Nghệ đen - thuốc chữa các bệnh đường tiêu hóa
Nghệ đen (nga truật) là vị thuốc rất phổ biến ở các
vùng nông thôn, hầu như tất cả các tiệm thuốc bắc
đều có bán, giá cả dễ chịu. Các bà các chị rất ưa
chuộng nó, vị thuốc có nhiều công dụng mà giá cả
lại hợp lý với túi tiền nông dân.
Đây là vị thuốc chữa được nhiều bệnh về đường tiêu
hóa; các bệnh chậm kinh, đặc biệt là các bệnh đau co
thắt do khí trệ. Tuy nhiên nghệ đen là vị thuốc rất khó
uống. Mùi vị của nó vừa đắng lại vừa ngang, nhiều
người cố nuốt nhưng lại bị chặn ngang cổ buộc phải
nôn trở ra.
Cây nghệ đen mọc hoang ở khắp rừng núi Việt Nam,
phát triển rất tốt ở vùng ven sông suối, vùng trung du
có độ ẩm cao, đất màu mỡ tơi xốp. Bộ phận dùng là
rễ củ. Củ thu hái về cắt bỏ rễ con rửa sạch luộc chín,
đem ngâm dấm. Cách làm như sau: Cứ 1kg nghệ đen
ngâm với 160ml dấm, và 500ml nước. Tất cả cho vào
nồi, đậy kín, đun cho đến khi cạn hết nước, vớt ra
thái lát, phơi khô dùng dần.
Công dụng và liều dùng:
Như đã nói nghệ đen rất tốt cho bệnh lý đường tiêu
hóa như viêm dạ dày, loét, vết loét mau ra các tổ
chức hạt, ăn uống chậm tiêu, đau co thắt dạ dày đại
tràng, buồn nôn, kinh nguyệt không đều, chậm kinh,
bế kinh, chuẩn bị có kinh đau bụng. Chế biến thuốc
dạng viên hoàn, thuốc bột trộn mật ong, ăn ngày 40
đến 50g chia làm 2 lần.
Theo đông y: Nghệ đen có vị đắng, cay, tính bình.
Vào kinh can, kinh đại tràng. Có tác dụng hành khí,
phá khí, hoạt huyết, tiêu tích, hóa thực. Trong các
đơn thuốc chữa bệnh, nghệ đen thường phối hợp với
tam lăng, tam lăng thiên về phá huyết tụ, chống kết
tập tiểu cầu. Còn nghệ đen mạnh về hành khí, phá
khí. Nghệ đen có trong đơn thuốc giúp ăn ngon
miệng, đàn bà chóng mặt hoa mắt, bế kinh, hành kinh
đau bụng.
Gồm các vị thuốc sau: Lô hội 25g, long đởm thảo
10g, đại hoàng 10g, nga truật 30g, hồng hoa 15g, hà
thủ ô 20g, đương quy 20g, ngưu tất 20g, đào nhân
20g, hoàng kỳ 30g, đẳng sâm 20g, sài hồ 20g. Các vị
thuốc trên được sao vàng, thái nhỏ, ngâm rượu 2
tuần. Mỗi bữa ăn uống 20ml.
Đối với bệnh co thắt đại tràng thể táo bón, khí trệ, đi
ngoài ra máu có thể dùng nghệ đen 1kg, tam lăng
500g, đại hoàng 40g, vừng đen 200g, tất cả đập bột
trộn với mật ong ngày uống 40g chia 2 lần.
Nghệ đen chữa viêm dạ dày mãn tính, ăn uống tiêu
hóa kém, đầy hơi, ợ chua, buồn nôn: Nghệ đen 1kg, ô
tặc cốt 300g, sài hồ 200g tất cả rang vàng đập bột
trộn với mật ong. Ăn ngày 40g chia 2 lần.
Chú ý: Nên uống thuốc trước khi ăn 30 phút.