KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
tapchikinhtelaodong@dhcd.edu.vn
93
1. Đặt vấn đề
Xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt
đời đã trở thành một hướng đi tất yếu của mọi quốc
gia nhằm bảo đảm cho sự phát triển thịnh vượng,
nhân văn và bền vững. Đây cũng là một chủ trương lớn
của Đảng và Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo,
nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế trong
tình hình mới.
2. Sự cần thiết phải xây dựng xã hội học tập và
thúc đẩy học tập suốt đời cho sinh viên các trường
đại học, cao đẳng
Tư tưởng về xây dựng xã hội học tập và học tập suốt
đời đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập ngay từ sau
khi nước ta giành được độc lập, với quan điểm: “Tôi chỉ
có một ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được
hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng
bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”.
Người từng căn dặn: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục
suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác
thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết
hết rồi. Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày
càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và
hành để tiến bộ kịp Nhân dân” (Hồ Chí Minh).
Đảng ta cũng đã có nhiều văn kiện chỉ đạo xây
dựng và phát triển xã hội học tập như: Chỉ thị số
11-CT/TW (ngày 13/4/2007) về tăng cường sự lãnh đạo
của Đảng đối với công tác khuyến học, khuyến tài, xây
dựng xã hội học tập; Nghị quyết số 29-NQ/TW
(04/11/2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và
đào tạo; Kết luận số 49-KL/TW (10/5/2019) về tiếp tục
thực hiện Chỉ thị số 11-CT/TW đến năm 2030. Văn kiện
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng xác
định: Thúc đẩy xây dựng xã hội học tập, học tập suốt
đời. Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết
định số 489/QĐ-TTg (08/4/2020) về triển khai Kết luận
số 49-KL/TW đến năm 2030.
MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG XÃ HỘI HỌC TẬP VÀ THÚC ĐẨY HỌC TẬP
SUỐT ĐỜI CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG HIỆN NAY
Ngày nhận: 22/8/2025
Ngày phản biện: 24/9/2025
Ngày duyệt đăng: 15/10/2025
Tóm tắt: Trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế, xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy
học tập suốt đời trở thành nhiệm vụ quan trọng của mọi quốc gia. Tại Việt Nam, chủ trương này được xác định là định hướng chiến
lược nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển đất nước bền vững. Việc hình thành ý thức học tập suốt
đời cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng là yếu tố then chốt để tạo dựng đội ngũ trí thức trẻ có năng lực, thích ứng tốt với những
thay đổi của thời đại.
Từ khóa: xã hội học tập, học tập suốt đời, các trường đại học và cao đẳng, sinh viên.
JEL Codes: I21, I23, I25
SOLUTIONS FOR CONSTRUCTING LEARNING SOCIETY AND PROMOTING LIFELONG LEARNING FOR UNIVERSITY
AND COLLEGE STUDENTS TODAY
Abstract: In the context of rapid advancements in science, technology, and international integration, building a learning society and
promoting lifelong learning have become essential tasks for every nation. In Vietnam, this policy has been identified as a strategic
orientation to meet the demands of improving human resource quality and ensuring sustainable national development. Fostering
lifelong learning awareness among university and college students is a key factor in shaping a young intellectual workforce capable
of adapting effectively to the evolving demands of the era.
Keywords: learning society, lifelong learning, university, college, student.
————
* PGS.TS., Trường Đại học Chính trị, Bộ Quốc phòng.
Email: quanghuysqct@gmail.com
** ThS., Trường Đại học Chính trị, Bộ Quốc phòng.
Email: dinhthuanhd@gmail.com
Bùi QuaNg huy*
VŨ ĐÌNh ThuẬN**
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
Taåp chñ
Kinh tế & Lao động
Söë 1 thaáng 10/2025
94
Theo Quyết định số 89/QĐ-TTg (09/01/2013) của
Thủ tướng Chính phủ: “Xã hội học tập là một xã hội
trong đó mọi cá nhân đều phải học tập thường xuyên,
học tập suốt đời và biết tận dụng triệt để các cơ hội
học tập do xã hội mang lại. Do đó, học tập phải trở
thành nhu cầu tự thân, là trách nhiệm của mỗi công
dân, mỗi gia đình, dòng họ, cộng đồng dân cư, của các
ngành, các đoàn thể và của toàn xã hội”.
Là lực lượng trí thức trẻ, sinh viên các trường đại
học, cao đẳng không chỉ tiếp thu tri thức hiện tại mà
còn phải hình thành năng lực tự học, khả năng thích
ứng và tư duy phản biện để tiếp tục học hỏi trong suốt
cuộc đời. Đây là một yêu cầu tất yếu của thời đại tri
thức và đổi mới không ngừng. Đặc điểm nổi bật của
sinh viên là tinh thần cầu tiến, khả năng tiếp cận công
nghệ và thông tin nhanh chóng, cùng với môi trường
năng động giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận phương
pháp học tập hiện đại. Tuy nhiên, học tập suốt đời
không chỉ là trách nhiệm cá nhân của sinh viên mà còn
đòi hỏi sự đồng hành tích cực của nhà trường. Các cơ
sở giáo dục đại học, cao đẳng cần xây dựng hệ sinh
thái học tập mở, đa dạng hóa nội dung đào tạo,
khuyến khích nghiên cứu khoa học và phát triển kỹ
năng mềm nhằm tạo nền tảng vững chắc cho hành
trình học tập không ngừng của sinh viên. Trong bối
cảnh chuyển đổi số, sự gắn kết giữa sinh viên và nhà
trường trở thành yếu tố then chốt để lan tỏa tinh thần
học tập suốt đời, từ đó góp phần hình thành một xã
hội học tập toàn diện và phát triển bền vững.
3. giải pháp xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy
học tập suốt đời cho sinh viên các trường đại học,
cao đẳng
Để góp phần xây dựng các trường đại học, cao
đẳng trở thành một trung tâm xã hội học tập, nơi mọi
sinh viên có cơ hội và điều kiện để học tập suốt đời,
không ngừng nâng cao trình độ, kiến thức, kỹ năng,
góp phần vào thành công của sự nghiệp giáo dục, đào
tạo, sự phát triển của các trường đại học, cao đẳng và
sự phát triển của xã hội, cần tiến hành một số giải
pháp sau đây:
Một là, nâng cao nhận thức trách nhiệm của các chủ
thể và ban hành các quy chế, quy định cho việc xây dựng
xã hội học tập, học tập suốt đời trong các trường đại học,
cao đẳng.
Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, là vấn đề có
tính nguyên tắc mang tính quyết định trong việc xây
dựng thành công một xã hội học tập tại các trường đại
học, cao đẳng. Bởi thống nhất nhận thức là chìa khóa
để tạo ra sự đoàn kết, tạo bước phát triển đột phá về lý
luận, làm cơ sở cho việc xây dựng cơ chế, chính sách
nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu
khoa học và xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời
cho mọi sinh viên.
Quán triệt sâu sắc quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí
Minh; các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước
và Bộ Giáo dục và Đào tạo về xây dựng xã hội học tập,
học tập suốt đời, đặc biệt là Đề án “Xây dựng xã hội
học tập giai đoạn 2021 - 2030” của Thủ tướng Chính
phủ. Xây dựng xã hội học tập trong các trường đại
học, cao đẳng trước hết là trách nhiệm của Đảng ủy,
Ban Giám hiệu các nhà trường. Thực hiện giải pháp
này, đòi hỏi phải nâng cao nhận thức, trách nhiệm các
tổ chức, lực lượng, đặc biệt trách nhiệm của Đảng ủy,
Ban Giám hiệu, đội ngũ cán bộ, giảng viên, sinh viên
các trường đại học, cao đẳng cần lãnh đạo, chỉ đạo
chặt chẽ về đổi mới phương pháp dạy và học, phát
huy vai trò của các tổ chức, lực lượng trong giáo dục
và đẩy mạnh chuyển đổi số để tạo cơ hội học tập suốt
đời cho sinh viên. Nhận thức đó phải được cụ thể hóa
trên cơ sở nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy Đảng, kế
hoạch, chương trình hành động của mỗi nhà trường
và ở từng sinh viên.
Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách
nhiệm của mọi sinh viên về vị trí, vai trò và tầm quan
trọng, quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng xã hội
học tập trong các trường đại học, cao đẳng, làm cho
sinh viên nảy sinh nhu cầu, mong muốn học tập một
cách tự giác, thường xuyên; coi học tập là điều kiện cần
thiết, là niềm vui, niềm hạnh phúc của bản thân, không
phải là một yêu cầu phải phục tùng, thực hiện. Xây
dựng và hoàn thiện các quy chế, quy định, hướng dẫn
về xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời, tạo hành
lang pháp lý cho việc triển khai các hoạt động có hiệu
quả. Xây dựng và ban hành các chính sách khuyến
khích, động viên sinh viên tham gia học tập, tự học,
nghiên cứu khoa học không chỉ trong quá trình học tập
tại trường mà còn cả sau khi tốt nghiệp ra trường. Xây
dựng bộ tiêu chí khung về mô hình “Sinh viên học tập”,
“Nhà trường học tập”,... tổ chức triển khai, hướng dẫn,
kiểm tra đánh giá và công nhận danh hiệu “Sinh viên
học tập”, “Nhà trường học tập” trong các trường đại
học, cao đẳng. Đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số và
ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức các hoạt
động học tập suốt đời; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ
thông tin, công nghệ số nhằm nâng cao năng lực hoạt
động của các cơ sở giáo dục đại học.
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
tapchikinhtelaodong@dhcd.edu.vn
95
Hai là, đổi mới nội dung, hình thức tổ chức học tập,
kiểm tra đánh giá kết quả của sinh viên ở các trường đại
học, cao đẳng.
Đây là điều kiện cần thiết để nâng cao chất lượng,
tạo hứng thú và động lực học tập, thúc đẩy sự phát
triển toàn diện của người học; trực tiếp góp phần nâng
cao hiệu quả xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học
tập suốt đời trong các trường đại học, cao đẳng, đáp
ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục và
đào tạo trong tình hình hiện nay.
Đảng ủy, Ban Giám hiệu các trường đại học, cao
đẳng cần xây dựng và hướng dẫn thực hiện chương
trình học tập linh hoạt, hiện đại, phù hợp với đặc điểm
và điều kiện của từng nhà trường; đồng thời mở rộng
các hình thức đào tạo liên thông, đào tạo văn bằng thứ
hai, đào tạo sau đại học và các khóa bồi dưỡng ngắn
hạn, tạo điều kiện cho người học có cơ hội học tập,
nâng cao trình độ, chuyển đổi ngành nghề, cập nhật
kiến thức trong suốt cuộc đời. Bám sát triết lý giáo dục
của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Học để làm việc, làm người,
làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp và
nhân dân, Tổ quốc và nhân loại” để định hướng việc
xây dựng, đổi mới nội dung và chương trình đào tạo
theo hướng hiện đại, khoa học, thiết thực và gắn với
thực tiễn.
Tăng cường các môn học, chuyên đề về xây dựng
xã hội học tập, kỹ năng tự học, tự nghiên cứu, kỹ năng
học tập suốt đời, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống học liệu
mở và các nền tảng học tập trực tuyến vào quá trình
đào tạo. Trong giảng dạy, cần vận dụng linh hoạt các
phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm
trung tâm, tăng cường tính tương tác, sáng tạo và chủ
động của sinh viên; chuyển vai trò của người dạy
từ “truyền đạt kiến thức” sang “hướng dẫn, hỗ trợ,
khuyến khích người học tự học, tự khám phá”.
Chú trọng rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ
năng làm việc nhóm, kỹ năng thích ứng công nghệ và
tư duy đổi mới sáng tạo. Đổi mới phương pháp kiểm
tra, đánh giá theo hướng không chỉ dựa vào ghi nhớ
kiến thức mà còn đánh giá năng lực tư duy, khả năng
vận dụng, phân tích, tổng hợp và giải quyết các tình
huống thực tiễn, qua đó phản ánh đúng năng lực,
phẩm chất và tiềm năng phát triển của người học, góp
phần xây dựng đội ngũ trí thức có tinh thần học tập
suốt đời, đóng góp vào sự hình thành xã hội học tập
trong thời kỳ mới.
Ba là, xây dựng môi trường văn hóa học tập lành
mạnh, tích cực; khuyến khích sinh viên học tập, trao đổi,
chia sẻ kinh nghiệm.
Môi trường văn hóa học tập tích cực sẽ khơi dậy
tinh thần chủ động, sáng tạo, giúp sinh viên hăng hái
học hỏi, khám phá tri thức, phát triển kỹ năng và năng
lực cá nhân; qua đó hình thành khả năng giải quyết
vấn đề, tư duy phản biện và thái độ học tập suốt đời.
Đồng thời, môi trường đó còn khuyến khích mỗi cá
nhân cởi mở chia sẻ ý tưởng, kinh nghiệm, tôn trọng
sự khác biệt, qua đó góp phần hình thành những công
dân có trách nhiệm, linh hoạt, thích ứng tốt với sự thay
đổi của xã hội.
Hiện nay, cần: “Tiếp tục xây dựng xã hội học tập
dựa trên nền tảng phát triển đồng thời, gắn kết và liên
thông giữa giáo dục chính quy với giáo dục thường
xuyên, liên thông giữa các cấp học, trình độ đào tạo;
vận dụng mọi hình thức giáo dục, đào tạo tiên tiến,
hiệu quả, phù hợp với mục tiêu giáo dục”. Để thực
hiện hiệu quả giải pháp này, các trường đại học, cao
đẳng cần tạo lập không gian học tập mở, thân thiện,
truyền cảm hứng, bao gồm cả không gian vật lý và
không gian trực tuyến; phát triển hệ thống học liệu
điện tử, nền tảng đào tạo số và các chương trình học
tập mở để sinh viên có thể tiếp tục học tập, bồi
dưỡng, cập nhật kiến thức sau khi ra trường. Nhà
trường cần xây dựng mạng lưới cựu sinh viên, duy trì
cộng đồng học tập, diễn đàn khoa học, các khóa học
ngắn hạn và chương trình bồi dưỡng kỹ năng nghề
nghiệp nhằm giúp người học tiếp cận tri thức mới,
thích ứng với yêu cầu phát triển của xã hội, qua đó
góp phần trực tiếp vào xây dựng xã hội học tập, học
tập suốt đời cho mọi người.
Cùng với đó, các trường cần xây dựng quy tắc ứng
xử văn hóa học tập, bảo đảm môi trường chia sẻ, tôn
trọng và hợp tác; tăng quy mô tổ chức hội thảo, tọa
đàm, diễn đàn, hoạt động giao lưu để sinh viên và cựu
sinh viên có cơ hội trao đổi, học hỏi lẫn nhau. Khuyến
khích người học tham gia phản hồi, đề xuất sáng kiến
nâng cao chất lượng học tập, giảng dạy. Chú trọng
phương pháp học tập chủ động, trải nghiệm thực
tiễn, tự học và nghiên cứu khoa học, khơi dậy tinh
thần học tập suốt đời. Đồng thời, thường xuyên đánh
giá, ghi nhận và khen thưởng những tập thể, cá nhân
tích cực trong học tập, chia sẻ và sáng tạo, qua đó lan
tỏa văn hóa học tập, củng cố vai trò của nhà trường
trong việc bồi dưỡng tri thức và nuôi dưỡng xã hội
học tập bền vững.
Bốn là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất; nghiên cứu
biên soạn giáo trình, tài liệu; đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức các hoạt
động học tập.
Giải pháp này giữ vai trò rất quan trọng, trực tiếp
KINH NGHIỆM - THỰC TIỄN
Taåp chñ
Kinh tế & Lao động
Söë 1 thaáng 10/2025
96
nâng cao hiệu quả xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy
học tập suốt đời ở các trường đại học, cao đẳng trong
thời đại hiện nay, bảo đảm cho mọi sinh viên nhận
được các thông tin chính xác, mang tính thời sự; tạo ra
các nền tảng học tập, cho phép sinh viên tham gia vào
các môi trường (cả thực và ảo) và trao đổi thông tin dễ
dàng, nâng cao hiệu quả tự học, củng cố kiến thức và
phát triển kỹ năng một cách toàn diện.
Các trường đại học, cao đẳng cần khảo sát, xác
định rõ nhu cầu về cơ sở vật chất (phòng học, thư
viện, không gian học tập chung...) dựa trên chương
trình đào tạo, số lượng sinh viên và các hoạt động
học tập. Lập kế hoạch đầu tư dài hạn và ngắn hạn,
huy động và phân bổ ngân sách hợp lý và có lộ trình
rõ ràng. Ưu tiên đầu tư vào các hạng mục có tác động
lớn đến chất lượng giảng dạy và học tập, trang bị các
thiết bị dạy học hiện đại có kết nối internet. Quản lý
và bảo trì cơ sở vật chất hiệu quả để đảm bảo các
thiết bị luôn trong tình trạng tốt nhất, kéo dài tuổi
thọ và đảm bảo an toàn. Nghiên cứu biên soạn giáo
trình, tài liệu phục vụ học tập suốt đời cho mọi sinh
viên. Trang bị thêm và khai thác có hiệu quả hệ thống
học liệu, các nền tảng học tập trực tuyến, nền tảng
giáo dục số, mạng internet; các hệ thống quản lý,
giám sát, đánh giá kết quả học tập và các ứng dụng
di động hỗ trợ học tập trực tuyến. Tổ chức bồi dưỡng
kỹ năng khai thác và sử dụng công nghệ thông tin,
internet, công cụ, phần mềm hỗ trợ học tập, nghiên
cứu cho sinh viên.
Năm là, phát huy vai trò của các tổ chức, các lực
lượng trong và ngoài trường đại học, cao đẳng xây dựng
xã hội học tập.
Đây là giải pháp nhằm phát huy sức mạnh tổng
hợp của các tổ chức, các lực lượng trong và ngoài nhà
trường. Trong xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học
tập suốt đời, vai trò và sự phối hợp của các tổ chức, các
lực lượng trong và ngoài trường đại học, cao đẳng là
yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công và phát
triển ổn định của hoạt động này.
Để xây dựng xã hội học tập, các tổ chức, lực lượng
trong và ngoài trường đại học, cao đẳng cần phát huy
vai trò lãnh đạo, định hướng của tổ chức Đảng; nâng
cao năng lực đào tạo và nghiên cứu của các trường;
huy động nguồn lực xã hội, tăng cường hợp tác quốc
tế và thúc đẩy ý thức tự học, học suốt đời của cá nhân
và cộng đồng. Thực hiện giải pháp này, các trường
đại học, cao đẳng phải nâng cao năng lực đào tạo và
nghiên cứu khoa học, xây dựng các chương trình đào
tạo tiên tiến, hiện đại để đáp ứng yêu cầu phát triển
kinh tế - xã hội; phải tôn vinh và có chính sách đãi
ngộ hợp lý đối với đội ngũ cán bộ, giảng viên, nhà
khoa học để họ cống hiến hết mình cho sự nghiệp
giáo dục và đào tạo; cần tăng cường các hoạt động
trao đổi, xây dựng và thực hiện chương trình phối
hợp giữa các nhà trường với nhau; giữa trường đại
học với các địa phương, các tổ chức khuyến học, các
doanh nghiệp, các nhà hảo tâm... từ đó khuyến khích
sự tham gia, đóng góp tài chính, vật chất, trao đổi và
chia sẻ thông tin, công nghệ mới phục vụ cho quá
trình đào tạo của nhà trường. Phối hợp với các cơ
quan thông tin, truyền thông để tuyên truyền về xây
dựng xã hội học tập, lan tỏa tinh thần học tập, tự học
suốt đời trong cộng đồng. Tăng cường tổ chức các
cuộc thi tìm hiểu, các sự kiện mang tính tập thể và
cộng đồng để khuyến khích mọi người cùng tham
gia, tạo cơ hội cho sinh viên giao lưu, học hỏi và chia
sẻ kinh nghiệm. Định kỳ tổ chức các cuộc họp, lấy ý
kiến phản hồi của các bên có liên quan để đánh giá
hiệu quả của các hoạt động, rút ra bài học kinh
nghiệm và điều chỉnh kịp thời các chương trình và
hoạt động tiếp theo.
Trong kỷ nguyên mới, việc xây dựng xã hội học
tập và thúc đẩy học tập suốt đời cho sinh viên các
trường đại học, cao đẳng là nhiệm vụ mang tính cấp
bách. Là lực lượng trí thức kế cận, sinh viên cần được
rèn luyện tư duy tự học, khả năng thích ứng và tinh
thần học hỏi không ngừng. Thực hiện đồng bộ các
giải pháp nêu trên sẽ góp phần hình thành động lực
học tập lâu dài. Qua đó, không chỉ phát triển cá nhân
sinh viên mà còn thúc đẩy sự tiến bộ chung của xã
hội học tập hiện đại. ❍
——————
Tài liệu tham khảo
1, 2, 6. Hồ Chí Minh ( 2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị
quốc gia - Sự thật, Hà Nội, tr.187, tập 4, tr. 377, tập 10, tr.208, tập 6.
3. Thủ tướng Chính phủ (2013), số 89/QĐ-TTg, ngày 09/01/2013,
Quyết định phê duyệt Đề án Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2012
- 2020, tr.1, 5.
4. Thủ tướng Chính phủ (2021), số 1373/QĐ-TTg, ngày 30/7/2021,
Quyết định Phê duyệt Đề án Xây dựng xã hội học tập giai đoạn
2021 - 2030.
5. Tô Lâm (2025), Học tập suốt đời, Báo Chính phủ, bản điện tử, số ra
ngày 02/3/2025. (https://baochinhphu.vn/bai-viet-cua-tong-bi-
thu-to-lam-hoc-tap-suot-doi-102250301172143439.htm).
