
1
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
PHM TH THÙY TRANG
NGHIÊN CU QUÁ TRÌNH LÊN MEN
AXIT GLUCONIC T R ĐƯNG
BNG ASPERGILLUS NIGER
Chuyên ngành: Công ngh Thc phm và Đ ung
Mã s: 60.54.02
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ K THUT
Đà Nng, Năm 2012
2
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: PGS. TS. Đng Minh Nht
Phn bin 1: GS. TS. Đào Hùng Cưng
Phn bin 2: PGS. TS. Lê Th Liên Thanh
Lun văn ñưc bo v trưc Hi ñng chm Lun văn tt nghip
thc sĩ k thut hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 17 tháng 11 năm
2012.
Có th tìm hiu lun văn ti:
− Trung tâm Thông tin-Hc liu, Đi hc Đà Nng
− Trung tâm Hc liu, Đi hc Đà Nng

3
M ĐU
1. TÍNH CP THIT CA Đ TÀI
Axit gluconic là mt axit hu cơ yu, ñưc phát hin ln ñu
tiên vào năm 1870 bi Hasiwetz và Habermann. Axit gluconic và các
mui gluconat có trong t nhiên khá ph! bin do nó ñưc hình thành
t" quá trình oxy hóa glucose. Vào th k# th$ 18, axit này ít ñưc bit
ñn, tuy nhiên ngày nay axit gluconic ñang ñưc $ng d%ng rng rãi
trong nhi&u lĩnh v c như công ngh hóa hc, th c ph'm, dưc ph'm,
dt, luyn kim, thuc da, vt liu xây d ng và nhi&u ngành công
nghip khác. H(ng năm trên th gii sn xut khong 50.000-100.000
tn axit gluconic và t!ng tt c các loi mui gluconat khong
65.000-100.000 tn, trong ñó gm các loi mui như natri gluconat,
kali gluconat, canxi gluconat hay este glucono-δ-lacton cũng là
nhng ph% gia th c ph'm ñưc ch$ng nhn an toàn khi s+ d%ng
M và Châu Âu (theo C%c Qun Lý Th c Ph'm và Dưc Ph'm Hoa
Kỳ), ñưc s+ d%ng làm cht ñi&u v, ph% gia trong sn xut bánh
nưng, sa ñu nành, sa chua, phomat, bánh mỳ.
Sn xut axit gluconic b(ng con ñưng vi sinh ñã ñưc nghiên
c$u và $ng d%ng rng rãi trong nhi&u thp k# qua, trong ñó quá trình
lên men b(ng Aspergillus niger (A. niger) ñưc nghiên c$u s+ d%ng
nhi&u nht. A. niger rt ph! bin trong t nhiên có th tìm thy trên lá
khô, thm th c vt m%c nát, ñt, cây trng. A. niger có tc ñ sinh
trưng phát trin nhanh, d- dàng phân lp các ñi&u kin thông
thưng, trong phòng thí nghim. Do kh năng sinh t!ng hp enzym
cao nên A. niger ñưc dùng rng rãi trong công nghip th c ph'm ñ
thu nhn các ch ph'm enzyme như amylase, protease, pectinase,
glucose oxydase,… và các axit hu cơ như axit xitric, axit gluconic,
axit fumaric,....
4
Trên th gii, nghiên c$u sn xut axit gluconic ngày càng
ñưc quan tâm mnh m., glucose ñưc s+ d%ng là ngun cacbon cho
hu ht các loài vi sinh vt sn xut axit gluconic, tuy nhiên ñ to ra
sn ph'm thương mi v"a ñm bo cht lưng v"a ñm bo hiu qu
kinh t cao thì nguyên liu ñóng vai trò ñc bit quan trng, mt
trong nhng ngun nguyên liu ñáp $ng các yu t trên chính là r/
ñưng, vi ưu ñim ch$a 48-56% ñưng t!ng s, ñó là ngun cacbon
r0 ti&n, r/ ñưng hin nay là s l a chn hàng ñu c1a các nhà nghiên
c$u sn xut axit gluconic.
Theo báo cáo c1a Hip hi mía ñưng Vit Nam c nưc có
khong 40 nhà máy sn xut ñưng, vi t!ng công sut 105.750 tn
mía/ngày, bình quân ñt khong 2.500 tn mía/ngày/nhà máy, lưng
r/ ñưng to ra chim 3-5% trng lưng ép, vì vy t!ng khi lưng r/
ñưng c1a c nưc rt ln, khong 3-5 tn/ngày. R/ ñưng mía còn
ñưc dùng làm nguyên liu trong công nghip lên men ñ sn xut
rưu, cn, dung môi axeton, sinh khi nm men, axit xitric, axit
lactic và glyxerin,... mt phn ñưc dùng làm th$c ăn gia súc.
Hin nay, Vit Nam chưa có cơ s nào sn xut axit
gluconic, tt c axit gluconic hin có ñ&u phi nhp t" nưc ngoài vi
giá thành cao. Vì vy, vic s+ d%ng axit này trong các ngành công
nghip nưc ta s. gp khó khăn v& mt giá thành cũng như chúng
ta s. không ch1 ñng ñưc ngun cung cp.
Xut phát t" nhng vn ñ& trên, chúng tôi th c hin ñ& tài
"Nghiên c u quá trình lên men axit gluconic t! r" ñư%ng b&ng
Aspergillus niger", nh(m kho sát các ñi&u kin lên men thích hp
cho quá trình sinh t!ng hp axit gluconic.
Đ& tài này có th m ra thêm mt hưng trin vng cho vic
thu nhn axit gluconic t" ph% ph'm c1a quá trình sn xut, nó không

5
ch/ có ý nghĩa v& kinh t mà còn m ra kh năng gii quyt các vn
ñ& v& cht lưng sn ph'm, các vn ñ& v& gii pháp k thut mt cách
hiu qu
2. MC TIÊU NGHIÊN CU
- Xác ñnh các thông s công ngh tt nht như: t/ l ging,
thi gian lên men, hàm lưng nitơ b! sung trong quá trình lên men.
- Đ& xut quy trình k thut lên men axit gluconic t" r/
ñưng b(ng ch1ng nm mc A. niger.
3. Đ'I TƯ(NG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
- S+ d%ng r/ ñưng ñưc thu nhn công ty Đưng Kon
Tum ti Km 2, xã Vinh Quang, Thành ph Kon Tum, t/nh Kon Tum.
- Ch1ng nm mc A. niger ti phòng thí nghim khoa Hóa,
trưng Đi hc Bách Khoa, Đi hc Đà Nng.
- Nghiên c$u lên men axit gluconic t" r/ ñưng b(ng ch1ng
nm mc A. niger qui mô phòng thí nghim (PTN).
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
- Phương pháp vt lý:
Xác ñnh nng ñ cht khô b(ng Bx k
- Phương pháp hóa hc:
Xác ñnh hàm lưng ñưng kh+ b(ng phương pháp Bectran
Xác ñnh hàm lưng nitơ t!ng b(ng phương pháp kjehldal.
- Phương pháp hóa lý:
Xác ñnh pH r/ ñưng và pH c1a môi trưng nuôi cy trưc và
sau lên men
Xác ñnh axit gluconic b(ng máy s2c ký l3ng hiu năng
- Phương pháp vi sinh:
Phương pháp hot hóa ging
Phương pháp lên men chìm.
6
- Phương pháp toán hc:
S+ d%ng quy hoch th c nghim toàn phn 3 yu t ñ kho
sát nh hưng c1a các yu t thành phn ñn hàm lưng axit gluconic.
S+ d%ng phương pháp leo dc ñ ti ưu hóa các yu t nh
hưng.
5. Ý NGHĨA KHOA HC CA Đ TÀI
- Xác ñnh mt s thành phn hóa hc trong r/ ñưng và hàm
lưng axit gluconic b(ng các phương pháp (PP) phân tích hin ñi.
- Xác ñnh ñi&u kin lên men tt nht thu ñưc hàm lưng
axit gluconic cao nht.
- Xây d ng ñưc quy trình lên men gluconic t" r/ ñưng
quy mô PTN.
6. Ý NGHĨA TH*C TI+N CA Đ TÀI
- Nghiên c$u này ñã giúp s+ d%ng ph ph'm c1a quá trình
sn xut ñưng to ra ngun nguyên liu chính sn xut axit
gluconic, mang li li ích kinh t cho các nhà sn xut ñưng.
- Gim lưng axit gluconic ngoi nhp, ch1 ñng sn xut.
- M rng $ng d%ng công ngh sinh hc trong công ngh
th c ph'm và mt s lĩnh v c khác.
7. CU TRÚC LUN VĂN
Ngoài phn m ñu, kt lun, tài liu tham kho và ph% l%c,
trong lun văn gm có các chương như sau :
Chương 1: T!ng quan
Chương 2: Đi tưng và phương pháp nghiên c$u
Chương 3: Kt qu và tho lun

7
CHƯƠNG 1
T,NG QUAN
1.1. AXIT GLUCONIC
1.1.1. Gi-i thiu v. axit gluconic
Axit gluconic là mt axit hu cơ yu, có tính sát khu'n,
không bay hơi, không ñc, không có tính ăn mòn, có ngun gc t" β-
D-glucose to thành bi mt phn $ng oxy hóa dưi xúc tác c1a
enzym glucose oxidase. Axit gluconic có mt t nhiên trong các loi
qu, mt ong, trà kombucha (nm hng trà) và rưu vang.
Trong công nghip th c ph'm axit gluconic ñưc s+ d%ng
như mt cht ñi&u v, nó có kh năng to ra hương v chua du nh5 và
ñưc s+ d%ng như mt ph% gia ñi&u ch/nh v chua (E574) dùng cho
các sn ph'm như rưu vang, nưc ép trái cây, sa chua,.…
Tên khoa hc:
(2R,3S,4R,5R)-2,3,4,5,6-pentahyñroxyhexanoic axit
1.1.2. C/u t0o c1a axit gluconic
Axit gluconic là mt hp cht hu cơ có công th$c phân t+ là
C
6
H
12
O
7
, công th$c cu to là:
Hình 1.1. C
u to phân t axit gluconic
8
Axit gluconic có cu trúc hoá hc bao gm mt chu6i sáu
cacbon vi năm nhóm hydroxyl và kt thúc b(ng mt nhóm ch$c
cacboxyl (-COOH). Trong dung dch nưc nng ñ 1/1000 axit
cacboxylic pH gn trung tính, axit cacboxylic này to ra các ion
gluconat và các mui c1a axit gluconic gi chung là các gluconat.
Khi hòa tan trong nưc axit nhanh chóng chuyn sang trng thái cân
b(ng ñng vi vòng glucono-δ-lacton, làm cho dung dch tr thành
h6n hp c1a axit vi glucono-δ-lacton.
1.1.3. Tính ch/t c1a axit gluconic và mui gluconat
1.1.4. L2ch s3 phát tri4n axit gluconic
1.1.5. ng d5ng c1a axit gluconic và mui gluconat
1.1.6. S6n xu/t axit gluconic và mui gluconat
1.1.6.1. Sn xut axit gluconic t enzyme glucose oxidase
1.1.6.2. Sn xut axit gluconic t vi khun
1.1.6.3. Sn xut axit gluconic t A. niger và Penicillium luteum
Axit gluconic
Hình 1.2. Sơ ñ chuyn hóa glucose thành axit gluconic bi A. niger
C
6
H
12
O
6
+ H
2
O + O
2
→
C
6
H
12
O
7
+ H
2
O
2

9
1.2. CƠ S QUÁ TRÌNH LÊN MEN AXIT GLUCONIC
1.2.1. Gi-i thiu v. Aspergillus niger
1.2.2. Các phương pháp lên men
1.2.2.1. Phương pháp lên men b mt
1.2.2.2. Phương pháp lên men b sâu
1.2.3. S sinh trư8ng và phát tri4n c1a vi sinh v9t trong ñi.u kin
nuôi c/y tĩnh
1.2.3.1. Pha m ñu (pha tim phát)
1.2.3.2. Pha logarit (pha lũy tin)
1.2.3.3. Pha n ñnh (pha cân bng)
1.2.3.4. Pha t vong
1.2.4. Các y;u t 6nh hư8ng ñ;n quá trình lên men axit gluconic
1.2.4.1. nh hưng ca cacbon
1.2.4.2. nh hưng ca nitơ
1.2.4.3. nh hưng ca thi gian
1.2.4.4. nh hưng ca oxy
1.2.4.5. nh hưng ca nhit ñ
1.2.4.6. nh hưng ca PH
1.2.4.7. nh hưng ca t l ging
1.3. NGUYÊN LI<U R ĐƯNG
1.3.1. Gi-i thiu nguyên liu r" ñư%ng
1.3.2. M5c ñích c1a x3 lý r" ñư%ng trư-c khi lên men
1.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN CU AXIT GLUCONIC VI<T
NAM VÀ TRÊN TH GI=I
1.4.1. Các công trình nghiên c u trong nư-c
1.4.2. Các công trình nghiên c u nư-c ngoài
10
CHƯƠNG 2
Đ'I TƯ(NG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1. Đ'I TƯ(NG NGHIÊN CU
2.1.1. R" ñư%ng
R/ ñưng ly t" công ty Đưng Kon Tum và ñưc x+ lý
trong phòng thí nghim trưc khi lên men. R/ ñưng ñưc pha loãng
vi t# l r/ ñưng:nưc là 2:1 kg/kg, tin hành x+ lý nhit 85-90
o
C
trong thi gian 45-60 phút, ñi&u kin này hu ht các tp khu'n ñ&u
b tiêu dit. Sau khi x+ lý nhit tin hành ly tâm nguyên liu 8
o
C, tc
ñ 5500 vòng/phút, thi gian 30 phút, tách các cht không hòa tan và
các cht keo ra kh3i r/ ñưng. Kt thúc quá trình x+ lý r/ ñưng ñưc
bo qun 4
o
C.
2.1.2. Ch1ng vi sinh v9t
Ch1ng nm mc A. niger ñưc nuôi cy và gi ging ti
PTN khoa Hóa, trưng Đi hc Bách Khoa, Đi hc Đà Nng.
2.2. HÓA CHT VÀ THIT B
2.2.1. Hóa ch/t
2.2.2. Thi;t b2
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
2.3.1. Phương pháp v9t lý
2.3.2. Phương pháp hóa lý
2.3.3. Phương pháp hóa h>c
2.3.4. Phương pháp vi sinh
2.3.5 Phương pháp toán h>c

