intTypePromotion=1

Một đánh giá nhanh về chương trình truyền thông thử nghiệm Meena ở Việt Nam - Bùi Quang Dũng

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
46
lượt xem
2
download

Một đánh giá nhanh về chương trình truyền thông thử nghiệm Meena ở Việt Nam - Bùi Quang Dũng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết "Một đánh giá nhanh về chương trình truyền thông thử nghiệm Meena ở Việt Nam" dưới đây để nắm bắt được một số nhận xét về chương trình truyền thông thử nghiệm Meena ở Việt Nam như: Các tuyên truyền viên, các nhóm công chúng và truyền thông, mức độ phù hợp của loại hình và phương pháp truyền thông,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một đánh giá nhanh về chương trình truyền thông thử nghiệm Meena ở Việt Nam - Bùi Quang Dũng

X· héi häc sè 4 (84), 2003 47<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Mét ®¸nh gi¸ nhanh vÒ ch−¬ng tr×nh<br /> truyÒn th«ng thö nghiÖm Meena ë ViÖt Nam<br /> <br /> Bïi Quang Dòng<br /> <br /> <br /> 1. Giíi thiÖu<br /> <br /> Ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng nhiÒu mÆt Meena lµ s¸ng kiÕn truyÒn th«ng theo<br /> vïng cña UNICEF, sö dông tiÕp cËn gi¸o dôc ®Ó d¹y cho kh¸n gi¶ vÒ quyÒn trÎ em.<br /> H×nh ¶nh Meena, mét c« bÐ Nam ¸ ®−îc lÊy lµm h×nh mÉu ®¹i diÖn ®Ó khuyÕn khÝch<br /> vµ b¶o vÖ c¸c quyÒn cña trÎ em. Meena lµ chÊt xóc t¸c trong c¸c cuéc th¶o luËn vÒ<br /> chñ ®Ò quyÒn trÎ em.<br /> Héi Liªn hiÖp phô n÷ ViÖt Nam ®−îc sù trî gióp cña UNICEF ®· thùc hiÖn<br /> ch−¬ng tr×nh thö nghiÖm vµo nh÷ng n¨m 1998- 1999. Giai ®o¹n thÝ ®iÓm dù ¸n ®−îc<br /> thùc hiÖn t¹i 10 x· thuéc 5 tØnh. Giai ®o¹n hai thùc hiÖn t¹i 8 x· thuéc 5 tØnh. TÝnh<br /> ®Õn nay, c¸c tØnh cã dù ¸n bao gåm: Hµ Néi, S¬n La, Yªn B¸i, Lµo Cai, Trµ Vinh,<br /> Kon Tum, Hå ChÝ Minh vµ Sãc Tr¨ng. Nh÷ng tiÕp xóc ®Çu tiªn cho thÊy c«ng chóng<br /> ®· nhËn thÊy Meena lµ ch−¬ng tr×nh thó vÞ, thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn ®Þa ph−¬ng vµ<br /> c¸c th«ng ®iÖp cã t¸c dông n©ng cao kiÕn thøc. Tªn Meena còng ®−îc ®Ò nghÞ ®æi<br /> thµnh Mai cho gÇn gòi víi ng−êi ViÖt Nam.<br /> <br /> Cuéc nghiªn cøu ®¸nh gi¸ ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng thö nghiÖm Meena<br /> b¾t ®Çu b»ng c¸c buæi lµm viÖc víi ®¹i diÖn UNICEF vµ Héi Liªn hiÖp Phô n÷ Trung<br /> −¬ng ®· cho biÕt nh÷ng th«ng tin ®Çu tiªn vÒ dù ¸n. Kh¶o s¸t thùc ®Þa sö dông kü<br /> thuËt pháng vÊn s©u vµ th¶o luËn nhãm tËp trung cung cÊp nh÷ng d÷ liÖu c¨n b¶n<br /> cho ph©n tÝch. Mét bé c«ng cô (bao gåm c¸c b¶ng h−íng dÉn pháng vÊn vµ th¶o luËn)<br /> ®−îc thiÕt kÕ dµnh cho tõng ®èi t−îng riªng ®· ®−îc so¹n vµ ®em th¶o luËn víi c¸c<br /> c¸n bé ch−¬ng tr×nh cña UNICEF. Néi dung cña bé c«ng cô nµy ®−îc diÔn ®¹t d−íi<br /> d¹ng nh÷ng c©u hái vÒ dù ¸n. Sè l−îng pháng vÊn s©u lµ 50 tr−êng hîp vµ th¶o luËn<br /> nhãm lµ 24 cuéc. Tæng céng lµ 74 cuéc pháng vÊn vµ th¶o luËn nhãm. Do ®iÒu kiÖn<br /> n¶y sinh t¹i thùc ®Þa, 2 cuéc pháng vÊn s©u ®· kh«ng thùc hiÖn ®−îc t¹i tØnh S¬n La<br /> vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh. 1<br /> <br /> 1<br /> Cuéc nghiªn cøu ®¸nh gi¸ hiªu qu¶ cña ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng Mai tiÕn hµnh theo lêi mêi cña<br /> UNICEF . Mét nhãm nghiªn cøu viªn vµ trî lý nghiªn cøu cña viÖn X· héi häc cïng víi c¸c céng t¸c viªn<br /> ®· tham gia cuéc nghiªn cøu nµy, bao gåm: BÕ Quúnh Nga, BÕ V¨n HËu, Ph¹m ThÞ V©n, §ç Minh Khuª,<br /> §inh Ph−¬ng Th¶o, NguyÔn Hång Th¸i, Bïi Quang Dòng, NguyÔn Lan Anh. Bµi viªt tãm l−îc nh÷ng kÕt<br /> qu¶ chñ yÕu cña cuéc nghiªn cøu. T¸c gi¶ nh©n dÞp nµy xin cã lêi c¶m ¬n tÊt c¶.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 48 Mét ®¸nh gi¸ nhanh vÒ ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng thö nghiÖm Meena ë ViÖt Nam<br /> <br /> 2. Nh÷ng th«ng ®iÖp chñ yÕu<br /> <br /> Néi dung c¸c chuyÖn kÓ kh¸ ®a d¹ng. ChuyÖn “Ba ®iÒu −íc” ®Ò cËp ®Õn nh÷ng<br /> vÊn ®Ò vÒ n−íc s¹ch vµ vÖ sinh m«i tr−êng, −íc muèn cña trÎ cã cuéc sèng tèt h¬n.<br /> “Chia xoµi” ®Ò cËp ®Õn viÖc chia khÈu phÇn thøc ¨n vµ c«ng viÖc gi÷a con trai vµ con<br /> g¸i nh»m gióp n©ng cao nhËn thøc vÒ quan ®iÓm giíi. ChuyÖn “§Õm gµ” nãi r»ng nÕu<br /> trÎ em kh«ng häc ®−îc th× nã sÏ kh«ng gióp ®ì ®−îc cho gia ®×nh. C©u chuyÖn nãi lªn<br /> nhu cÇu cña trÎ em cÇn ®−îc ph¸t triÓn, ®−îc trau dåi kiÕn thøc, võa cho thÊy tr¸ch<br /> nhiÖm cña trÎ em ®èi víi gia ®×nh vµ x· héi nh− thÕ nµo. “ChuyÖn vÒ mét c« bД th×<br /> gi¸o dôc cho céng ®ång t×nh ®oµn kÕt; kh«ng ai cã thÓ sèng c« lËp, c¸ch biÖt víi ng−êi<br /> kh¸c. C©u chuyÖn “Cøu em bД gi¸o dôc ph¶i biÕt sèng mét c¸ch khoa häc, ®Ó tr¸nh vµ<br /> ch÷a nh÷ng bÖnh ®¬n gi¶n. ChuyÖn “Em yªu tr−êng em” gióp trÎ em hiÓu ®−îc viÖc<br /> häc hµnh lµ quan träng vµ cÇn thiÕt, dï trong hoµn c¶nh nµo còng kh«ng ®−îc bá häc.<br /> Bªn c¹nh ®ã, chuyÖn cßn gi¸o dôc cho c¸c thµy c« gi¸o ph−¬ng ph¸p d¹y häc nh− thÕ<br /> nµo cho phï hîp, t¹o sù tin t−ëng vµ t«n träng ®èi víi häc sinh, v.v.<br /> Theo nh÷ng ng−êi tr¶ lêi, néi dung c¸c c©u chuyÖn ®−a ra nh×n chung lµ phï<br /> hîp. Cèt truyÖn ®−îc cho lµ ®¬n gi¶n vµ gÇn gòi víi cuéc sèng ®Þa ph−¬ng, ®Ò cËp ®Õn<br /> nh÷ng vÊn ®Ò mµ céng ®ång quan t©m. §èi víi nh÷ng vïng cao, vïng n«ng th«n,<br /> tr×nh ®é d©n trÝ cßn thÊp vµ sù hiÓu biÕt vÒ quyÒn trÎ em cßn h¹n chÕ th× nh÷ng néi<br /> dung ®ã cã ý nghÜa rÊt tÝch cùc.<br /> <br /> VÊn ®Ò trÎ em lang thang bÞ l¹m dông th©n thÓ vµ søc lao ®éng, vÊn ®Ò giao<br /> th«ng hay c¸c tÖ n¹n x· héi rÊt næi cém ë thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ tØnh Trµ Vinh.<br /> T¹i hai thµnh phè nµy nh÷ng vÊn ®Ò nh− vËy nªn ®−a vµo néi dung tuyªn truyÒn.<br /> <br /> Ng−êi thùc hiÖn quyÒn trÎ em kh«ng chØ lµ b¶n th©n trÎ mµ lµ c¶ céng ®ång,<br /> trong ®ã cã nh÷ng ng−êi sèng gÇn gòi víi c¸c em nh− «ng bµ, cha mÑ, anh chÞ em<br /> trong gia ®×nh. Cho nªn nhiÒu ng−êi tr¶ lêi cho r»ng trong c¸c c©u chuyÖn, h×nh ¶nh<br /> cña nh÷ng ng−êi tr−ëng thµnh, nh÷ng ng−êi sèng gÇn gòi víi trÎ em hay nh÷ng<br /> ng−êi cã tr¸ch nhiÖm víi trÎ vÉn cßn thiÕu v¾ng.<br /> <br /> Mét trong nh÷ng thµnh c«ng cña dù ¸n lµ ®−a ®−îc h×nh ¶nh mét em bÐ g¸i<br /> xuyªn suèt qua c¸c c©u chuyÖn. §©y cã thÓ coi lµ mét h×nh mÉu mµ c¸c em v−¬n tíi.<br /> C¸c bËc cha mÑ còng thÊy bÐ Mai lµ “tÊm g−¬ng tèt”. §èi víi ng−êi d©n vµ trÎ em,<br /> Mai lµ mét ng−êi b¹n.<br /> <br /> “H×nh ¶nh bÐ Mai chuÈn, lÊy ®ã lµm ®iÓm v−¬n tíi, mét c« bÐ n¨ng ®éng,<br /> ham hiÓu biÕt, gióp ®ì mäi ng−êi, cã nh÷ng −íc m¬ tèt ®Ñp... Mét h×nh ¶nh tèt ®Ñp<br /> ®iÓn h×nh ®Ó gi¸o dôc c¸c em” (HCM 5, n÷, 46 tuæi, C¸n bé Phßng Gi¸o dôc huyÖn<br /> Hooc M«n, kiªm Ñy viªn Ban chÊp hµnh huyÖn Héi Phô n÷ Hooc M«n).<br /> H×nh ¶nh bÐ Mai ®«i lóc còng g©y ra nh÷ng nhËn xÐt tr¸i ng−îc. TrÎ em còng<br /> muèn cã ng−êi b¹n nh− Mai, thÝch trë thµnh ng−êi nh− Mai. C¸c bËc cha mÑ cã ng−êi<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Bïi Quang Dòng 49<br /> <br /> l¹i kh«ng thÝch l¾m v× b¶o con g¸i lanh qu¸ thÕ th× cùc , con g¸i mµ lý sù qu¸. Th¸i<br /> ®é nh− vËy còng cã thÓ hiÓu ®−îc, nhiÒu ng−êi ViÖt Nam nhÊt lµ n«ng d©n, mong con<br /> g¸i hiÒn thôc, biÕt nghe lêi, ngoan ngo·n, h¬n lµ cã lý sù, m¹nh mÏ. Nh−ng cã bµ mÑ<br /> l¹i nãi nÕu t«i cã ®øa con nh− vËy th× ®æi vµng t«i còng kh«ng ®æi.<br /> <br /> 3. C¸c tuyªn truyÒn viªn<br /> C¸ch lµm cña Ch−¬ng tr×nh s¸ng kiÕn truyÒn th«ng Mai cßn míi l¹ ®èi víi<br /> nhiÒu ng−êi. Thêi gian tËp huÊn kh«ng dµi vµ c¸c tuyªn truyÒn viªn vÉn ch−a bao<br /> giê ®−îc trang bÞ kiÕn thøc vÒ quyÒn trÎ em vµ kü n¨ng tuyªn truyÒn, nh−ng nh×n<br /> chung hä thu nhËn kh¸ tèt. Mét sè ng−êi cã kh¶ n¨ng n¾m b¾t s¸ng kiÕn ngay trong<br /> qu¸ tr×nh tËp huÊn, nh−ng cã ng−êi ph¶i ®Õn lóc ®i vµo thùc tÕ míi hiÓu ®−îc vai trß<br /> cña hä trong dù ¸n. §i xuèng céng ®ång lµ qu¸ tr×nh ®Ó tuyªn truyÒn viªn n¾m v÷ng<br /> néi dung truyÒn th«ng.<br /> <br /> “Khi ®i tËp huÊn míi ®Çu m×nh kh«ng hiÓu ch−¬ng tr×nh ®ã lµ g×, lóc häc th×<br /> kh«ng h×nh dung b¹n Mai ra lµm sao, 4 quyÒn theo c«ng −íc vµ theo luËt trÎ em th×<br /> biÕt råi. §Õn ngµy thø 2 b¾t ngåi xem bé phim, ®−îc thùc tËp, xuèng céng ®ång lµm<br /> th× lóc ®ã míi hiÓu th× ra m×nh lµ nh÷ng tuyªn truyÒn viªn. Lóc tËp huÊn hä cã gäi<br /> chóng t«i lµ nh÷ng tuyªn truyÒn viªn, nh−ng kh«ng h×nh dung ®−îc, nghÜ ®i häc c¸i<br /> nµy vÒ ®Ó lµm ho¹t ®éng g× ®ã” (HCM 10, n÷, 42 tuæi, BÖnh viÖn c¬ së trÎ em x· T©n<br /> HiÖp, huyÖn Hooc M«n).<br /> <br /> §èi víi nh÷ng ng−êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp, Ýt ®−îc tiÕp cËn víi c¸c ph−¬ng<br /> tiÖn truyÒn th«ng ®¹i chóng th× tuyªn truyÒn viªn ®i vµo vÊn ®Ò mét c¸ch cô thÓ, dÔ<br /> hiÓu, kiªn tr× gi¶ng gi¶i lµm sao ng−êi nghe hiÓu ®−îc hÕt ý nghÜa c©u chuyÖn.<br /> <br /> Nh×n chung, c¸n bé tham gia dù ¸n, ®Æc biÖt lµ tuyªn truyÒn viªn, n¾m ®−îc<br /> c¸c nhãm quyÒn trÎ em, vÝ dô quyÒn ®−îc khai sinh, ®−îc häc tËp, tham gia vµ ph¸t<br /> triÓn. Trong qu¸ tr×nh tËp huÊn, c¸c häc viªn cßn thùc hµnh ®ãng vai tuyªn truyÒn<br /> viªn, cã thÓ nãi r»ng hä ®−îc ®µo t¹o kh¸ tèt c¸c kü n¨ng truyÒn th«ng.<br /> TruyÒn t¶i nh÷ng néi dung vÒ quyÒn trÎ em phô thuéc rÊt nhiÒu vµo kh¶<br /> n¨ng n¾m b¾t s¸ng kiÕn cña tuyªn truyÒn viªn. C©u chuyÖn vÒ Mai gi¶n dÞ, dÔ hiÓu<br /> nªn hç trî rÊt nhiÒu cho tuyªn truyÒn viªn, khiÕn hä tù tin tr−íc c«ng chóng. C¸c<br /> tuyªn truyÒn viªn khi tiÕn hµnh c«ng viÖc ®· cã nh÷ng thay ®æi trong c¸ch lµm viÖc<br /> víi ®èi t−îng. Hä kh«ng bÞ néi dung c©u chuyÖn trãi buéc.<br /> <br /> “T«i còng nhËn thÊy râ tr¸ch nhiÖm cña m×nh lµ lµm thÕ nµo ®Ó ®−a th«ng tin<br /> ®Õn víi bµ con, ®Õn víi céng ®ång vµ ®Õn víi c¸c em häc sinh. Trong khi tiÕn hµnh<br /> c«ng viÖc, t«i cã thay ®æi c¸ch lµm víi trÎ em, ®Ó phï hîp h¬n víi ®iÒu kiÖn cña ®Þa<br /> ph−¬ng, t«i kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i lµm theo sù chØ dÉn cña ch−¬ng tr×nh, ®iÒu quan<br /> träng lµ lµm sao m×nh tuyªn truyÒn ®Ó ng−êi d©n hiÓu néi dung c¸c c©u chuyÖn,<br /> nh÷ng c©u chuyÖn ®ã nãi lªn c¸i g×? cã vËn dông vµo trong cuéc sèng ®−îc hay<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 50 Mét ®¸nh gi¸ nhanh vÒ ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng thö nghiÖm Meena ë ViÖt Nam<br /> <br /> kh«ng?” (SLA 9, nam, Tæng phô tr¸ch ®éi Tr−êng Phæ th«ng c¬ së x· T−êng Phï,<br /> huyÖn Phï Yªn).<br /> Theo nh÷ng ng−êi cung cÊp th«ng tin th× c¸c tuyªn truyÒn viªn ®· kÝch thÝch<br /> ®−îc ng−êi d©n tham gia, ph¸t biÓu. Cã 4 nhãm quyÒn trÎ em nh−ng trong mçi nhãm<br /> l¹i cã nh÷ng quyÒn cô thÓ, kh«ng ph¶i ai còng hiÓu hÕt néi dung vµ ý nghÜa cña c¸c<br /> quyÒn ®ã, ®Æc biÖt lµ quyÒn tham gia, quyÒn ph¸t triÓn.<br /> <br /> Kh«ng ph¶i néi dung c©u chuyÖn hay h×nh ¶nh nµo còng phï hîp víi ng−êi<br /> nghe. Còng cã nh÷ng lóc trÎ em hoÆc ng−êi lín th¾c m¾c. H×nh ¶nh Mai ®i ch©n ®Êt,<br /> ®èi víi nh÷ng em ë vïng n«ng th«n, miÒn nói th× kh«ng sao, nh−ng ®èi víi nh÷ng trÎ<br /> em thµnh thÞ trë thµnh cã vÊn ®Ò! T¹i thµnh phè Hå ChÝ Minh, khi gÆp tr−êng hîp<br /> nµy, tuyªn truyÒn viªn ®· tr¶ lêi “C¸c con biÕt sao kh«ng, nhµ b¹n Mai còng nghÌo<br /> nh− nhµ m×nh th«i. §©y lµ m×nh ®ang quay b¹n Mai trong h×nh ¶nh ®êi th−êng, chø<br /> cã ph¶i khi ®i häp, ®i häc ®©u. C¸c con ®i ch¬i cã bao giê ®i ch©n ®Êt kh«ng. Th×<br /> chóng nã µ, ®óng råi. Nã g¾n liÒn víi ®êi sèng cña c¸c em. §ã lµ mét c¸ch kh«ng ph¶i<br /> chèng chÕ mµ lµm cho Mai gÇn gòi” (HCM 1, n÷, Héi Liªn hiÖp phô n÷ thµnh phè Hå<br /> ChÝ Minh, thµnh viªn dù ¸n).<br /> <br /> Kinh nghiÖm cho thÊy r»ng kh¶ n¨ng thu hót trÎ em n»m ë chç tuyªn truyÒn<br /> viªn cã l¾ng nghe t©m sù cña chóng, thùc sù quan t©m ®Õn ®êi sèng cña trÎ hay<br /> kh«ng. NÕu trÎ em gÆp hoµn c¶nh khã kh¨n cßn ph¶i t×m c¸ch kh¾c phôc, gióp ®ì c¸c<br /> em. Nh÷ng g× mµ b¶n th©n ng−êi tuyªn truyÒn viªn kh«ng thÓ lµm ®−îc th× th−êng<br /> hä h−íng cho c¸c em t×m ®Õn nh÷ng ng−êi cã chøc n¨ng ®Ó gi¶i quyÕt. HÇu nh−<br /> nh÷ng ®ßi hái cña trÎ kh«ng ph¶i lµ c¸i g× lín mµ th−êng s¸t víi ®êi sèng cña c¸c em.<br /> <br /> “Muèn thu hót trÎ nãi lªn ®−îc nhËn xÐt cña chóng th× m×nh ph¶i sèng gÇn<br /> gòi nã, coi m×nh nh− b¹n nã, tõ ®øa con nÝt líp 1 trë lªn. Häc trß tr−êng t«i nã kªu t«i<br /> b»ng bè Hoµng, v× nã thÊy t«i gÇn nã. §Ó thu hót trÎ vµo viÖc lËp kÕ ho¹ch, thùc hiÖn<br /> kÕ ho¹ch, cho trÎ tham gia vµo dù ¸n chØ b»ng c¸ch lµm nã mÕn m×nh th× nã tham<br /> gia. NÕu kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng th× m×nh ph¶i nhê ®oµn thÓ, nhiÒu ng−êi thuyÕt phôc.<br /> TrÎ con mµ mÕn m×nh råi th× c¸i g× còng ®−îc hÕt” (HCM 8, tuyªn truyÒn viªn, nam,<br /> gi¸o viªn Tr−êng tiÓu häc x· Thíi Tam Th«n).<br /> 4. C¸c nhãm c«ng chóng vµ truyÒn th«ng<br /> <br /> ViÖc tæ chøc tuyªn truyÒn ®−îc chia theo nhãm, nhãm dµnh cho cha mÑ hoÆc<br /> nhãm dµnh cho trÎ em. Tuy nhiªn cã nh÷ng nhãm tæ chøc riªng cho häc sinh trong<br /> nhµ tr−êng nh−ng c¶ cha mÑ còng tham gia. ë Thíi Tam Th«n, khi tæ chøc truyÒn<br /> th«ng vµo dÞp nghØ hÌ th× nhµ tr−êng göi giÊy mêi häc sinh, nh−ng cha mÑ còng ®Õn<br /> tham dù víi t− c¸ch lµ kh¸n gi¶ dù thÝnh. Cßn trong nh÷ng buæi mêi bµ mÑ ®Õn<br /> tuyªn truyÒn th× trÎ em còng ®i theo. Nh− vËy c¶ hai ®Òu ®−îc tuyªn truyÒn vµ biÕt<br /> ®−îc nh÷ng suy nghÜ, t×nh c¶m cña nhau.<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Bïi Quang Dòng 51<br /> <br /> §èi víi c¸c bËc cha mÑ th× cã sù kh¸c biÖt râ rÖt. PhÇn lín lµ c¸c bµ mÑ tham<br /> gia, cßn c¸c «ng bè vÉn gÇn nh− ®øng ngoµi cuéc. Sù kiÖn nµy râ rÖt ë c¸c ®iÓm phÝa<br /> Nam. Theo nh÷ng ng−êi ®−îc hái th× ®Êy lµ do c¸nh ®µn «ng ng¹i ®i häp; cho tíi nay,<br /> nam giíi vÉn lµ lao ®éng chÝnh, kiÕm sèng chñ yÕu trong c¸c gia ®×nh miÒn Nam).<br /> <br /> “Nam tham gia Ýt l¾m. Cßn phô n÷ mêi theo tæ, nhãm, trong tæ th× tæ tr−ëng<br /> b¸o chiÒu nµy häp tæ th× cø truyÒn cho nhau lµ biÕt, 1 quý häp 1 lÇn, 1 th¸ng 1 lÇn cø<br /> tíi ngµy ®ã lµ hä ®Õn häp. Trong nh÷ng cuéc thi vÒ chñ ®Ò luËt h«n nh©n gia ®×nh,<br /> luËt b¶o vÖ ch¨m sãc trÎ em trong ®ã cã c¸c nhãm quyÒn trÎ em, luËt phßng chèng ma<br /> tuý th× ®èi t−îng ®Õn xem mét lµ phô n÷, hai lµ trÎ em, c¸c «ng bè Ýt ®Õn xem, ®oµn<br /> thanh niªn nam cã chø «ng bè n«ng d©n Ýt l¾m” (HCM 6, n÷, 48 tuæi, Phã Chñ tÞch<br /> huyÖn Hooc M«n, Phã tr−ëng ban ®iÒu hµnh dù ¸n).<br /> “Nhãm phô n÷ tham gia tÝch cùc v× ®iÒu kiÖn mïa vô th× ng−êi nam lµ lao<br /> ®éng chÝnh trong gia ®×nh nªn bµ vî ®i tham gia nhiÒu h¬n” (Trµ Vinh 7, nam, 34<br /> tuæi, Phã Chñ tÞch ñy ban Nh©n d©n x· HiÖp Hßa, huyÖn CÇu Ngang).<br /> Nhãm häc sinh trong tr−êng tham gia nhiÒu h¬n do dÔ tËp trung . Cßn ®èi<br /> víi c¸c em kh«ng ®i häc, mÆc dï cã tæ chøc tuyªn truyÒn nh−ng Ýt hiÖu qu¶ v× tËp<br /> trung c¸c em rÊt khã. §©y còng lµ nhãm ®èi t−îng cã nhiÒu vÊn ®Ò vÒ quyÒn trÎ em.<br /> ë ng−êi Kinh, Th¸i, M−êng phÇn ®«ng c¸c bµ mÑ tham gia, cßn d©n téc<br /> H’M«ng th× chñ yÕu lµ nam giíi. Phô n÷ H’M«ng Ýt giao tiÕp, nhµ cã kh¸ch chØ nam<br /> giíi ®øng ra chø phô n÷ Ýt khi tiÕp kh¸ch. Mét ph©n cßn v× ®a sè phô n÷ kh«ng biÕt<br /> tiÕng phæ th«ng, . Trong tr−êng hîp b¾t buéc n÷ tham gia th× nam ph¶i ®i kÌm ®Ó<br /> phiªn dÞch, nãi l¹i th«ng tin cho vî nghe. Trªn vïng nói cao, sèng xa víi c¸c hé gia<br /> ®×nh kh¸c nªn c¬ héi giao tiÕp cña ng−êi d©n rÊt hiÕm.<br /> Theo nh÷ng ng−êi tr¶ lêi th× trÎ em ë c¸c n¬i cã dù ¸n ®Òu ®−îc tham gia<br /> Ch−¬ng tr×nh s¸ng kiÕn truyÒn th«ng b¹n Mai. Thíi Tam Th«n lµ tr−êng hîp kh¸<br /> ®Æc biÖt, ë ®©y cã nhiÒu trÎ nhËp c−, cã kho¶ng 70-80 em kh«ng ®i häc, rÊt khã tËp<br /> trung c¸c em . Cho nªn mÆc dï môc tiªu truyÒn th«ng cã nh»m vµo nhãm nµy nh−ng<br /> rÊt Ýt hiÖu qu¶, vÒ c¬ b¶n ®èi t−îng chñ yÕu truyÒn th«ng vÉn lµ trÎ em trong c¸c<br /> tr−êng häc t¹i x·.<br /> §Õn nay, sè l−îng ng−êi tham gia nhiÒu nhÊt vµ tÝch cùc nhÊt vÉn lµ ®èi<br /> t−îng phô n÷ vµ trÎ em. T¹i S¬n La, tû lÖ ng−êi tham gia dù ¸n lµ 67% n÷ vµ trÎ em,<br /> cßn ng−êi giµ vµ nam giíi chiÕm kho¶ng 33%. Trong nhãm cha mÑ th× 70% lµ bµ mÑ,<br /> cßn «ng bè lµ 30% tham gia truyÒn th«ng nµy. ë huyÖn Méc Ch©u, cã 68 nhãm phô<br /> n÷ vµ 38 nhãm häc sinh ®−îc tham gia tuyªn truyÒn, thªm vµo ®ã lµ ng−êi d©n cña<br /> c¸c b¶n. Qua hai ®ît truyÒn th«ng t¹i huyÖn, cã tÊt c¶ kho¶ng 5.783 l−ît ng−êi tham<br /> gia. ë huyÖn Phï Yªn, mçi nhãm cha mÑ vµ häc sinh ®−îc xem truyÒn th«ng mét<br /> lÇn. X· T−êng Phï sè l−îng hé tham gia Ýt nhÊt lµ 50%.<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 52 Mét ®¸nh gi¸ nhanh vÒ ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng thö nghiÖm Meena ë ViÖt Nam<br /> <br /> HuyÖn CÇu Ngang, Trµ Vinh cã kho¶ng 80-90% trÎ em ®−îc tham gia ch−¬ng<br /> tr×nh. Sè cßn l¹i kh«ng tham gia ®−îc do ®iÒu kiÖn kinh tÕ gia ®×nh cßn khã kh¨n. C¶<br /> huyÖn cã 8 ®iÓm, mçi ®iÓm kho¶ng 150 em häc sinh ®· ®−îc tham gia ch−¬ng tr×nh.<br /> Hai x· Thanh S¬n vµ Ng¶i Xuyªn thuéc huyÖn Trµ Có cã 3000 häc sinh, 600 ng−êi<br /> d©n, 150 héi viªn Héi phô n÷ vµ 181 c¸n bé thuéc c¸c ban ngµnh tham gia. (ë huyÖn<br /> Trµ Có dù ¸n thùc hiÖn tõ th¸ng 9/2002). Th«ng qua c¸c ho¹t ®éng lång ghÐp ®Õn<br /> nay tæng sè trÎ em vµ bµ mÑ ®−îc truyÒn th«ng lµ 6.900 l−ît ng−êi. TÝnh tû lÖ sè<br /> ng−êi tham gia ë huyÖn lµ kho¶ng 70-80%.<br /> ë tØnh Yªn B¸i, qua 15.000 l−ît tuyªn truyÒn (tÝnh c¶ c¸c x· kh«ng n»m<br /> trong dù ¸n), tû lÖ trÎ em tham gia ch−¬ng tr×nh lµ kho¶ng 70-80%. Sè l−îng ng−êi<br /> tham gia ®«ng nhÊt lµ c¸c b¶n vïng cao nh− x· Tr¹m TÊu (Yªn B¸i). §èi t−îng mµ<br /> dù ¸n h−íng tíi ®Ó tuyªn truyÒn lµ phô n÷ vµ trÎ em. Tuy vËy, do h×nh thøc tuyªn<br /> truyÒn míi mÎ, céng víi viÖc ng−êi d©n ë vïng cao, xa x«i Ýt ®−îc tiÕp cËn víi c¸c<br /> ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng (mét b¶n chØ cã 2-3 tivi ®en tr¾ng) nªn khi chiÕu phim gÇn<br /> nh− tÊt c¶ mäi ng−êi tõ giµ ®Õn trÎ, tõ nam ®Õn n÷ trong c¸c gia ®×nh ®Òu ®Õn dù.<br /> <br /> Nhu cÇu ®−îc ng−êi lín “l¾ng nghe, chia sΔ ý kiÕn cña m×nh rÊt quan träng<br /> ®èi víi trÎ. NhiÒu trÎ em do kh«ng ®−îc lµm nh÷ng viÖc m×nh thÝch th× trë nªn xa<br /> l¸nh, t¸ch rêi khái bè mÑ. Khi ®øa trÎ lín lªn trong mét gia ®×nh, nã ®−îc cha mÑ vµ<br /> céng ®ång h−íng ®Õn nh÷ng gi¸ trÞ ®−îc cho lµ hîp víi giíi tÝnh cña nã. NÕu ®øa trÎ<br /> lµ con trai th× nã ®−îc h−íng ®Õn nh÷ng trß ch¬i, viÖc lµm cña con trai, cßn nh÷ng<br /> c«ng viÖc néi trî vÉn mÆc nhiªn ®−îc coi lµ c«ng viÖc cña phô n÷, cña con g¸i.<br /> <br /> “ThÝ dô buæi th¶o luËn nãi vÒ c©u chuyÖn “Chia xoµi” th× thÝ dô c¸c em trai<br /> ph¶n øng lµ tôi em lµm sao nÊu c¬m, gi÷ em ®−îc, tôi em ph¶i lµm chuyÖn ®µn<br /> «ng, tuyªn chiÕn nh− vËy th× tôi em kh«ng chÞu, nam lµm chuyÖn nam n÷ lµm<br /> chuyÖn n÷ tù nhiªn ho¸n ®æi lµm chi” (HCM 10, n÷, 42 tuæi, BÖnh viÖn c¬ së trÎ em<br /> x· T©n HiÖp).<br /> <br /> Dù ¸n cã t¸c ®éng thùc sù ®èi víi nh÷ng ng−êi tr−íc ®©y ch−a biÕt g× vÒ quyÒn<br /> trÎ em. Nh÷ng th«ng ®iÖp cña Dù ¸n ®· g©y sù ng¹c nhiªn thËt sù v× hä kh«ng ngê<br /> r»ng trÎ em l¹i cã nh÷ng quyÒn nh− vËy. Mét vÝ dô lµ khai sinh cho trÎ em. Tr−íc<br /> khi cã ch−¬ng tr×nh, mÆc dï ®· ®−îc vËn ®éng nhiÒu nh−ng bµ con hÇu nh− kh«ng ®i<br /> lµm giÊy khai sinh cho con. ë Yªn B¸i ch¼ng h¹n, do nhËn thøc h¹n chÕ vµ tËp qu¸n<br /> sinh con ngay t¹i nhµ nªn nhiÒu bµ mÑ sinh con kh«ng khai sinh, kÓ c¶ bÐ trai lÉn bÐ<br /> g¸i. Ng−êi d©n kh«ng cã ý niÖm ph¶i ®i khai sinh cho trÎ. Theo lêi ng−êi cïng cÊp<br /> th«ng tin th× hiÖn nay sau khi ®Î con, trong vßng 1 th¸ng lµ c¸c «ng bè bµ mÑ ®· ®Õn<br /> ñy ban x· khai sinh cho con.<br /> ë Yªn B¸i, tû lÖ trÎ em g¸i ®i häc ®· t¨ng h¬n so víi tr−íc ®©y. Tr−íc kia c¸c<br /> em g¸i ®i häc Ýt h¬n nhiÒu so víi em trai (nÕu ®i häc th× chØ ®−îc häc ®Õn líp 1-2).<br /> HiÖn nay, tû lÖ trÎ em g¸i ®i häc ®«ng lªn vµ sè ®i häc lªn líp cao h¬n còng ®· t¨ng<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> Bïi Quang Dòng 53<br /> <br /> lªn nhiÒu. Theo thèng kª cña tr−êng Phæ th«ng c¬ së x· Tr¹m TÊu, n¨m nay tr−êng<br /> cã 478 häc sinh trong ®ã cã 206 häc sinh n÷, tû lÖ huy ®éng cao h¬n mäi n¨m. ë Yªn<br /> B¸i vµ S¬n La t×nh h×nh t−¬ng tù: nhiÒu trÎ em trong ®é tuæi ®i häc kh«ng ®Õn<br /> tr−êng hoÆc bá häc gi÷a chõng. Ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng Mai ®· cã t¸c ®éng tèt ë<br /> ®©y: c¸c em ®i häc ch¨m h¬n, biÕt xin phÐp thÇy c« khi nghØ häc.<br /> Dù ¸n ®· t¸c ®éng ®Õn kh«ng chØ bè mÑ vµ trÎ em mµ cßn t¸c ®éng ®Õn céng<br /> ®ång. ChÝnh quyÒn tr−íc ®©y chØ lo lµm thÕ nµo cho bé m¸y ho¹t ®éng tèt, chó träng<br /> vµo ho¹t ®éng chÝnh trÞ x· héi mµ Ýt quan t©m ®Õn ®êi sèng cña trÎ. Theo mét sè<br /> ng−êi tr¶ lêi, sau khi cã dù ¸n, chÝnh quyÒn c¸c x· ®· cã nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ t¹o<br /> ®iÒu kiÖn vÒ c¬ së vËt chÊt cho tr−êng häc, x©y dùng khu vui ch¬i, gi¶i trÝ cho c¸c em.<br /> <br /> Ban ngµnh c¸c cÊp, quan t©m nhiÒu h¬n ®Õn trÎ em vµ cã nh÷ng hµnh ®éng<br /> cô thÓ. ë Yªn B¸i, trÎ em kh«ng ®Õn tr−êng lµ do ®iÒu kiÖn ®i l¹i qu¸ khã kh¨n, ph¶i<br /> ®i mÊt kho¶ng 3-4 tiÕng míi ®Õn ®−îc líp. Sau khi cã ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng<br /> Mai, ngµnh gi¸o dôc cïng c¸c ngµnh ë Yªn B¸i ®· më líp häc lång ghÐp t¹i c¸c b¶n<br /> ®Ó trÎ em cã ®iÒu kiÖn häc tËp tèt h¬n. ñy ban ch¨m sãc søc khoÎ còng chó träng ®Õn<br /> trÎ h¬n, vËn ®éng c¸c ngµnh lµm giÊy khai sinh, kh¸m ch÷a bÖnh cho trÎ. Tr¸ch<br /> nhiÖm cña céng ®ång còng nh− c¸c cÊp, c¸c ngµnh ®−îc n©ng cao nhiÒu, sau khi ho¹t<br /> ®éng dù ¸n ®−îc thùc hiÖn th× c¸n bé c¸c cÊp c¸c ngµnh còng hiÓu râ h¬n vai trß,<br /> tr¸ch nhiÖm cña m×nh ®èi víi trÎ em trong gia ®×nh vµ trong céng ®ång.<br /> <br /> “Qua truyÒn th«ng b¹n Mai ý thøc cña chÝnh quyÒn, ®oµn thÓ ®Þa ph−¬ng còng<br /> râ h¬n chø, hä l−u ý nhiÒu h¬n ®Õn viÖc t¹o m«i tr−êng, ®iÒu kiÖn cô thÓ ®Ó thùc hiÖn<br /> quyÒn trÎ em råi chø kh«ng chØ nãi lý thuyÕt vµ hiÓu biÕt chung chung nh− tr−íc n÷a”<br /> (HCM 7, nam, 42 tuæi, Phã Ban b¶o vÖ ch¨m sãc trÎ em x· Thíi Tam Th«n, Phã Chñ<br /> tÞch huyÖn Hooc M«n, Phã tr−ëng ban ®iÒu hµnh dù ¸n).<br /> <br /> 5. Møc ®é phï hîp cña lo¹i h×nh vµ ph−¬ng ph¸p truyÒn th«ng<br /> <br /> Mçi lo¹i h×nh truyÒn th«ng cã −u ®iÓm vµ nh−îc ®iÓm riªng. ë ®Þa ph−¬ng<br /> nµy th× lo¹i h×nh nµy lµ phï hîp vµ cã hiÖu qu¶ nh−ng ë ®Þa ph−¬ng kh¸c, ®èi t−îng<br /> kh¸c th× lo¹i h×nh kh¸c l¹i phï hîp. Sö dông b¨ng h×nh thu hót ng−êi xem h¬n c¶.<br /> Lo¹i h×nh nµy kÕt hîp ®−îc c¶ h×nh ¶nh, ©m thanh sèng ®éng g©y sù chó ý h¬n.<br /> ë nh÷ng vïng s©u, vïng xa, ®iÒu kiÖn tiÕp cËn víi truyÒn h×nh rÊt Ýt, do ®ã<br /> khi nghe cã chiÕu phim hÇu nh− mäi ng−êi ®Òu ®Õn xem. Sö dông b¨ng h×nh cßn ®¸p<br /> øng ®−îc ng−êi xem vÒ mÆt sè l−îng. Víi c¸c lo¹i h×nh kia, trong cïng mét thêi gian<br /> chØ cã thÓ tuyªn truyÒn cho mét nhãm ®èi t−îng nhá, cßn qua b¨ng h×nh, sè l−îng<br /> xem cã thÓ ®«ng h¬n. Sau khi xem b¨ng, cã thÓ chia nhãm nhá ra ®Ó th¶o luËn. Nh−<br /> vËy, lo¹i h×nh nµy cã thÓ kÕt hîp ®−îc nhiÒu nhãm ®èi t−îng xem cïng mét lóc.<br /> ChiÕu b¨ng video thu hót ®−îc nhiÒu ng−êi nhÊt nh−ng còng cã h¹n chÕ. Lo¹i<br /> b¨ng nµy ph¶i sö dông ®Çu ®a hÖ mµ nhiÒu ®Þa ph−¬ng kh«ng cã. Sù kh«ng phï hîp<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 54 Mét ®¸nh gi¸ nhanh vÒ ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng thö nghiÖm Meena ë ViÖt Nam<br /> <br /> cña lo¹i ®Çu video còng lµm cho viÖc sö dông b¨ng trë nªn kÐm hiÖu qu¶. §Þa ®iÓm<br /> tiÕn hµnh dù ¸n chñ yÕu lµ nh÷ng vïng khã kh¨n, vïng s©u, nhiÒu n¬i ch−a cã ®iÖn,<br /> do ®ã viÖc sö dông lo¹i h×nh truyÒn th«ng nµy trong mét sè tr−êng hîp gÆp khã<br /> kh¨n. T¹i Yªn B¸i, cã x· më b¨ng chØ nghe ®−îc tiÕng mµ kh«ng thÊy h×nh. Khi ®ã<br /> c¸c lo¹i h×nh truyÒn th«ng kh¸c cã −u thÕ h¬n. ViÖc vËn chuyÓn lµm cho b¨ng bÞ bôi,<br /> nhanh háng, gi¶m chÊt l−îng ©m thanh vµ h×nh ¶nh.<br /> <br /> “T«i nghÜ c¸c h×nh thøc nµy ®Òu cã hiÖu qu¶ nh−ng ®Ó cho ng−êi d©n ng−êi ta<br /> dÔ dµng chÊp nhËn vµ nhí l©u nhÊt lµ chiÕu phim, nh−ng chiÕu phim l¹i cã h¹n chÕ<br /> mµ chóng t«i gÆp ph¶i lµ nh÷ng khu vùc kh«ng cã ®iÖn th× chóng t«i gÆp khã kh¨n<br /> vµ thø hai n÷a lµ ®Çu m¸y chóng t«i còng gÆp khã kh¨n” (Trµ Vinh 2, n÷, 33 tuæi, Ñy<br /> viªn Ban chÊp hµnh Héi Liªn hiÖp Phô n÷ tØnh Trµ Vinh).<br /> MÆc dï kh«ng thu hót ®−îc nhiÒu ®èi t−îng nh− chiÕu phim nh−ng tranh lËt<br /> còng lµ lo¹i h×nh truyÒn th«ng ®−îc nhiÒu ng−êi −a thÝch, nhÊt lµ ng−êi lín vµ häc<br /> sinh. Tranh lËt phï hîp víi häc sinh vµ gi¸o viªn v× gÇn gòi víi ph−¬ng ph¸p gi¶ng<br /> d¹y sö dông c¸c gi¸o cô trùc quan trong nhµ tr−êng.<br /> <br /> Ngoµi viÖc kÕt hîp c¸c lo¹i h×nh truyÒn th«ng, ch−¬ng tr×nh cßn sö dông<br /> ph−¬ng ph¸p truyÒn th«ng lÆp l¹i th«ng qua c¸c ho¹t ®éng lång ghÐp. HÇu hÕt ng−êi<br /> d©n chØ cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp, cÇn cã mét qu¸ tr×nh míi cã thÓ lµm cho nhËn thøc<br /> cña hä thay ®æi, tõ ®ã dÉn ®Õn ®iÒu chØnh hµnh vi. TruyÒn th«ng lÆp l¹i n©ng cao<br /> hiªu qu¶ truyÒn th«ng râ rÖt.<br /> 6. Thay lêi kÕt<br /> <br /> “QuyÒn trÎ em” lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc tÕ nhÞ trong bèi c¶nh mét x· héi n«ng<br /> nghiÖp cßn nhiÒu nÐt truyÒn thèng nh− ViÖt nam. Phæ biÕn nh÷ng th«ng ®iÖp liªn<br /> quan tíi chñ ®Ò nµy ngµy cµng trë thµnh cÊp thiÕt vµ râ rµng lµ sÏ gÆp kh«ng Ýt khã<br /> kh¨n th¸ch thøc trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nh− vËy.<br /> <br /> Cã thÓ thÊy r»ng ch−¬ng tr×nh truyÒn th«ng Mai rÊt cã hiÖu qu¶ ®èi víi c¸c<br /> ®Þa ph−¬ng , ®Æc biÖt lµ ë nh÷ng vïng s©u, vïng xa, vïng ®ång bµo d©n téc Ýt ng−êi.<br /> Nh÷ng lo¹i h×nh truyÒn th«ng ®−îc sö dông ®· gãp phÇn thay ®æi b−íc ®Çu nh©n<br /> thøc vµ hµnh vi cña c¸c nhãm ®èi tuîng liªn quan ®Õn vÊn ®Ò quyÒn trÎ em. T¸c<br /> ®éng cña dù ¸n tr−íc hÕt ®Õn nhãm môc tiªu (cha mÑ vµ trÎ em) vµ còng cã t¸c ®éng<br /> ®Õn céng ®ång, ®Õn chÝnh quyÒn, c¸c ban ngµnh, ®oµn thÓ ë ®Þa ph−¬ng. Nhãm<br /> nghiªn cøu cho r»ng víi nh÷ng kinh nghiÖm tÝch cùc rót ra tõ qu¸ tr×nh thùc hiÖn dù<br /> ¸n nµy vµ víi tÇm quan träng cña vÊn ®Ò quyÒn trÎ em vµ vÖ sinh m«i tr−êng t¹i ViÖt<br /> Nam, nªn tiÕp tôc nh©n réng s¸ng kiÕn truyÒn th«ng nµy.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2