SÁCH LINH KHU
THIÊN 80: ĐẠI HOẶC LUẬN
Hoàng Đế hỏi: "Ta từng leo lên trên 1 cái đài cao mát và lạnh, khi lên
đến nửa chứng của các bậc thang, ta liền nhìn xem 4 phía, xong rồi mới bò
dần lên phía trước, lúc bấy giờ ta tự cảm thấy thần hồn hoảng hốt, mắt hoa
choáng váng lên, Ta thầm lấy làm kỳ lạ, ta tự nhắm mắt lại, rồi lại mở mắt
ra, ta cố an Tâm định khí, lâu lắm vẫn chưa trở lại trạng thái bình thường;
Khi lên đến trên đài rồi ta lại tiếp tục nhìn khắp bốn phương để rồi lại thấy
choáng váng, Ta bèn bới vén lại tóc, qùy xuống trên đài, ta nhìn thẳng xuống
phía dưới, sau 1 thời gian thật lâu, sự choáng váng vẫn chưa chấm dứt,
Thình lình, tình trạng choáng váng lại bớt và không còn nữa, Khí gì đã khiến
như thế ?”[1].
Kỳ Bá đáp : "Khí của ngũ tạng lục phủ đều lên trên để rót vào mắt và
thành tinh khí, hố sâu chứa tinh gọi là nhân, tinh khí ở cốt tạo thành đồng tử,
tinh khí của cân tạo thành tròng mắt đen, tinh khí của huyết đóng vai lạc với
hố mắt, tinh khí của mắt tạo thành tròng trắng mắt, tinh khí của cơ nhục tạo
thành nhân bào, tinh khí bao trùm cả cân cốt huyết khí hợp với các lạc mạch
tạo thành mục hệ[2]. Tinh khí này bên trên nó thuộc vào não, phía sau nó
xuất ra ở cổ gáy, vì thế khi tà khí trúng vào cổ gáy, đúng lúc thân mình bị hư
nhược, Tà khí sẽ nhập vào sâu hơn, nó sẽ đi theo nhãn hệ để vào đến não[3].
Khi nó nhập vào não nó sẽ làm cho não bị chuyển, não bị chuyển sẽ làm cho
mục hệ bị căng cấp, mục hệ bị căng cấp sẽ làm cho mắt choáng váng và
quay cuồng[4]. Khi tà khí trúng vào tinh của mắt thì tinh không còn hòa điệu
với ngũ tạng lục phủ nữa, do vậy mà tinh bị hao tán, Khi tinh bị hao tán thì
xảy ra hiện tượng thị kỳ, thị kỳ có nghĩa là thấy một vật thành hai[5].
Mắt là nơi nhận tinh khí của ngũ tạng lục phủ, là nơi thường doanh
của doanh vệ, hồn phách, là nơi sinh ra thần khí vậy, Vv thế khi mà thần khí
bị lao thì hồn phách bị tán, chí ý bị loạn[6]. Vì thế đồng tử và tròng đen mắt
được lấy phép ở Âm, tròng mắt trắng và các mạch máu đỏ được lấy phép ở
Dương[7]. Vì thế khi nào Âm Dương hợp nhau để chuyển rót lên mắt thì
tinh khí được sáng vậy[8]. Mắt là sứ giả của Tâm, Tâm là chỗ ở của thần, vì
thế khi nào thần và tinh bị loạn thì nó không thể chuyển để rót tinh khí lên
mắt được[9]. Khi lên cao, thình lình bị thấy những hình ảnh kỳ la, đó là do
tinh, thần, hồn, phách bị tán, không còn hợp nhau được nữa, vì thế mà gây ra
sự choáng váng vậy”[10].
Hoàng Đế hỏi: "Ta có vẻ hoài nghi những lời giải thích của Thầy, vì
có lần Ta đi lên đài đông uyển, và sau đó mỗi lần Ta đến và lên cao ở đó,
không có lần nào mà ta không bị choáng váng, khi ta rời nó thì trở lại trạng
thái bình thường, chả lẽ mỗi lần ta đến đông uyển thì ta lại bị lao thần hay
sao ? Tại sao lại có những tình huống khác nhau kỳ lạ như thế ?”[11].
Kỳ Bá đáp : "Không phải thế ! Tâm có cái thích của nó thì thần có cái
ghét của nó, những yêu và ghét này trong 1 lúc gặp nhau sẽ làm cho tinh bị
loạn, mắt bị mê không còn phân biệt để nhìn rõ nữa, đưa đến tình huống bị
hoặc (thần bị choáng váng)[12]. Khi nào rời khỏi nơi đó thì thần sẽ quay về
như cũ, khôi phục trạng thái bình thường... Vì thế, tình huống trên xảy ra
nhẹ thì bị mê, nặng hơn sẽ gọi là hoặc”[13].
Hoàng Đế hỏi: "Có những người hay quên, khí nào đã khiến như thế
?”[14].
Kỳ Bá đáp : "Đó là do thượng khí bất túc, và hạ khí thì hữu dư, đó là
trường vị thực, còn Tâm và Phế thì hữu dư[15]. (Tâm Phế) hư cho nên khí
doanh vệ lưu lại ở dưới, lâu ngày không lên trên đúng với lúc phải lên, vì thế
mà thường hay quên”[16].
Hoàng Đế hỏi: "Có những người bệnh mà không nằm yên được (mất
ngủ) khí nào đã khiến như thế ?”[17].
Kỳ Bá đáp : "Vệ khí không nhập vào được Âm phận, mà thường lưu
lại nơi Dương phận[18]. Khi mà nó lưu lại ở Dương thì Dương phận sẽ bị
đầy[19]. Dương phận bị đầy thì làm cho mạch Dương Kiểu thịnh[20], nếu vệ
khí không nhập vào được Âm phận thì Âm khí sẽ bị hư, làm cho mắt không
nhắm lại được để ngủ”[21].
Hoàng Đế hỏi: "Có những bệnh cứ khiến người ta phải nhắm mắt lại
không muốn nhìn ngoại vật, khí nào đã khiến như thế ?”[22].
Kỳ Bá đáp : "Vệ khí lưu lại ở Âm phận mà không vận hành đến được
nơi Dương phận, nếu vệ khí lưu lại ở Âm phận, thì Âm khí sẽ bị thịnh. Âm
khí thịnh thì mạch Âm Kiểu đầy, nếu vệ khí không nhập được vào Dương
phận thì Dương khí sẽ bị hư, vì thế mắt cứ phải nhắm lại (không muốn nhìn
ngoại vật)[23].
Hoàng Đế hỏi: "Có những người bệnh mà cứ thích nằm để ngủ, khí
nào đã khiến như thế ?”[24].
Kỳ Bá đáp : "Đây là những người mà Trường Vị to mà bì phu thì sáp
trệ (rít), vùng phận nhục không trơn nhuận, Do vì Trường Vị to cho nên vệ
khí mới lưu lại lâu, do vì bì phu sáp trệ, vùng phận nhục không trơn nhuận,
cho nên vệ khí vận hành chậm[25]. Ôi ! Vệ khí ban ngày thường vận hành ở
Dương phận, ban đêm thì vận hành ở Âm phận, vì thế lúc mà Dương khí sắp
hết thì con người đi nằm ngủ, lúc mà Âm khí sắp hết thì mọi người phải thức
dậy[26]. Vì thế nếu người nào mà Trường Vị to thì vệ khí vận hành phải lưu
lại lâu hơn, nếu bì phu sáp trệ, vùng phận nhục không trơn nhuận thì vệ khí
sẽ vận hành chậm[27]. Khi vệ khí phải lưu lại lâu hơn ở vùng Âm phận, khí
này sẽ không còn vận hành 1 cách chính thường nữa, vì thế người đó chỉ
muốn nhắm mắt lại để ngủ, muốn nằm nhiều để ngủ[28]. Khi nào Trường Vị
nhỏf, bì phu trơn nhuận, hòa hoãn, vùng phận nhục thông sướng, vệ khí lưu
lại ở vùng Dương phận sẽ lâu hơn, vì thế người ấy ít ngủ hơn”[29].
Hoàng Đế hỏi: "Có những người không phải thường ngày hay buồn
ngủ, nhưng đột nhiên lại thích nằm để ngủ, khí gì đã khiến như thế ?”[30].
Kỳ Bá đáp : "Tà khí lưu lại nơi Thượng tiêu, Thượng tiêu bị bế nên
không thông, ngoài ra, sau khi ăn no, lại uống thêm nước canh nóng, vệ khí
sẽ lưu lại ở Âm phận mà không vận hành đến vùng Dương phận nữa, vì thế
mà họ thích ngủ 1 cách đột ngột”[31].
Hoàng Đế hỏi: "Đúng vậy thay ! Phép trị các loại tà khí ấy phải thế
nào ?”[32].