TẠP CHÍ TÂM LÝ - GIÁO DỤC
20 Tập 30, số 09 (tháng 09/2024)
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP TẠI CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ: MÔ HÌNH PHỐI HỢP GIỮA NHÀ
TRƯỜNG VÀ CÁC LỰC LƯỢNG GIÁO DỤC
Nguyễn Thị Thu Hường
Ủy ban nhân dân Quận 10 – Thành phố Hồ Chí Minh
Email: thuhuongkata@gmail.com
Tóm tắt: Nghiên cứu này tập trung nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp
theo hướng phối hợp với các lực lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở (THCS). Trong bối cảnh chương trình giáo
dục phổ thông mới yêu cầu phát triển toàn diện cho học sinh cả về kiến thức, kỹ năng sống và hướng nghiệp, sự phối hợp
giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là yếu tố then chốt. Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát tại các trường THCS quận
10, thành phố Hồ Chí Minh, và thu thập ý kiến từ cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh về tính cấp thiết và khả
thi của các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải nâng
cao nhận thức của các bên liên quan, đồng thời nhấn mạnh vai trò của giáo viên trong việc tổ chức và định hướng cho học
sinh. Bên cạnh đó, việc xây dựng quy trình quản chặt chẽ đầu sở vật chất, trang thiết bị cũng yếu tố quan
trọng để nâng cao hiệu quả của các hoạt động này. Các khuyến nghị cụ thể về việc cải thiện sự phối hợp giữa nhà trường
và các lực lượng giáo dục khác nhằm đạt được mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh.
Từ khóa: Quản lý giáo dục, trải nghiệm, hướng nghiệp, trung học cơ sở, phối hợp giáo dục, mô hình quản lý.
MANAGEMENT OF EXPERIENTIAL AND CAREERORIENTED
ACTIVITIES IN LOWER SECONDARY SCHOOLS:
A COLLABORATIVE MODEL BETWEEN SCHOOLS AND
EDUCATIONAL FORCES
Nguyen Thi Thu Huong
The People's Committee of District 10, Ho Chi Minh City
Abstract: This article focuses on the study and proposal of management measures for experiential and career-oriented
activities in lower secondary schools through collaboration with educational forces. In the context of the new general
education program, which requires comprehensive development for students in terms of knowledge, life skills, and career
orientation, the collaboration between schools, families, and communities is essential. The study surveyed the management
situation of experiential and career-oriented activities in lower secondary schools in District 10, Ho Chi Minh City,
collecting feedback from school administrators, teachers, parents, and students on the necessity and feasibility of proposed
management measures. The results highlight the need to raise awareness among all stakeholders, emphasizing the role of
teachers in organizing and guiding students. Furthermore, establishing a systematic management process and investing
in infrastructure and equipment are crucial to improving the effectiveness of these activities. The article concludes with
specific recommendations for enhancing collaboration between schools and external educational forces to achieve the goal
of comprehensive student development.
Keywords: Educational management, experiential learning, career orientation, lower secondary school, educational
collaboration, management model.
Nhận bài: 09/8/2024 Phản biện: 12/9/2024 Duyệt đăng: 16/9/2024
I. MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh hiện đại, giáo dục không chỉ
tập trung vào việc cung cấp kiến thức thuyết
còn phải giúp học sinh phát triển kỹ năng sống,
duy sáng tạo khả năng tự định hướng nghề
nghiệp. Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp
đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn
diện học sinh, giúp các em có nhận thức sâu sắc
về bản thân, hội nghề nghiệp tương lai [1].
Theo chương trình giáo dục phổ thông 2018,
các trường THCS phải triển khai hoạt động trải
nghiệm nhằm định hướng học sinh về giá trị sống
và khả năng lựa chọn nghề nghiệp, từ đó chuẩn bị
cho các em một tương lai chủ động và tự tin [2].
Để các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp
TẠP CHÍ TÂM LÝ - GIÁO DỤC
21TÂM LÝ - GIÁO DỤC
đạt được hiệu quả cao, công tác quản đóng vai
trò then chốt. Việc tổ chức các hoạt động này
cần sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục như
nhà trường, gia đình, cộng đồng doanh nghiệp
[3]. Tại các trường THCS, quản hoạt động trải
nghiệm cần được thực hiện một cách có hệ thống,
đảm bảo các hoạt động không chỉ mang tính hình
thức thực sự giúp học sinh phát triển kỹ năng
và nhận thức về nghề nghiệp.
Tuy nhiên, qua khảo sát tại các trường THCS
quận 10, việc tổ chức quản hoạt động trải
nghiệm hướng nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế.
Nhiều trường còn thiếu kỹ năng tổ chức các
hoạt động này, dẫn đến việc các hoạt động thiếu
tính thực tiễn, không đáp ứng được yêu cầu của
chương trình giáo dục phổ thông [4]. Nguyên
nhân bao gồm:
Thiếu nhận thức đúng đắn của các bên liên
quan, bao gồm cán bộ quản lý, giáo viên, phụ
huynh và học sinh [5].
Thiếu kỹ năng kiến thức tổ chức hoạt động
từ phía giáo viên [6].
Hạn chế về sở vật chất kinh phí hỗ trợ
cho các hoạt động [7].
Thiếu sự phối hợp giữa nhà trường và các lực
lượng giáo dục ngoài nhà trường [8].
Nghiên cứu này nhằm đề xuất các biện pháp
quản hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo
hướng phối hợp với các lực lượng giáo dục trong
ngoài nhà trường. Các biện pháp sẽ tập trung
vào việc nâng cao nhận thức của các bên liên
quan, cải thiện kỹ năng của giáo viên, xây dựng
quy trình quản lý, đầu vào sở vật chất
nhằm đảm bảo chất lượng tổ chức các hoạt động
trải nghiệm, hướng nghiệp tại các trường THCS.
Mục tiêu cụ thể bao gồm:
Đánh giá thực trạng tổ chức quản
hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại các
trường THCS.
• Đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả.
Khảo sát đánh giá tính khả thi của các biện
pháp trong điều kiện thực tiễn.
II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
2.1. Thực trạng quản hoạt động trải
nghiệm và hướng nghiệp tại các trường THCS
quận 10, thành phố Hồ Chí Minh
Trong những năm gần đây, các trường THCS
tại quận 10 đã nỗ lực triển khai các hoạt động trải
nghiệm và hướng nghiệp cho học sinh, nhằm đáp
ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo chương trình
giáo dục phổ thông 2018. Tuy nhiên, quá trình tổ
chức quản hoạt động này vẫn còn tồn tại
nhiều bất cập.
Theo khảo sát thực hiện trên 48 cán bộ quản lý
và giáo viên tại các trường THCS quận 10, có đến
70% cho rằng các hoạt động trải nghiệm, hướng
nghiệp tại trường vẫn chưa đạt được hiệu quả như
mong đợi. Nguyên nhân chính sự thiếu nhất
quán trong việc lập kế hoạch, tổ chức giám
sát hoạt động. Ngoài ra, nhiều trường gặp khó
khăn trong việc kết nối với các đối tác ngoài nhà
trường để mở rộng phạm vi nội dung của các
hoạt động.
Cụ thể, các hạn chế trong việc quản hoạt
động trải nghiệm hướng nghiệp tại các trường
bao gồm:
Thiếu nhận thức đúng đắn từ các bên liên
quan: Cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh
chưa nhận thức vai trò của các hoạt động trải
nghiệm hướng nghiệp trong việc phát triển kỹ
năng sống định hướng nghề nghiệp cho học
sinh. Điều này dẫn đến sự thiếu quan tâm trong
việc tổ chức và tham gia vào các hoạt động này.
Thiếu kỹ năng kiến thức của giáo viên:
Hơn 60% giáo viên tham gia khảo sát thừa nhận
rằng họ chưa được trang bị đầy đủ về kỹ năng
phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp. Họ gặp khó khăn trong việc thiết
kế các hoạt động tính thực tiễn cao, đáp ứng
nhu cầu phát triển của học sinh.
Thiếu sở vật chất kinh phí hỗ trợ:
Nhiều trường học còn thiếu thốn về trang thiết bị
sở vật chất để tổ chức các hoạt động trải
nghiệm chất lượng. Điều này làm hạn chế sự sáng
tạo quy của các hoạt động hướng nghiệp,
đặc biệt là những hoạt động thực hành thực tế.
Thiếu sự phối hợp giữa nhà trường và các
đối tác ngoài nhà trường: Sự liên kết giữa nhà
trường với các doanh nghiệp, tổ chức hội còn
lỏng lẻo, dẫn đến khó khăn trong việc triển khai
các hoạt động hướng nghiệp ngoài lớp học, gây
hạn chế trong việc cung cấp những trải nghiệm
thực tế cho học sinh.
2.2. Đề xuất các biện pháp quản hoạt động
trải nghiệm, hướng nghiệp
Dựa trên các hạn chế thực tiễn đã phân tích,
nghiên cứu đề xuất năm biện pháp quản nhằm
nâng cao hiệu quả hoạt động trải nghiệm, hướng
nghiệp tại các trường THCS, với trọng tâm sự
phối hợp giữa nhà trường các lực lượng giáo
dục trong và ngoài nhà trường.
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ
TẠP CHÍ TÂM LÝ - GIÁO DỤC
22 Tập 30, số 09 (tháng 09/2024)
quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh
Việc nâng cao nhận thức bước đầu tiên rất
quan trọng trong việc triển khai hiệu quả các hoạt
động trải nghiệm hướng nghiệp. Cán bộ quản
lý cần nhận thức rõ tầm quan trọng của hoạt động
này trong việc phát triển toàn diện học sinh. Giáo
viên cần hiểu rằng họ không chỉ người truyền
đạt kiến thức mà còn đóng vai trò là người hướng
dẫn, vấn cho học sinh trong việc định hướng
nghề nghiệp. Phụ huynh cũng cần nhận thức
vai trò của mình trong việc đồng hành cùng nhà
trường để hỗ trợ con em trong việc tham gia các
hoạt động trải nghiệm.
Để thực hiện biện pháp này, nhà trường có thể
tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo và tọa đàm để
tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các bên
liên quan. Các buổi tọa đàm với sự tham gia của
chuyên gia, doanh nghiệp cộng đồng sẽ giúp
phụ huynh hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của hoạt
động hướng nghiệp đối với con em mình.
Biện pháp 2: Nâng cao trình độ, kỹ năng cho
đội ngũ giáo viên
Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc
tổ chức hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt
động trải nghiệm, hướng nghiệp. Tuy nhiên, khảo
sát cho thấy nhiều giáo viên chưa được đào tạo
đầy đủ về phương pháp tổ chức quản hoạt
động này. Do đó, cần thiết phải nâng cao trình độ
chuyên môn kỹ năng tổ chức cho giáo viên
thông qua các khóa đào tạo chuyên sâu.
Nhà trường cần tổ chức các chương trình tập
huấn định kỳ, cung cấp cho giáo viên các kiến
thức phương pháp giảng dạy mới, đặc biệt
về kỹ năng tư vấn, tổ chức hoạt động trải nghiệm
thực tế, định hướng nghề nghiệp. Việc này
không chỉ giúp giáo viên tự tin hơn trong việc tổ
chức các hoạt động còn giúp nâng cao chất
lượng giáo dục tổng thể.
Biện pháp 3: Xây dựng quy trình quản
hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp
Việc thiếu quy trình quản ràng một
trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thiếu
hiệu quả trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp. Do đó, nhà trường cần xây dựng
một quy trình quản chặt chẽ, bao gồm các giai
đoạn từ lập kế hoạch, tổ chức, giám sát đến đánh
giá hoạt động.
Quy trình này cần bao gồm các bước cụ thể
như: phân công trách nhiệm cho từng nhân
hoặc bộ phận, lập kế hoạch chi tiết cho từng hoạt
động, giám sát việc thực hiện tiến hành đánh
giá sau khi hoạt động kết thúc. Điều này giúp đảm
bảo hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp được
tổ chức một cách khoa học và có hệ thống.
Biện pháp 4: Phối hợp với các lực lượng
giáo dục trong và ngoài nhà trường
Sự phối hợp giữa nhà trường các lực lượng
giáo dục ngoài nhà trường một trong những
yếu tố quyết định đến sự thành công của các hoạt
động trải nghiệm, hướng nghiệp. Nhà trường cần
xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các doanh
nghiệp, tổ chức hội cộng đồng địa phương
để mở rộng quy nội dung của các hoạt động
hướng nghiệp.
Các hoạt động như tham quan doanh nghiệp,
buổi nói chuyện chuyên đề với các chuyên gia,
các khóa học kỹ năng do các tổ chức bên ngoài
tổ chức sẽ giúp học sinh tiếp cận được nhiều kiến
thức thực tiễn hơn. Sự tham gia của các đối tác
này không chỉ giúp nâng cao chất lượng hoạt động
mà còn cung cấp cho học sinh cơ hội tiếp cận với
môi trường làm việc thực tế.
Biện pháp 5: Đầu sở vật chất sử
dụng hợp lý nguồn kinh phí
Để các hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp
diễn ra một cách hiệu quả, nhà trường cần đầu
vào sở vật chất trang thiết bị cần thiết.
Ngoài ra, việc sử dụng hợp hiệu quả nguồn
kinh phí cũng đóng vai trò quan trọng trong việc
duy trì các hoạt động này. Nhà trường cần lập kế
hoạch đầu cụ thể cho từng giai đoạn, đảm bảo
rằng các nguồn lực được phân bổ một cách hợp
và minh bạch.
2.3. Khảo sát tính cấp thiết khả thi của
các biện pháp
Kết quả khảo sát cho thấy, hầu hết các biện
pháp được đề xuất đều được đánh giá cao về tính
cấp thiết khả thi. Biện pháp nâng cao nhận thức
và phối hợp với các lực lượng giáo dục ngoài nhà
trường là hai biện pháp nhận được sự đồng thuận
cao nhất. Trong khi đó, biện pháp đầu tư cơ sở vật
chất gặp nhiều thách thức hơn do đòi hỏi nguồn
kinh phí lớn.
III. KẾT LUẬN
Qua quá trình nghiên cứu khảo sát thực trạng
quản hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại
các trường THCS quận 10, nghiên cứu đã chỉ ra
những hạn chế đề xuất các biện pháp quản
hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng hoạt động
này. Các biện pháp đề xuất không chỉ tập trung
vào việc tổ chức và điều hành mà còn nhấn mạnh
đến sự phối hợp giữa nhà trường và các lực lượng
TẠP CHÍ TÂM LÝ - GIÁO DỤC
23TÂM LÝ - GIÁO DỤC
giáo dục trong ngoài nhà trường. Điều này giúp
tạo ra một hệ sinh thái giáo dục toàn diện, nơi học
sinh thể phát triển cả về kiến thức, kỹ năng
sống và nhận thức nghề nghiệp.
Kết quả khảo sát từ 48 cán bộ quản giáo
viên cho thấy các biện pháp được đề xuất đều
tính cấp thiết khả thi cao. Đặc biệt, biện pháp
nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên,
phụ huynh học sinh được đánh giá rất cấp
thiết, bởi sự thay đổi nhận thức sẽ tạo tiền đề cho
sự thay đổi toàn diện trong việc tổ chức quản
hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Đồng thời,
việc phối hợp với các lực lượng giáo dục ngoài
nhà trường như doanh nghiệp, tổ chức hội cũng
được đánh giá cao về tính hiệu quả tính thực
tiễn, bởi điều này giúp mở rộng nội dung và nâng
cao chất lượng các hoạt động.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những thách
thức trong việc triển khai các biện pháp, đặc biệt
là vấn đề thiếu hụt sở vật chất nguồn kinh phí
hỗ trợ. Để giải quyết vấn đề này, nhà trường cần
kế hoạch đầu dài hạn hợp lý, đồng thời tìm
kiếm các nguồn tài trợ từ xã hội hóa giáo dục và sự
hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục địa phương.
Các biện pháp quản hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp tại các trường THCS cần được triển
khai đồng bộ linh hoạt. Sự phối hợp giữa nhà
trường các lực lượng giáo dục khác yếu tố
quyết định để đảm bảo chất lượng hiệu quả của
các hoạt động. Nếu các biện pháp này được thực
hiện đúng đắn, hoạt động trải nghiệm hướng
nghiệp sẽ thực sự trở thành cầu nối quan trọng
giúp học sinh phát triển toàn diện, chuẩn bị tốt cho
tương lai và thị trường lao động đầy biến động.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2018.
[2] T. V. Nguyễn (2019), “Tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục hiện đại,” Tạp chí Giáo dục, vol.
3, pp. 45-52
[3] N. T. Phạm (2020), “Định hướng nghề nghiệp cho học sinh THCS: Thực trạng giải pháp,” Hội thảo Khoa học
Quốc gia về Giáo dục, pp. 120-128,
[4] P. H. Trần (2021), “Quản lý hoạt động hướng nghiệp tại các trường THCS: Vai trò của phối hợp giáo dục,” Tạp chí
Quản lý giáo dục, vol. 5, pp. 33-40
[5] K. D. Lê (2021), “Khảo sát thực trạng hoạt động trải nghiệm tại các trường THCS quận Tây Hồ,” Nghiên cứu giáo
dục, vol. 2, pp. 67-75
[6] M. Q. Phan (2020), “Nâng cao nhận thức về giáo dục trải nghiệm cho học sinh phụ huynh,” Tạp chí Phát triển
Giáo dục, vol. 1, pp. 27-32.
[7] H. P. Nguyễn (2021), “Đào tạo giáo viên hướng nghiệp: Thực trạng và định hướng,” Tạp chí Khoa học giáo dục Việt
Nam, vol. 7, pp. 88-95.
[8] A. B. (2021), “Đầu sở vật chất phục vụ hoạt động trải nghiệm tại các trường THCS: Thách thức giải
pháp,” Tạp chí Khoa học và Công nghệ, vol. 4, pp. 75-83.
[9] Q. T. Đinh (2021), “Phối hợp giữa nhà trường và cộng đồng trong hoạt động trải nghiệm cho học sinh THCS,” Tạp
chí Giáo dục, vol. 6, pp. 99-105.