Quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của nước ta: Quá trình hình thành và phương pháp của nhà nước p4

2.3. ChÝnh s¸ch huy ®éng vµ sö dông nguån vèn

2.3.1. Thùc tr¹ng huy ®éng vèn cña nhµ níc

Níc ta còng nh bÊt kú mét níc nµo trªn thÕ giíi muèn thùc hiÖn c«ng

nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ th× cÇn ph¶i cã vèn. Tõ n¨m 1992 trë l¹i, nhê thùc hiÖn

chÝnh s¸ch tµi chÝnh th¾t chÆt, Nhµ níc ®· chÊm døt ®îc t×nh tr¹ng ph¸t hµnh tiÒn

cho tiªu dïng cña ng©n s¸ch, sè thu kh«ng nh÷ng ®· bï ®¾p sè chi thêng xuyªn

mµ cßn dµnh ra mét phÇn ®Ó tÝch luü ®Çu t cho c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸.

Nhng nÕu chØ dïng sè tiÒn tÝch luü ®ã th× sÏ kh«ng ®ñ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. Do ®ã

Nhµ níc ®· cã nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó huy ®éng vèn trong vµ ngoµi níc. ViÖc huy

®éng vèn trong níc b»ng c¸c h×nh thøc tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu tuy cã ph¸t triÓn song

sè vèn huy ®éng ®îc cßn rÊt h¹n chÕ vµ chñ yÕu vÉn lµ nguån vèn ng¾n h¹n

(chiÕm 90% doanh sè ph¸t hµnh). H×nh thøc huy ®éng vèn cßn ®¬n ®iÖu. H×nh thøc

tÝn phiÕu kho b¹c víi thêi h¹n dµi (3 n¨m) hÇu nh cha nhËn ®îc sù hëng øng

nhiÖt t×nh cña d©n c, vµ chñ yÕu lµ dïng biÖn ph¸p b¾t buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i

mua. Tuy Nhµ níc ®· thiÕt lËp ®îc hÖ thèng ng©n hµng hai cÊp: Ng©n hµng Nhµ

níc qu¶nlý Nhµ níc vÒ tiÒn tÖ tÝn dông vµ ng©n hµng th¬ng m¹i lµm nhiÖm vô

kinh doanh tiÒn tÖ trªn nguyªn t¾c ®i vay ®Ó cho vay. Nhng tæng sè vèn huy ®éng

trong d©n c b»ng c¸c h×nh thøc qua kªnh ng©n hµng vµ ng©n hµng nh tÝn phiÕu,

tr¸i phiÕu kho b¹c, tiÒn tiÕt kiÖm...GÇn ®©y míi chØ ®¹t 8000 tØ ®ång/n¨m, chiÕm

kho¶ng 5% GDP vµ chñ yÕu lµ nguån vèn ng¾n h¹n. Nh vËy, nÕu so víi c¸c níc

cïng khu vùc §«ng Nam ¸ th× tû lÖ vèn trong níc ®Ó ®Çu t cho c«ng nghiÖp ho¸

hiÖn ®¹i ho¸ cña níc ta cßn thÊp. Nguyªn nh©n cña t×nh h×nh trªn lµ do mét sè

chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ hiÖn nay cha t¹o ®iÒu kiÖn vµ khuyÕn khÝch tho¶ ®¸ng

c¸c doanh nghiÖp tù ®Çu t ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh nh chÝnh s¸ch thuÕ, chÕ

®é thu khÊu hao. C¸c h×nh thøc huy ®éng vèn cha ®îc më réng. Ngêi d©n cha

thËt tin tëng vµo sù æn ®Þnh kinh tÕ, cßn sù l¹m ph¸t khñng ho¶ng. KÕ ®Õn lµ Nhµ

níc cha cã nhiÒu h×nh thøc huy ®éng vèn linh ho¹t, cã l·i suÊt hÊp dÉn còng nh

cha t¹o ra ®îc m«i trêng ph¸t lý, m«i trêng kinh tÕ vµ bé m¸y nh©n sù ®¸p øng

yªu cÇu cña kinh tÕ thÞ trêng.

2.3.2. Thùc tr¹ng vai trß cña Nhµ níc trong viÖc sö dông vµ qu¶n lý vèn

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®Çu t cña Nhµ níc bíc ®Çu ®· cã mét sè thay ®æi

theo chiÒu híng tèt, mét sè c«ng tr×nh ®· ph¸t huy t¸c dông lµm t¨ng thªm c¬ së

vËt chÊt kÜ thuËt cho bíc míi thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i

ho¸.Tuy nhiªn nh×n chung viÖc sö dông vèn ®Çu t cña Nhµ níc ®Õn nay vÉn cßn

rÊt l·ng phÝ vµ kÐm hiÖu qu¶. Quan niÖm cña Nhµ níc vÒ ®Çu t cßn ®¬n gi¶n, chØ

chó träng vµo ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n ®Ó lµm t¨ng tµi s¶n cè ®Þnh, cha quan t©m

thÝch ®¸ng vµ g¾n bã víi ®Çu t x©y dùng c¬ së nguyªn liÖu, ®Çu t vµo con ngêi

vµ ph¸t triÓn khoa häc kÜ thuËt. §èi víi c¬ cÊu ®Çu t còng cßn nhiÒu bÊt hîp lý:

Nhµ níc cha chó ý thÝch ®¸ng ®Õn ®Çu t cho kÕt cÊu h¹ tÇng, hiÖu qu¶ vèn ®Çu

t thÊp do kh«ng Ýt trêng hîp ®Çu t sai, c¬ chÕ cÊp ph¸t vèn cña Nhµ níc vÉn

cßn mang tÝnh chÊt bao cÊp, thÊt tho¸t, t¨ng phÝ nhiÒu.KÕt qu¶ tÝnh to¸n cho thÊy

hiÖu qu¶ vèn ®Çu t hiÖn nay lµ rÊt thÊp thÓ hiÖn qua sù so s¸nh gi÷a tæng sè vèn

®Çu t vµ gi¸ trÞ tµi s¶n cè ®Þnh t¨ng thªm nh sau: Thêi k× 1986 - 1990 cø bá ra

100 ®ång vèn ®Çu t th× chØ thu ®îc kho¶ng 50 ®éng gi¸ trÞ tµi s¶n t¨ng thªm,

n¨m 1991 lµ 51,5 ®ång vµ n¨m 1992 lµ 48,2 ®ång, tØ lÖ thÊt tho¸t lªn ®Õn 30%. Së

dÜ cã sù thÊt tho¸t lín nh thÕ lµ do c¬ chÕ cÊp ph¸t, thanh to¸n ®Õn giao nhËn thÊu,

nghiÖm thu, quyÕt to¸n c«ng tr×nh cã nhiÒu c¬ quan qu¶n lý nhng l¹i thiÕu sù quy

®Þnh tr¸ch nhiÖm cô thÓ, kh«ng c¬ quan nµo chÞu tr¸ch nhiÖm tõ ®Çu ®Õn cuèi vÒ sè

vèn ®Çu t cña Nhµ níc.

T×nh h×nh qu¶n lý vµ sö dông vèn ®Çu t níc ngoµi còng cßn nhiÒu ®iÒu cÇn

ph¶i xem xÐt l¹i. Nh÷ng n¨m qua vèn ®Çu t trùc tiÕp cña níc ngoµi vµo níc ta

tuy t¨ng nhanh qua c¸c n¨m, song vÉn cßn cã sù mÊt c©n ®èi vÒ c¬ cÊu ®Çu t, viÖc

chuyÓn giao c«ng nghÖ míi vµo ViÖt Nam cßn bÞ h¹n chÕ. Trong qu¸ tr×nh thùc

hiÖn luËt ®Çu t vµ triÓn khai c¸c d ¸n ®· vµ ®ang xuÊt hiÖn nh÷ng tiªu cùc trong

viÖc lîi dông s¬ hë trong c¬ chÕ chÝnh s¸ch cña Nhµ níc. Cã thùc tr¹ng trªn lµ do:

LuËt ®Çu t cña Nhµ níc dï ®· x¸c ®Þnh c¸c lÜnh vùc u tiªn ph¸t triÓn

nhng l¹i chËm ®a ra danh môc c¸c dù ¸n gäi vèn vµ cßn bÞ ®éng trong gäi vèn.

ChÝnh s¸ch tµi chÝnh cha râ rµng trong x¸c ®Þnh u ®·i theo vïng l·nh thæ

còng nh cha ®ñ hÊp dÉn ®Ó khuyÕn khÝch c¸c nhµ ®Çu t bá vèn kinh doanh vµo

lÜnh vùc thuéc c¬ së h¹ tÇng phôc vô c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. Mét sè n¨m do

béi chi nªn Nhµ níc ®· ph¶i dïng c¶ vèn vay cña níc ngoµi ®Ó tiªu dïng cho

ng©n s¸ch, lµm ®ång vèn vay kh«ng ph¸t huy ®îc hiÖu qu¶. Nhµ níc kh¸ chó

träng vay nî nhng xem nhÑ hiÖu qu¶ sö dông vèn vay vµ nghÜa vô tr¶ nî. TÝnh

chÊt bao cÊp trong viÖc vay vµ sö dông vèn cßn kh¸ phæ biÕn vµ nghiªm träng. Nhµ

níc cha cã mét chiÕn lîc vay nî, tiÕp nhËn vµ sö dông vèn vay níc ngoµi mét

c¸ch chñ ®éng, cã tÝnh ®Õn nhu cÇu, kh¶ n¨ng hÊp thô vµ tr¶ nî cña ®Êt níc nªn

viÖc vay nî cßn diÔn ra rÊt tuú tiÖn.

T×nh tr¹ng mÊt c©n ®èi trong c¬ cÊu ®Çu t vÉn cßn tån t¹i, ngêi d©n cha

thËt tin tëng vµo ®êng lèi ®æi míi cña Nhµ níc. Trong mét sè chÝnh s¸ch kinh

tÕ tµi chÝnh, nhµ níc cha cã c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch m¹nh mÏ ®Çu t trong

vµ ngoµi níc vµo c¸c lÜnh vùc, ngµnh nghÒ mòi nhän cÇn ph¸t triÓn nhanh chãng

®Ó phôc vô c«ng nghiÖp ho¸. Trong nh÷ng n¨m tíi, ®Ó qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸

hiÖn ®¹i ho¸ vµ s¶n xuÊt kinh doanh ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao Nhµ níc tÊt yÕu ph¶i

b¶o toµn ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn h¬n n÷a.

2.4. Qu¶n lý qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸

2.4.1. Thùc tr¹ng vai trß qu¶n lý cña nhµ níc

C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ chñ yÕu nh»m

vµo nh÷ng ho¹t ®éng ®iÒu hµnh chØ ®¹o viÖc h×nh thµnh vµ triÓn khai thùc hiÖn chñ

tr¬ng cña Nhµ níc trong nÒn kinh tÕ. C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý cña Nhµ níc ta

trong thêi gian qua ®· cã nhiÒu thay ®æi tiÕn bé. Trong nhËn thøc vÒ c«ng nghiÖp

ho¸ ®· cã nh÷ng nh×n nhËn míi c¶ vÒ môc tiªu, néi dung, quy m« lÉn biÖn ph¸p

qu¶n lý. Môc tiªu cña c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ

t¨ng cêng c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt vµ tr×nh ®é c«ng nghiÖp, n©ng cao tr×nh ®é hiÖn

®¹i ho¸ trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp vµ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n.

Chñ tr¬ng ®êng lèi c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®· ®îc x¸c ®Þnh toµn

diÖn thÝch hîp h¬n. §ã lµ thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ toµn diÖn trong c¸c ngµnh

kinh tÕ quèc d©n, cã träng ®iÓm lµ c«ng nghiÖp, u tiªn ngµnh c«ng nghiÖp chÕ

biÕn, cã sù kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a trung ¬ng vµ ®Þa ph¬ng trong ®ã ph¶i u tiªn

cho c¸c vïng träng ®iÓm. Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ víi sù ®Çu t

ph¸t triÓn toµn diÖn nhng trong ®ã chó träng nhÊt vÒ c«ng nghÖ vµ tri thøc c«ng

nghÖ.

BiÖn ph¸p thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ còng ®îc Nhµ níc ®iÒu

chØnh trong ®ã râ nhÊt lµ: Thùc hiÖn quy ho¹ch ph¸t triÓn toµn diÖn kinh tÕ x· héi

theo tõng cÊp, c¨n cø vµo ®iÒu kiÖn vµ lîi thÕ so s¸nh cô thÓ mµ x¸c ®Þnh quy ho¹ch

x¸c ®inh c¸c c«ng tr×nh theo yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸. §iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t

t¹o c¸n bé ®îc t¨ng cêng m¹nh ë nh÷ng ngµnh chuyªn m«n ®ang rÊt thiÕu nh:

C«ng nghÖ, marketing qu¶n trÞ kinh doanh vµ nh÷ng lÜnh vùc kh«ng thÓ thiÕu khi

thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸.

Tuy nhiªn vÉn cßn mét sè vÊn ®Ò cha thèng nhÊt trong biÖn ph¸p qu¶n lý

thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. Cô thÓ lµ:

Ph¬ng híng khai th¸c tiÒm n¨ng cha râ rµng chÝnh x¸c. Nh×n chung c¸c

so s¸nh trong xu thÕ ph¸t triÓn chung cña níc ta vµ thÕ giíi cßn cã nh÷ng ®iÓm

kh¸c xa nhau.

TiÕn tr×nh thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ cha ®îc nhµ níc dÞch ra

cô thÓ. VÒ tæng qu¸t, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ sÏ ®îc thùc hiÖn trong thêi gian

tõ nay ®Õn n¨m 2020 nhng c¸c bíc cô thÓ cha ®îc x¸c ®Þnh râ rµng. Do ®ã

trong tiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c môc tiªu ph¸t triÓn ®· n¶y sinh mét sè vÊn ®Ò. VÝ dô

nh vÊn ®Ò thùc hiÖn ph¸t triÓn c«ng nghÖ chÕ biÕn nh thÕ nµo vµ vµo lóc nµo khi

nguån nguyªn liÖu cha ®îc ph¸t triÓn...Gi¶i ph¸p vay vèn vµ sö dông vèn vay

nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ rÊt lín ph¶i cã sù hç trî tõ bªn ngoµi.Nhng Nhµ níc vÉn

cha tÝnh to¸n kÜ trong viÖc thanh to¸n tr¶ nî sau nµy. ViÖc ph¸t triÓn hiÖn nay víi

søc ®Ì nÆng cña c¸c mãn nî trong 20-25 n¨m n÷a.

Ph¬ng híng chØ ®¹o nhËp c«ng nghÖ cha cô thÓ. NhiÒu vÊn ®Ò trong chñ

tr¬ng nhËp c«ng nghÖ kh«ng ®îc chØ ®¹o døt kho¸t vµ thùc hiÖn thèng nhÊt nh:

X¸c ®Þnh tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn ë møc nµo, c¬ cÊu c«ng nghÖ cÇn nhËp ra

sao, hiÖn ®¹i ho¸ c¸c c«ng nghÖ truyÒn thèng nh thÕ nµo.ViÖc kiÓm so¸t nhËp

c«ng nghÖ qua c¸c dù ¸n ®Çu t cña níc ngoµi còng kh«ng chÆt chÏ, diÔn ra t×nh

tr¹ng nhËp c¸c c«ng nghÖ thÊp c«ng nghÖ lo¹i th¶i vµo níc ta. Chóng ta l¹i qu¸

thiÕu c¸c th«ng tin vÒ c«ng nghÖ. Do vËy khi ®îc níc ngoµi giíi thiÖu vÒ mét

c«ng nghÖ nµo ®ã th× kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ó so s¸nh nhËn biÕt ®îc tr×nh ®é c«ng

nghÖ ®ã tiªn tiÕn møc nµo, u ®iÓm nhîc ®iÓm so víi c«ng nghÖ cïng lo¹i kh¸c

lµm Nhµ níc rÊt khã kh¨n trong qu¸ tr×nh qu¶n lý, ¶nh hëng lín tíi qu¸ tr×nh

c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ë níc ta.

Quá trình hình thành và phương pháp của nhà nước đối với quá trình công nghiệp hóa-hiên đại hóa của nước ta p4

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi