Quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của nước ta: Quá trình hình thành và phương pháp của nhà nước p4

2.3. ChÝnh s¸ch huy ®éng vµ sö dông nguån vèn

2.3.1. Thùc tr¹ng huy ®éng vèn cña nhµ níc

Níc ta còng nh bÊt kú mét níc nµo trªn thÕ giíi muèn thùc hiÖn c«ng

nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ th× cÇn ph¶i cã vèn. Tõ n¨m 1992 trë l¹i, nhê thùc hiÖn

chÝnh s¸ch tµi chÝnh th¾t chÆt, Nhµ níc ®· chÊm døt ®îc t×nh tr¹ng ph¸t hµnh tiÒn

cho tiªu dïng cña ng©n s¸ch, sè thu kh«ng nh÷ng ®· bï ®¾p sè chi thêng xuyªn

mµ cßn dµnh ra mét phÇn ®Ó tÝch luü ®Çu t cho c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸.

Nhng nÕu chØ dïng sè tiÒn tÝch luü ®ã th× sÏ kh«ng ®ñ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. Do ®ã

Nhµ níc ®· cã nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó huy ®éng vèn trong vµ ngoµi níc. ViÖc huy

®éng vèn trong níc b»ng c¸c h×nh thøc tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu tuy cã ph¸t triÓn song

sè vèn huy ®éng ®îc cßn rÊt h¹n chÕ vµ chñ yÕu vÉn lµ nguån vèn ng¾n h¹n

(chiÕm 90% doanh sè ph¸t hµnh). H×nh thøc huy ®éng vèn cßn ®¬n ®iÖu. H×nh thøc

tÝn phiÕu kho b¹c víi thêi h¹n dµi (3 n¨m) hÇu nh cha nhËn ®îc sù hëng øng

nhiÖt t×nh cña d©n c, vµ chñ yÕu lµ dïng biÖn ph¸p b¾t buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i

mua. Tuy Nhµ níc ®· thiÕt lËp ®îc hÖ thèng ng©n hµng hai cÊp: Ng©n hµng Nhµ

níc qu¶nlý Nhµ níc vÒ tiÒn tÖ tÝn dông vµ ng©n hµng th¬ng m¹i lµm nhiÖm vô

kinh doanh tiÒn tÖ trªn nguyªn t¾c ®i vay ®Ó cho vay. Nhng tæng sè vèn huy ®éng

trong d©n c b»ng c¸c h×nh thøc qua kªnh ng©n hµng vµ ng©n hµng nh tÝn phiÕu,

tr¸i phiÕu kho b¹c, tiÒn tiÕt kiÖm...GÇn ®©y míi chØ ®¹t 8000 tØ ®ång/n¨m, chiÕm

kho¶ng 5% GDP vµ chñ yÕu lµ nguån vèn ng¾n h¹n. Nh vËy, nÕu so víi c¸c níc

cïng khu vùc §«ng Nam ¸ th× tû lÖ vèn trong níc ®Ó ®Çu t cho c«ng nghiÖp ho¸

hiÖn ®¹i ho¸ cña níc ta cßn thÊp. Nguyªn nh©n cña t×nh h×nh trªn lµ do mét sè

chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ hiÖn nay cha t¹o ®iÒu kiÖn vµ khuyÕn khÝch tho¶ ®¸ng

c¸c doanh nghiÖp tù ®Çu t ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh nh chÝnh s¸ch thuÕ, chÕ

®é thu khÊu hao. C¸c h×nh thøc huy ®éng vèn cha ®îc më réng. Ngêi d©n cha

thËt tin tëng vµo sù æn ®Þnh kinh tÕ, cßn sù l¹m ph¸t khñng ho¶ng. KÕ ®Õn lµ Nhµ

níc cha cã nhiÒu h×nh thøc huy ®éng vèn linh ho¹t, cã l·i suÊt hÊp dÉn còng nh

cha t¹o ra ®îc m«i trêng ph¸t lý, m«i trêng kinh tÕ vµ bé m¸y nh©n sù ®¸p øng

yªu cÇu cña kinh tÕ thÞ trêng.

2.3.2. Thùc tr¹ng vai trß cña Nhµ níc trong viÖc sö dông vµ qu¶n lý vèn

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®Çu t cña Nhµ níc bíc ®Çu ®· cã mét sè thay ®æi

theo chiÒu híng tèt, mét sè c«ng tr×nh ®· ph¸t huy t¸c dông lµm t¨ng thªm c¬ së

vËt chÊt kÜ thuËt cho bíc míi thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i

ho¸.Tuy nhiªn nh×n chung viÖc sö dông vèn ®Çu t cña Nhµ níc ®Õn nay vÉn cßn

rÊt l·ng phÝ vµ kÐm hiÖu qu¶. Quan niÖm cña Nhµ níc vÒ ®Çu t cßn ®¬n gi¶n, chØ

chó träng vµo ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n ®Ó lµm t¨ng tµi s¶n cè ®Þnh, cha quan t©m

thÝch ®¸ng vµ g¾n bã víi ®Çu t x©y dùng c¬ së nguyªn liÖu, ®Çu t vµo con ngêi

vµ ph¸t triÓn khoa häc kÜ thuËt. §èi víi c¬ cÊu ®Çu t còng cßn nhiÒu bÊt hîp lý:

Nhµ níc cha chó ý thÝch ®¸ng ®Õn ®Çu t cho kÕt cÊu h¹ tÇng, hiÖu qu¶ vèn ®Çu

t thÊp do kh«ng Ýt trêng hîp ®Çu t sai, c¬ chÕ cÊp ph¸t vèn cña Nhµ níc vÉn

cßn mang tÝnh chÊt bao cÊp, thÊt tho¸t, t¨ng phÝ nhiÒu.KÕt qu¶ tÝnh to¸n cho thÊy

hiÖu qu¶ vèn ®Çu t hiÖn nay lµ rÊt thÊp thÓ hiÖn qua sù so s¸nh gi÷a tæng sè vèn

®Çu t vµ gi¸ trÞ tµi s¶n cè ®Þnh t¨ng thªm nh sau: Thêi k× 1986 - 1990 cø bá ra

100 ®ång vèn ®Çu t th× chØ thu ®îc kho¶ng 50 ®éng gi¸ trÞ tµi s¶n t¨ng thªm,

n¨m 1991 lµ 51,5 ®ång vµ n¨m 1992 lµ 48,2 ®ång, tØ lÖ thÊt tho¸t lªn ®Õn 30%. Së

dÜ cã sù thÊt tho¸t lín nh thÕ lµ do c¬ chÕ cÊp ph¸t, thanh to¸n ®Õn giao nhËn thÊu,

nghiÖm thu, quyÕt to¸n c«ng tr×nh cã nhiÒu c¬ quan qu¶n lý nhng l¹i thiÕu sù quy

®Þnh tr¸ch nhiÖm cô thÓ, kh«ng c¬ quan nµo chÞu tr¸ch nhiÖm tõ ®Çu ®Õn cuèi vÒ sè

vèn ®Çu t cña Nhµ níc.

T×nh h×nh qu¶n lý vµ sö dông vèn ®Çu t níc ngoµi còng cßn nhiÒu ®iÒu cÇn

ph¶i xem xÐt l¹i. Nh÷ng n¨m qua vèn ®Çu t trùc tiÕp cña níc ngoµi vµo níc ta

tuy t¨ng nhanh qua c¸c n¨m, song vÉn cßn cã sù mÊt c©n ®èi vÒ c¬ cÊu ®Çu t, viÖc

chuyÓn giao c«ng nghÖ míi vµo ViÖt Nam cßn bÞ h¹n chÕ. Trong qu¸ tr×nh thùc

hiÖn luËt ®Çu t vµ triÓn khai c¸c d ¸n ®· vµ ®ang xuÊt hiÖn nh÷ng tiªu cùc trong

viÖc lîi dông s¬ hë trong c¬ chÕ chÝnh s¸ch cña Nhµ níc. Cã thùc tr¹ng trªn lµ do:

LuËt ®Çu t cña Nhµ níc dï ®· x¸c ®Þnh c¸c lÜnh vùc u tiªn ph¸t triÓn

nhng l¹i chËm ®a ra danh môc c¸c dù ¸n gäi vèn vµ cßn bÞ ®éng trong gäi vèn.

ChÝnh s¸ch tµi chÝnh cha râ rµng trong x¸c ®Þnh u ®·i theo vïng l·nh thæ

còng nh cha ®ñ hÊp dÉn ®Ó khuyÕn khÝch c¸c nhµ ®Çu t bá vèn kinh doanh vµo

lÜnh vùc thuéc c¬ së h¹ tÇng phôc vô c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. Mét sè n¨m do

béi chi nªn Nhµ níc ®· ph¶i dïng c¶ vèn vay cña níc ngoµi ®Ó tiªu dïng cho

ng©n s¸ch, lµm ®ång vèn vay kh«ng ph¸t huy ®îc hiÖu qu¶. Nhµ níc kh¸ chó

träng vay nî nhng xem nhÑ hiÖu qu¶ sö dông vèn vay vµ nghÜa vô tr¶ nî. TÝnh

chÊt bao cÊp trong viÖc vay vµ sö dông vèn cßn kh¸ phæ biÕn vµ nghiªm träng. Nhµ

níc cha cã mét chiÕn lîc vay nî, tiÕp nhËn vµ sö dông vèn vay níc ngoµi mét

c¸ch chñ ®éng, cã tÝnh ®Õn nhu cÇu, kh¶ n¨ng hÊp thô vµ tr¶ nî cña ®Êt níc nªn

viÖc vay nî cßn diÔn ra rÊt tuú tiÖn.

T×nh tr¹ng mÊt c©n ®èi trong c¬ cÊu ®Çu t vÉn cßn tån t¹i, ngêi d©n cha

thËt tin tëng vµo ®êng lèi ®æi míi cña Nhµ níc. Trong mét sè chÝnh s¸ch kinh

tÕ tµi chÝnh, nhµ níc cha cã c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch m¹nh mÏ ®Çu t trong

vµ ngoµi níc vµo c¸c lÜnh vùc, ngµnh nghÒ mòi nhän cÇn ph¸t triÓn nhanh chãng

®Ó phôc vô c«ng nghiÖp ho¸. Trong nh÷ng n¨m tíi, ®Ó qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸

hiÖn ®¹i ho¸ vµ s¶n xuÊt kinh doanh ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao Nhµ níc tÊt yÕu ph¶i

b¶o toµn ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn h¬n n÷a.

2.4. Qu¶n lý qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸

2.4.1. Thùc tr¹ng vai trß qu¶n lý cña nhµ níc

C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ chñ yÕu nh»m

vµo nh÷ng ho¹t ®éng ®iÒu hµnh chØ ®¹o viÖc h×nh thµnh vµ triÓn khai thùc hiÖn chñ

tr¬ng cña Nhµ níc trong nÒn kinh tÕ. C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý cña Nhµ níc ta

trong thêi gian qua ®· cã nhiÒu thay ®æi tiÕn bé. Trong nhËn thøc vÒ c«ng nghiÖp

ho¸ ®· cã nh÷ng nh×n nhËn míi c¶ vÒ môc tiªu, néi dung, quy m« lÉn biÖn ph¸p

qu¶n lý. Môc tiªu cña c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ

t¨ng cêng c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt vµ tr×nh ®é c«ng nghiÖp, n©ng cao tr×nh ®é hiÖn

®¹i ho¸ trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vµ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n.

Chñ tr¬ng ®êng lèi c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®· ®îc x¸c ®Þnh toµn

diÖn thÝch hîp h¬n. §ã lµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ toµn diÖn trong c¸c ngµnh

kinh tÕ quèc d©n, cã träng ®iÓm lµ c«ng nghiÖp, u tiªn ngµnh c«ng nghiÖp chÕ

biÕn, cã sù kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng trong ®ã ph¶i u tiªn

cho c¸c vïng träng ®iÓm. Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ víi sù ®Çu t

ph¸t triÓn toµn diÖn nhng trong ®ã chó träng nhÊt vÒ c«ng nghÖ vµ tri thøc c«ng

nghÖ.

BiÖn ph¸p thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ còng ®îc Nhµ níc ®iÒu

chØnh trong ®ã râ nhÊt lµ: Thùc hiÖn quy ho¹ch ph¸t triÓn toµn diÖn kinh tÕ x· héi

theo tõng cÊp, c¨n cø vµo ®iÒu kiÖn vµ lîi thÕ so s¸nh cô thÓ mµ x¸c ®Þnh quy ho¹ch

x¸c ®inh c¸c c«ng tr×nh theo yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸. §iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t

t¹o c¸n bé ®îc t¨ng cêng m¹nh ë nh÷ng ngµnh chuyªn m«n ®ang rÊt thiÕu nh:

C«ng nghÖ, marketing qu¶n trÞ kinh doanh vµ nh÷ng lÜnh vùc kh«ng thÓ thiÕu khi

thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸.

Tuy nhiªn vÉn cßn mét sè vÊn ®Ò cha thèng nhÊt trong biÖn ph¸p qu¶n lý

thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. Cô thÓ lµ:

Ph¬ng híng khai th¸c tiÒm n¨ng cha râ rµng chÝnh x¸c. Nh×n chung c¸c

so s¸nh trong xu thÕ ph¸t triÓn chung cña níc ta vµ thÕ giíi cßn cã nh÷ng ®iÓm

kh¸c xa nhau.

TiÕn tr×nh thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ cha ®îc nhµ níc dÞch ra

cô thÓ. VÒ tæng qu¸t, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ sÏ ®îc thùc hiÖn trong thêi gian

tõ nay ®Õn n¨m 2020 nhng c¸c bíc cô thÓ cha ®îc x¸c ®Þnh râ rµng. Do ®ã

trong tiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c môc tiªu ph¸t triÓn ®· n¶y sinh mét sè vÊn ®Ò. VÝ dô

nh vÊn ®Ò thùc hiÖn ph¸t triÓn c«ng nghÖ chÕ biÕn nh thÕ nµo vµ vµo lóc nµo khi

nguån nguyªn liÖu cha ®îc ph¸t triÓn...Gi¶i ph¸p vay vèn vµ sö dông vèn vay

nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ rÊt lín ph¶i cã sù hç trî tõ bªn ngoµi.Nhng Nhµ níc vÉn

cha tÝnh to¸n kÜ trong viÖc thanh to¸n tr¶ nî sau nµy. ViÖc ph¸t triÓn hiÖn nay víi

søc ®Ì nÆng cña c¸c mãn nî trong 20-25 n¨m n÷a.

Ph¬ng híng chØ ®¹o nhËp c«ng nghÖ cha cô thÓ. NhiÒu vÊn ®Ò trong chñ

tr¬ng nhËp c«ng nghÖ kh«ng ®îc chØ ®¹o døt kho¸t vµ thùc hiÖn thèng nhÊt nh:

X¸c ®Þnh tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn ë møc nµo, c¬ cÊu c«ng nghÖ cÇn nhËp ra

sao, hiÖn ®¹i ho¸ c¸c c«ng nghÖ truyÒn thèng nh thÕ nµo.ViÖc kiÓm so¸t nhËp

c«ng nghÖ qua c¸c dù ¸n ®Çu t cña níc ngoµi còng kh«ng chÆt chÏ, diÔn ra t×nh

tr¹ng nhËp c¸c c«ng nghÖ thÊp c«ng nghÖ lo¹i th¶i vµo níc ta. Chóng ta l¹i qu¸

thiÕu c¸c th«ng tin vÒ c«ng nghÖ. Do vËy khi ®îc níc ngoµi giíi thiÖu vÒ mét

c«ng nghÖ nµo ®ã th× kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ó so s¸nh nhËn biÕt ®îc tr×nh ®é c«ng

nghÖ ®ã tiªn tiÕn møc nµo, u ®iÓm nhîc ®iÓm so víi c«ng nghÖ cïng lo¹i kh¸c

lµm Nhµ níc rÊt khã kh¨n trong qu¸ tr×nh qu¶n lý, ¶nh hëng lín tíi qu¸ tr×nh

c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ë níc ta.

Quá trình hình thành và phương pháp của nhà nước đối với quá trình công nghiệp hóa-hiên đại hóa của nước ta p4

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi