho nguyên th qu c gia cònủ ố ề ự ạ ủ ạ ế ộ ầ ủ ố
m t ph n khác trao cho c quan cao c p khác, vua mang tính t ng tr ng và quy n l c b h n ch ) –ộ ầ ơ ấ ượ ư ề ự ị ạ ế
còn g i là quan ch l p hi n hay quân ch đ i ngh .ọ ủ ậ ế ủ ạ ị
+ Chính th c ng hòa là hình th c chính th trong đó quy n l c t i cao c a nhà n c thu c v m t cể ộ ứ ể ề ự ố ủ ướ ộ ề ộ ơ
quan đ c b u ra trong th i h n nh t đ nh. Đ c chia thành c ng hòa quý t c (c quan đ i di n doượ ầ ờ ạ ấ ị ượ ộ ộ ơ ạ ệ
quý t c b u) và c ng hòa dân ch (c quan đ i di n do nhân dân b u ra). Chính th c ng hòa trongộ ầ ộ ủ ơ ạ ệ ầ ể ộ
nhà n c t s n có 2 bi n d ng c ng hòa đ i ngh (ngh vi n do dân b u ra, có vai trò l n, n m giướ ư ả ế ạ ộ ạ ị ị ệ ầ ớ ắ ữ
quy n l c trung tâm, l p ra chính ph và đi u khi n chính ph ) và c ng hòa t ng th ng (nguyên thề ự ậ ủ ề ể ủ ộ ổ ố ủ
qu c gia do dân b u ra, đ ng đ u chính ph và đi u khi n chính ph ); ngoài ra còn có c ng hòaố ầ ứ ầ ủ ề ể ủ ộ
“l ng tính” có c 2 đ c đi m c a 2 n n c ng hòa trên.ưỡ ả ặ ể ủ ề ộ
_Hình th c c u trúc nhà n c là s c u t o nhà n c hình thành các đ n v hành chính – lãnh th vàứ ấ ướ ự ấ ạ ướ ơ ị ổ
xác l p m i quan h gi a các đ n v y v i nhau cũng nh gi a các c quan nhà n c trung ngậ ố ệ ữ ơ ị ấ ớ ư ữ ơ ướ ở ươ
và đ a ph ng. Hai hình th c ch y u là nhà n c đ n nh t và nhà n c liên bang.ị ươ ứ ủ ế ướ ơ ấ ướ
+ Nhà n c đ n nh t là nhà n c có ch quy n chung, h th ng pháp lu t th ng nh t, các c quanướ ơ ấ ướ ủ ề ệ ố ậ ố ấ ơ
đ a ph ng ho t đ ng theo quy đ nh c a chính quy n trung ng..ị ươ ạ ộ ị ủ ề ươ
+ Nhà n c liên bang là nhà n c hình thành t hia hay nhi u n c thành viên (ho c nhi u bang) h pướ ướ ừ ề ướ ặ ề ợ
l i. Ngoài h th ng pháp lu t , c quan qu n lý chung c a c n c còn có h th ng pháp lu t và cạ ệ ố ậ ơ ả ủ ả ướ ệ ố ậ ơ
quan qu n lý riêng c a t ng thành viên.ả ủ ừ
Câu 4: Ch đ chính tr là t ng th các ph ng pháp, cách th c, ph ng ti n mà c quan nhà n c sế ộ ị ổ ể ươ ứ ươ ệ ơ ướ ử
d ng đ th c hi n quy n l c nhà n c. Nhân t ch đ o là ph ng pháp cai tr và qu n lí xã h i c aụ ể ự ệ ề ự ướ ố ủ ạ ươ ị ả ộ ủ
giai c p c m quy n. Có 2 lo i là ch đ dân ch và ph n dân ch (ch nô, phong ki n và phát xít).ấ ầ ề ạ ế ộ ủ ả ủ ủ ế
Câu 5: _ B n ch t nhà n c c ng hào xã h i ch nghĩa Vi t Nam là nhà n c xã h i ch nghĩa, mangả ấ ướ ộ ộ ủ ệ ướ ộ ủ
b n ch t c a giai c p công nhân, ph c v cho l i ích c a qu n chúng lao đ ng. Nó bi u hi n qua cácả ấ ủ ấ ụ ụ ợ ủ ầ ộ ể ệ
đ c tr ng c b n:ặ ư ơ ả
+Nhân dân là ch th cao nh t c a quy n l c nhà n c.ủ ể ấ ủ ề ự ướ
+Nhà n c là bi u hi n t p trung c a kh i đ i đoàn k t các dân t c trên lãnh th Vi t Nam.ướ ể ệ ậ ủ ố ạ ế ộ ổ ệ
+Nhà n c th hi n tính xã h i r ng l n.ướ ể ệ ộ ộ ớ
+Là nhà n c pháp quy n xã h i ch nghĩa.ướ ề ộ ủ
+Th c hi n chính sách hòa bình, h u ngh v i các n c trên th gi i.ự ệ ữ ị ớ ướ ế ớ
Câu 6: Ch c năng c a nhà n c CHXHCN Vi t Nam nh c a các n c khác g m ch c năng đ i n iứ ủ ướ ệ ư ủ ướ ồ ứ ố ộ
và đ i ngo i.ố ạ
_Đ i n i:ố ộ
+Kinh t : Phát tri n kinh t nhành, hi u qu , b n v ng. Chuy n d ch c c u kinh t , lao đ ng theo xuế ể ế ệ ả ề ữ ể ị ơ ấ ế ộ
h ng CNH – HĐH. Th c hi n n n kinh t nhi u thành ph n trong đó kinh t nhà n c có vai trò chướ ự ệ ề ế ề ầ ế ướ ủ
đ o. Thúc đ y hình thành, phát tri n và hoàn thi n th tr ng, n n kinh t đ nh h ng xã h i chạ ẩ ể ệ ị ườ ề ế ị ướ ộ ủ
nghĩa. Đ i m i công c qu n lý vĩ mô n n kinh t .ổ ớ ụ ả ề ế
+Xã h i: Xác đ nh giáo d c đào t o, khoa h c và công ngh là qu c sách. Gi i quy t, chăm lo c iộ ị ụ ạ ọ ệ ố ả ế ả
thi n đi u ki n làm vi c cho ng i lao đ ng. Th c hi n xóa đói gi m nghèo, th c hi n chính sách anệ ề ệ ệ ườ ộ ự ệ ả ự ệ
sinh xã h i.ộ
+B o đ m s n đ nh an ninh – chính tr , b o v các quy n t do dân ch c a nhân dân, b o v tr tả ả ự ổ ị ị ả ệ ề ự ủ ủ ả ệ ậ
t an toàn xã h i. Gi v ng an ninh qu c gia, b o đ m n đ nh chính tr . Ngăn ng a m i âm m u xâmự ộ ữ ữ ố ả ả ổ ị ị ừ ọ ư
h i an ninh qu c gia. B o đ m các quy n t do dân ch c a ng i dân. Vì v y nhà n c đang đ iạ ố ả ả ề ự ủ ủ ườ ậ ướ ổ
m i và hoàn thi n h th ng pháp lu t; c i cách t ch c, nâng cao ho t đ ng c a các c quan nhàớ ệ ệ ố ậ ả ổ ứ ạ ộ ủ ơ
n c; ti n hành ngăn ng a t i ph m và nghiêm tr các hành vi vi ph m.ướ ế ừ ộ ạ ị ạ
_ Đ i ngo i:ố ạ
+ B o v t qu c xã h i ch nghĩa. B o v ch quy n qu c gia, toàn v n lãnh th và quy n t quy tả ệ ổ ố ộ ủ ả ệ ủ ề ố ẹ ổ ề ự ế
c a dân t c cũng nh b o v ch nghĩa xã h i, đây là ch c năng c b n, th ng xuyên c a nhà n củ ộ ư ả ệ ủ ộ ứ ơ ả ườ ủ ướ
ta. Th c hi n b ng cách t ch c và c i thi n các l c l ng vũ trang nhân dân.ự ệ ằ ổ ứ ả ệ ự ượ
+ Thi t l p, c ng c và phát tri n m i quan h h u ngh , h p tác v i các n c trên th gi i. Đ iế ậ ủ ố ể ố ệ ữ ị ợ ớ ướ ể ớ ố
ngo i nh t quán đ c l p t ch , đa ph ng hóa, đa d ng hóa các quan h qu c t . Ch đ ng h i nh pạ ấ ộ ậ ự ủ ươ ạ ệ ố ế ủ ộ ộ ậ
kinh t , văn hóa th gi i và khu v c nh ng v n gi gìn b n s c dân t c. N l c đ u tranh vì hòa bìnhế ế ớ ự ư ẫ ữ ả ắ ộ ỗ ự ấ
và ti n b toàn th gi i.ế ộ ế ớ
Câu 7: _ B máy nhà n c CHXHCN Vi t Nam là h th ng c quan t trung ng đ n đ a ph ngộ ướ ệ ệ ố ơ ừ ươ ế ị ươ
và c s , t ch c theo nguyên t c th ng nh t, t o thành m t c ch đ ng b đ th hi n các ch cơ ở ổ ứ ắ ố ấ ạ ộ ơ ế ồ ộ ể ể ệ ứ
năng và nhi m v chung c a nhà n c.ệ ụ ủ ướ
_ Đ c đi m:ặ ể
+ T ch c và ho t đ ng c a b máy nhà n c d a theo các nguyên t c chung th ng nh t mà nguyênổ ứ ạ ộ ủ ộ ướ ự ắ ố ấ
t c c b n là nguyên t c quy đ nh toàn b các ngu n l c, quy n l c thu c v nhân dân. Nhân dân b uắ ơ ả ắ ị ộ ồ ự ề ự ộ ề ầ
ra c quan đ i di n cho mình (qu c h i) và đó là c quan quy n l c nhà n c.ơ ạ ệ ố ộ ơ ề ự ướ
+ Các c quan trong b máy nhà n c đ u mang tính quy n l c nhà n c, nhân danh nhà n c đ ti nơ ộ ướ ề ề ự ướ ướ ể ế
hành các ho t đ ng theo ch c năng quy n h n c a mình.ạ ộ ứ ề ạ ủ
+ Đ i ngũ cán b công ch c nhà n c là công b c c a nhân dân, h t lòng, h t s c ph c v nhân dân,ộ ộ ứ ướ ộ ủ ế ế ứ ụ ụ
ch u s ki m tra, giám sát c a nhân dân.ị ự ể ủ
_ Nguyên t c ho t đ ng:ắ ạ ộ
+ Quy n l c nhà n c là th ng nh t có s phân công và ph i h p gi a các c quan nhà n c trongề ự ướ ố ấ ự ố ợ ữ ơ ướ
vi c th c hi n các quy n l p pháp, hành pháp, t pháp.ệ ự ệ ề ậ ư
+ B o đ m s lãnh đ o c a ĐCS Vi t Nam đ i v i vi c t ch c và ho t đ ng c a b máy nhà n c.ả ả ự ạ ủ ệ ố ớ ệ ổ ứ ạ ộ ủ ộ ướ
+ B o đ m s tham gia c a nhân dân vào ho t đ ng qu n lý c a nhà n c.ả ả ự ủ ạ ộ ả ủ ướ
+ T p trung dân ch .ậ ủ
+ Pháp ch xã h i ch nghĩa.ế ộ ủ
Câu 8: Các c quan nhà n c trong b máy nhà n c CHXNCN Vi t Nam:ơ ướ ộ ướ ệ
_ Qu c h i là c quan đ i bi u cao nh t c a nhân dân, là c quan quy n l c nhà n c cao nh t c aố ộ ơ ạ ể ấ ủ ơ ề ự ướ ấ ủ
nhà n c CHXNCN Vi t Nam. Đ c nhân dân b u ra theo nguyên t c b phiêu kín và chiu tráchướ ệ ượ ầ ắ ỏ
nhi m tr c nhân dân, th hi n kh i đ i đoàn k t toàn dân và các vùng lãnh th . T p trung m i quy nệ ướ ể ệ ố ạ ế ổ ậ ọ ề
l c nhà n c: l p, hành, t pháp và có s phân công, ph i h p, giao cho các c quan nhà n c khácự ướ ậ ư ự ố ợ ơ ướ
các quy n l c c th đ th c hi n quy n l c nhà n c. Th m quy n đ c quy đ nh b i hi n phápề ự ụ ể ể ự ệ ề ự ướ ẩ ề ượ ị ơ ế
g m 3 nhóm: l p pháp và l p hi n, quy t đ nh các công vi c quan tr ng nh t c a đ t n c, giám sátồ ậ ậ ế ế ị ệ ọ ấ ủ ấ ướ
t i cao đ i v i toàn b ho t đ ng c a đ t n c. Hình th c ho t đ ng ch y u c a Qu c h i là ố ố ớ ộ ạ ộ ủ ấ ướ ứ ạ ộ ủ ế ủ ố ộ Kỳ
h p qu c h i ọ ố ộ đ c t ch c công khai (tr khi c n thi t có th h p kín), quy t đ nh nh ng v n đượ ổ ứ ừ ầ ế ể ọ ế ị ữ ấ ề
quan tr ng nh t c a đ t n c, l p pháp l p hi n và th hi n quy n giám sát t i cao c a mình. Nóọ ấ ủ ấ ướ ậ ậ ế ể ệ ề ố ủ
g m y ban th ng v qu c h i, y ban qu c h i, H i đ ng dân t c, Đoàn đ i bi u qu c h i do cácồ Ủ ườ ụ ố ộ Ủ ố ộ ộ ồ ộ ạ ể ố ộ
đ i bi u qu c h i thành l p.ạ ể ố ộ ậ
+ y ban th ng v qu c h i là c quan th ng tr c c a qu c h i có ch t ch (do ch t ch qu c h iỦ ườ ụ ố ộ ơ ườ ự ủ ố ộ ủ ị ủ ị ố ộ
đ m nhi m), các phó ch t ch (do các phó ch t ch qu c h i đ m nhi m) và các y viên. Thành viênả ệ ủ ị ủ ị ố ộ ả ệ ủ
c a nó không đ c đ ng th i là thành viên chính ph . Nó có th m quy n l n quy đ nh trong đi u 92ủ ượ ồ ờ ủ ẩ ề ớ ị ề
hi n pháp năm 1992.ế
+ Ch t ch qu c h i có v trí quan tr ng, là ch t a các phiên h p, là ng i ch trì và đi u hành cácủ ị ố ộ ị ọ ủ ọ ọ ườ ủ ề
ho t đ ng, t ch c đ i ngo i c a qu c h i và quan h v i các đ i bi u khác.ạ ộ ổ ứ ố ạ ủ ố ộ ệ ớ ạ ể
+ H i đ ng dân t c và y ban Qu c h i là c quan c a qu c h i do qu c h i b u ra và làm vi c theoộ ồ ộ Ủ ố ộ ơ ủ ố ộ ố ộ ầ ệ
ch đ t p th quy t đ nh theo đa s . y ban Qu c h i bao g m: y ban pháp lu t; y ban t pháp;ế ộ ậ ể ế ị ố Ủ ố ộ ồ Ủ ậ ủ ư
y ban kinh t - ngân sách; y ban qu c phòng an ninh; y ban văn hóa, giáo d , thanh niên, thi u niênủ ế ủ ố ủ ụ ế
và nhi đ ng; y ban các v n đ xã h i; y ban khoa h c, công ngh , môi tr ng; y ban đ i ngo i.ồ ủ ấ ề ộ ủ ọ ệ ườ ủ ố ạ
_ Ch t ch n c: Là ng i đ ng đ u nhà n c (nguyên th qu c gia) thay m t cho nhà n c v đ iủ ị ướ ườ ứ ầ ướ ủ ố ặ ướ ề ố
n i và đ i ngo i.ộ ố ạ
+ Đ i n i: có quy n công b hi n pháp, lu t, pháp l nh, th ng lĩnh l c l ng vũ trang nhân dân; làố ộ ề ố ế ậ ệ ố ự ượ
ch t ch h i đ ng qu c phòng và an ninh; b nhi m, bãi mi n các ch c v cao c p c a nhà n c;ủ ị ộ ồ ố ổ ệ ễ ứ ụ ấ ủ ướ
công b tình tr ng chi n tranh, tình tr ng kh n c p,…ố ạ ế ạ ẩ ấ
+ Đ i ngo i: có quy n c , tri u h i đ i s đ c m nh toàn quy n c a Vi t Nam, ti p nhân đ i s đ cố ạ ề ử ệ ồ ạ ứ ặ ệ ề ủ ệ ế ạ ứ ặ
m nh toàn quy n n c khác, nhân danh nhà n c ký k t đi u c qu c t , quy t đ nh cho nh p, choệ ề ướ ướ ế ề ướ ố ế ế ị ậ
thôi và t c qu c t ch Vi t Nam.ướ ố ị ệ
_ Chính ph : Là c quan ch p hành c a qu c h i, c quan hành chính nhà n c cao nh t, chuyên qu nủ ơ ấ ủ ố ộ ơ ướ ấ ả
lý m i m t c a xã h i. C c u t ch c c a nó: b và các c quan ngang b cùng các c quan thu cọ ặ ủ ộ ơ ấ ổ ứ ủ ộ ơ ộ ơ ộ
chính ph khác. Nó g m: 1 th t ng, các phó th t ng, b tr ng và th tr ng c quan ngang b .ủ ồ ủ ướ ủ ướ ộ ưở ủ ưở ơ ộ
Có nhi m kì b ng v i nhi m kì qu c h i.ệ ằ ớ ệ ố ộ
_ H i đ ng nhân dân và y ban nhân dân:ộ ồ ủ
+ H i đ ng nhân dân là c quan quyên l c nhà n c đ a ph ng, đ i di n ý chí nguy n v ng c aộ ồ ơ ự ướ ở ị ươ ạ ệ ệ ọ ủ
nhân dân, do nhân dân b u ra, ch u trách nhi m tr c nhân dân đ a ph ng và c quan nhà n c c pầ ị ệ ướ ị ươ ơ ướ ấ
trên. Nó có th m quy n quy t đ nh các ch tr ng, bi n pháp quan tr ng c a đ a ph ng và giám sátẩ ề ế ị ủ ươ ệ ọ ủ ị ươ
ho t đ ng c a các c quan nhà n c khác. Nhi m kì m i khóa là năm năm.ạ ộ ủ ơ ướ ệ ỗ
+ y ban nhân dân do h i đ ng nhân dân b u ra là c quan ch p hành c a h i đ ng nhân dân, ch uỦ ộ ồ ầ ơ ấ ủ ộ ồ ị
trách nhi m hành pháp và các quy t đ nh, văn b n c a c quan c p trên, chiu s ch đ o c a chính phệ ế ị ả ủ ơ ấ ự ỉ ạ ủ ủ
và h i đ ng nhân dân cùng c p.ộ ồ ấ
_Tòa án nhân dân và vi n ki m sát:ệ ể
+ Tòa án nhân dân là c quan xét x c a nhà n c, xét x các v án vi ph m pháp lu t và nh ng vi cơ ử ủ ướ ử ụ ạ ậ ữ ệ
khác theo lu t đ nh. Là m t h th ng, m t c c u t ch c nh t đ nh g m: Tòa án nhân dân t i cao, cácậ ị ộ ệ ố ộ ơ ấ ổ ứ ấ ị ồ ố
tòa án nhân dân c p tình, các tòa án nhân dân c p huy n, các tòa án quân s và m t s tòa án khác doấ ấ ệ ự ộ ố
lu t đ nh.ậ ị
+Vi n ki m sát nhân dân là c quan nhà n c th c hi n quy n công t và ki m soát các ho t đ ng tệ ể ơ ướ ự ệ ề ố ể ạ ộ ư
pháp trong ph m vi trách nhi m do lu t đ nh nh m góp ph n đ m b o pháp lu t đ c ch p hànhạ ệ ậ ị ằ ầ ả ả ậ ượ ấ
nghiêm ch nh và th ng nh t. Nó là m t h th ng g m: Vi n ki m sát nhân dân t i cao, các vi n ki mỉ ố ấ ộ ệ ố ồ ệ ể ố ệ ể
sát nhân dân c p t nh, các vi n ki m sát nhân dân c p huy n các vi n ki m sát quân s .ấ ỉ ệ ể ấ ệ ệ ể ự
_ Nói chung theo th m quy n ho t đ ng thì các c quan nhà n c chia thành:ẩ ề ạ ộ ơ ướ
+ c quan quy n l c nhà n c(qu c h i, y ban th ng v qu c h i, ch t ch n c và h i đ ng nhânơ ể ự ướ ố ộ ủ ườ ụ ố ộ ủ ị ướ ộ ồ
dân các c p).ấ
+ c quan qu n lý (hành chính) nhà n c (chính ph , b và các c quan ngang b , y ban nhân dân cácơ ả ướ ủ ộ ơ ộ ủ
c p).ấ
+ C quan xét x nhà n c (h th ng tòa án).ơ ử ướ ệ ố
+ C quan ki m sát nhà n c (h th ng vi n ki m sát).ơ ể ướ ệ ố ệ ể
Câu 9: _ H th ng chính tr c a n c CHXHCN VN là t n th các thi t ch chính tr t n t i và ho tệ ố ị ủ ướ ổ ể ế ế ị ồ ạ ạ
đ ng trong m i liên h h u c v i nhau nh m t o ra m t th ch th c hi n quy n l c c a nhân dânộ ố ệ ữ ơ ớ ằ ạ ộ ể ế ự ệ ề ự ủ
d i s lãnh đ o c a ĐCS VN. Bao g m ĐCS VN, nhà n c CHXNCN VN, m t tr n tô qu c VN, vàướ ự ạ ủ ồ ướ ặ ậ ố
các c quan chính tr - xã h i khác (t ng liên đoàn lao đ ng, h i liên hi p ph n , đoàn thanh niên c ngơ ị ộ ổ ộ ộ ệ ụ ữ ộ
s n HCM, h i nông dân VN, h i c u chi n binh)ả ộ ộ ự ế
_ Đ c đi m: ặ ể
+ là h th ng t ch c ch t ch , khoa h c trên c s phân đ nh rõ ràng ch c năng nhi m v t ng tệ ố ổ ứ ặ ẽ ọ ơ ở ị ứ ệ ụ ừ ổ
ch c, đ m b o t t c quy n l c thu c v nhân dân, s lãnh đ o c a ĐCS, t p trung dân ch , phápứ ả ả ấ ả ề ự ộ ề ự ạ ủ ậ ủ
ch XHCN.ế
+ có s th ng nh t cao v l i ích lâu dài cũng nh m c tiêu ho t đ ng d i s lãnh đ o c a ĐCS duyự ố ấ ề ợ ư ụ ạ ộ ướ ự ạ ủ
nh t nh m m c tiêu ph c v nhân dân.ấ ằ ụ ụ ụ
_ Nhà n c là thi t ch trung tâm c a h th ng trên, là bi u hi n quy n l c thu c v nhân dân và làướ ế ế ủ ệ ố ể ệ ề ự ộ ề
công c h u hi u đ nhân dân th c hi n quy n l c c a mình. Nhà n c là ng i đ diên chính th cụ ữ ệ ể ự ệ ề ự ủ ướ ườ ị ứ
c a m i giai c p, m i t ng l p trong xã h i, là ch th c a quy n l c chính tr , có ch quy n qu củ ọ ấ ọ ầ ớ ộ ủ ể ủ ề ự ị ủ ề ố
gia, là ch s h u l n nh t c a các t li u s n xu t ch y u và quan tr ng c a đ t n c.ủ ở ữ ớ ấ ủ ư ệ ả ấ ủ ế ọ ủ ấ ướ
_ ĐCS là l c l ng lãnh đ o duy nh t đ i v i nhà n c và xã h i. S lãnh đ o c a ĐCS là nhân tự ượ ạ ấ ố ớ ướ ộ ự ạ ủ ố
quy t đ nh đ i v i s phát tri n c a h th ng chính tr , là h t nhân đ m b o s th ng nh t c a hế ị ố ớ ự ể ủ ệ ố ị ạ ả ả ự ố ấ ủ ệ
th ng đó. Vai trò lãnh đ o c a ĐCS VN là t t y u l ch s do: Nó là l c l ng chính tr tiên ti n nh tố ạ ủ ấ ế ị ử ự ượ ị ế ấ
đ c vũ trang b ng lý lu n khoa h ch nghĩa Mác – Lênin và t t ng HCM; có c ng hi n và hy sinhượ ằ ậ ọ ủ ư ưở ố ế
l n lao cho nhân dân, đ c nhân dân tin t ng; kiên trì vì s nghi p gi i phóng dân t c, có uy tín qu cớ ượ ưở ự ệ ả ộ ố
t l n và có đ c s giúp đ ng h trên th gi i. Đ ng th c hi n lãnh đ o nhà n c b ng ph ngế ớ ượ ự ỡ ủ ộ ế ớ ả ự ệ ạ ướ ằ ươ
pháp giáo d c, thuy t ph c t o nh n th c đúng đ n cho cán b , công ch c.ụ ế ụ ạ ậ ứ ắ ộ ứ
_ M t tr n t qu c là liên minh chính tr t nguy n c a các t ch c và cá nhân tiêu bi u trong xã h i.ặ ậ ổ ố ị ự ệ ủ ổ ứ ể ộ
Nó là m t b ph n c a h th ng chính tr , có vai trò quan tr ng trong h th ng chính tr do ĐCS VNộ ộ ậ ủ ệ ố ị ọ ệ ố ị
lãnh đ o, là c s chính tr c a chính quy n nhân dân, n i th hi n ý chí, nguy n v ng, t p h p kh iạ ơ ở ị ủ ề ơ ể ệ ệ ọ ậ ợ ố
đ i đoàn k t toàn dân, n i phát huy quy n làm ch c a nhân dân.ạ ế ơ ề ủ ủ
Câu 10: Trong đi u ki n hi n nay, đ phát tri n hoàn thi n nhà n c CHXNCN VN thì ph i c i cáchề ệ ệ ể ể ệ ướ ả ả
theo ph ng h ng chung: đ y m nh c i cách t ch c và ho t đ ng c a nhà n c; phát huy dân ch ;ươ ướ ẩ ạ ả ổ ứ ạ ộ ủ ướ ủ
tăng c ng pháp ch nh m xây d ng nhà n c pháp quy n XHCN c a dân, do dân, vì dân. Vì th n iườ ế ằ ự ướ ề ủ ế ộ
d ng ch y u c a vi c hoàn thi n nhà n c VN là:ụ ủ ế ủ ệ ệ ướ
_ C i cách th ch và ph ng pháp ho t đ ng c a nhà n c.ả ể ế ươ ạ ộ ủ ướ
_ Phát huy dân ch , gi v ng k lu t, k c ng, tăng c ng pháp ch XHCN.ủ ữ ữ ỷ ậ ỷ ươ ườ ế
_ Xây d ng đ i ngũ cán b , công ch c trong s ch, có năng l c.ự ộ ộ ứ ạ ự
_ Đ u tranh ch ng tham nhũng.ấ ố
Câu 11:
* Ngu n g c c a pháp lu t:ồ ố ủ ậ Khi xã h i xu t hi n giai c p và mâu thu n giai c p, giai c p th ng trộ ấ ệ ấ ẫ ấ ấ ố ị
n m trong tay l c l ng s n xu t ch y u và nh ng c a c i v t ch t ch y u c a xã h i, t ch cắ ự ượ ả ấ ủ ế ữ ủ ả ậ ấ ủ ế ủ ộ ổ ứ
m t thi t ch đ c bi t v i nh ng công c đ c bi t, đó là nhà n c. Đ đ m b o quy n l i c a mình,ộ ế ế ặ ệ ớ ữ ụ ặ ệ ướ ể ả ả ề ợ ủ
giai c p th ng tr s d ng nhà n c đ đ t ra nh ng quy t c x s chung b t bu c và dung quy n l cấ ố ị ử ụ ướ ể ặ ữ ắ ử ự ắ ộ ề ự
đ đ m b o tính b t bu c đó đ m i ng i trong xã h i tuân theo. Nh ng quy t c đ y đã tr thànhể ả ả ắ ộ ể ọ ườ ộ ữ ắ ấ ở
pháp lu t.ậ
* Khái ni m pháp lu t:ệ ậ Pháp lu t là h th ng các quy t c x s có tính b t bu c chung do nhà n cậ ệ ố ắ ử ự ắ ộ ướ
đ t ra và đ m b o th c hi n, th hi n ý chí c a giai c p th ng tr và nhu c u t n t i c a xã h i nh mặ ả ả ự ệ ể ệ ủ ấ ố ị ầ ồ ạ ủ ộ ằ
đi u ch nh các quan h xã h i, t o l p tr t t , n đ nh cho s phát tri n c a xã h i.ề ỉ ệ ộ ạ ậ ậ ự ổ ị ự ể ủ ộ