1
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Trường học là nơi đào tạo nhiều thế hệ học trò, là môi trường tạo dựng cho đất
nước những con người có đủ tài năng trí tuệ và những phẩm chất đạo đức để sau này
thực sự là người có ích. Người trực tiếp đào tạo những con người như thế không ai
khác là các thầy cô giáo.
Giáo viên là những người thầy được đào tạo về kiến thức, về nghiệp vụ chuyên
môn nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, trở thành công dân tốt cho xã hội.
Bên cạnh đó, ngoài công tác giảng dạy, công tác chủ nhiệm còn là một công tác mà bất
kì người gáo viên nào có tâm huyết cũng không thể xem nhẹ được. Tuy nhiên công tác
chủ nhiệm trong nhà trường hiện nay gặp phải không ít khó khăn trong việc quản lý,
giáo dục học sinh sa sút về đạo đức, thiếu ý thức trong việc học tập, đặc biệt là những
học sinh cá biệt, chậm tiến.
Như chúng ta đã biết “Tuổi thanh niên” là “thế giới thứ ba” theo nghĩa đen của
từ này, là sự tồn tại giữa tuổi trẻ em và tuổi người lớn, lứa tuổi này có một vị trí đặc
biệt trong thời kì phát triển của con người. Vị trí đặc biệt này được phản ánh bằng
những tên gọi khác nhau của nó: “thời kì quá độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”,
“tuổi bất trị”….. Những tên gọi đó nói lên tính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi
này trong quá trình phát triển của con người. Cho nên là một giáo viên chủ nhiệm khá
nhiều năm, tôi đã luôn tìm cách trả lời cho câu hỏi “Làm thế nào để giáo dục các em ý
thức lại, xác định lại động cơ học tập, định hướng cho các em có cái nhìn thực tế về
tương lai phù hợp với sức học của mình”. Đó là tất cả những gì tôi muốn chia sẽ một
số “ Kinh nghiệm” làm công tác chủ nhiệm ở trường THPT Quốc Thái thể hiện qua đề
tài này.
Người ta thường nói con cái là hình ảnh của cha mẹ, một tập thể lớp nói lên về
hình ảnh của giáo viên chủ nhiệm, nói như vậy cũng đúng phần nào vì rõ ràng giáo
viên chủ nhiệm là người cha, người mẹ của các em. Ngoài những giờ giảng dạy trên
lớp, giáo viên chủ nhiệm dễ dàng tiếp cận với các em qua những giờ sinh hoạt lớp,
sinh hoạt 15 phút đầu giờ, những buổi lao động, những khi cắm trại,… Những lúc như
thế này thầy trò càng gần nhau hơn. Như vậy giáo viên chủ nhiệm là người gần gũi với
2
các em nhiều nhất
Trong số đó, đối tượng học sinh làm cho thầy cô giáo trăn trở nhiều nhất là
chưa tích cực trong học tập, chưa xác định được tầm quan trọng của năm học cuối cấp.
Bên cạnh đó, trong lớp vẫn có những học sinh ngoan, tự lo cho bản thân mình, xây
dựng tập thể lớp để tập thể lớp tiến kịp với các bạn, để đạt được những chỉ tiêu của
trường, gia đình và bản thân đề ra.
Thực tế là như vậy, cho nên giáo viên chủ nhiệm phải có phương pháp chủ
nhiệm như thế nào để có hiệu quả cao nhất. Công tác chủ nhiệm của một giáo viên
thành công đồng nghĩa với việc giúp các em hoàn thiện mình hơn, xây dựng được tập
thể lớp vững mạnh, đưa nhà trường ngày càng tiến lên.
Chính vì vậy, qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm ở trường THPT Quốc
Thái nói chung, chủ nhiệm lớp 12 nói riêng, tôi đã đúc kết được một số kinh nghiệm
nhằm làm tốt công tác của một người giáo viên chủ nhiệm lớp, hoàn thành xuất sắc
nhiệm vụ chủ nhiệm lớp và làm cho lớp chủ nhiệm có những thành tích đáng tự hào.
Cho nên tôi chọn đề tài “MỘT SỐ BIỆN PHÁP TRỌNG TÂM TRONG CÔNG
TÁC CHỦ NHIỆM GIÚP HỌC SINH YẾU LỚP 12 TRƯỜNG THPT QUỐC
THÁI ĐỖ TỐT NGHỆP CAO ” . Để trao đổi , chia sẽ cùng quý đồng nghiệp
II. PHẦN NỘI DUNG.
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN.
Trong thư Bác Hồ gửi cho ngành giáo dục có nội dung “ Dù khó khăn đến đâu
cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt – học tốt .... phấn đấu nâng cao chất lượng văn hoá
và chuyên môn”. Thấm nhuần lời dạy của Bác, khi mà toàn Đảng, toàn dân ra sức học
tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người.
Ngày nay, với sự nhận thức ngày càng đúng đắn và sâu sắc về giáo dục, có thể
coi giáo viên chủ nhiệm như một nhà quản lý với các vai trò: Người lãnh đạo lớp học;
Người điều khiển lớp học; Người làm công tác phát triển lớp học; Người làm công tác
tổ chức lớp học; Người giúp hiệu trưởng bao quát lớp học; Người giúp hiệu trưởng
thực hiện việc kiểm tra sự tu dưỡng và rèn luyện của học sinh; Người có trách nhiệm
3
phản hồi tình hình lớp… Một người giáo viên chủ nhiệm giỏi sẽ góp phần xây dựng
nên một tập thể lớp giỏi, nhiều tập thể lớp giỏi sẽ xây dựng nên một nhà trường vững
mạnh. Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa nhà trường – gia đình và xã hội .Nếu
thực hiện thành công công tác chủ nhiệm sẽ góp phần giáo dục học sinh sau này trở
thành thế hệ trẻ năng động, sáng tạo và tài năng.
Là một giáo viên chủ nhiệm, là người có vai trò quan trọng trong việc giáo dục
các em học sinh, tôi nhận thức được để làm tốt nhiệm vụ chủ nhiệm lớp thì giáo viên
chủ nhiệm phải biết tổ chức , hướng dẫn cho tập thể lớp hoạt động, phải biết phát huy
năng lực tự quản của học sinh, nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý hết sức điển hình.
Đây là thời kỳ “quá độ” chuyển từ thiếu niên sang giai đoạn người lớn. Những đặc
điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh THPT còn nhiều hạn chế…
Không thể phủ nhận vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT, nếu như xác định
đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục thì không thể không cần có một người
thường xuyên hướng dẫn giúp đỡ, chỉ bảo cho các em. Để làm tốt điều này, giáo viên
chủ nhiệm phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo, phải nắm được
đường lối, quan điểm lí luận giáo dục, đồng thời giáo dục những phẩm chất đạo đức
rèn luyện năng lực để trở thành công dân tốt mai sau. Người giáo viên chủ nhiệm phải
tham gia các hoạt động chính trị xã hội tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao hơn. Đó là
trách nhiệm nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh.
2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG THPT QUỐC THÁI.
Giáo viên chủ nhiệm là người được Hiệu trưởng bổ nhiệm, phân công chịu
trách nhiệm về một lớp. Điều lệ trường phổ thông ghi rõ: “Mỗi lớp có một giáo viên
chủ nhiệm lớp do hiệu trưởng chỉ định, chọn trong số giáo viên giảng dạy ở lớp đó”.
Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện
lớp học từ giáo dục văn hóa cho đến giáo dục đạo đức nhân cách. Chính vì thế có thể
nói giáo viên chủ nhiệm là cầu nối đa chiều giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài
nhà trường với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm.
Trong công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên, ban giám hiệu thỉnh
thoảng phát hiện ra giáo viên còn qua loa trong việc nắm bắt tình hình học sinh, buộc
4
phải điều chỉnh, bổ sung. Nhiều thông tin về học sinh không cụ thể, không thực chất.
Còn áp đặt thông tin, sao chép sử dụng lại thông tin cũ của năm học trước - không còn
phù hợp. Khả năng giao tiếp, phối hợp của giáo viên chủ nhiệm với các thành viên
khác trong nhà trường, với Đoàn thanh niên, phụ huynh, chính quyền còn hạn chế dẫn
đến phương pháp, biện pháp giáo dục học sinh không đồng bộ gây mất niềm tin ở học
sinh.
Trong quá trình chủ nhiệm, khả năng dự báo của một số giáo viên chưa tốt,
chưa cụ thể hóa các nhiệm vụ, quy định trong Điều lệ thành chương trình, kế hoạch,
công việc hành động cụ thể sao cho phù hợp tình hình thực tế của lớp, vì thế công tác
chủ nhiệm kém phần phong phú. Nội dung, hình thức tổ chức các buổi sinh hoạt lớp
thiếu đầu tư, nghèo nàn, nặng nề hành chính, không thu hút lôi cuốn học sinh …hiệu
quả giáo dục kém. Trong các buổi sinh hoạt tập thể lớp, ngoại khóa chưa thấy giáo
viên chủ động tổ chức cho các em tự thảo luận, tranh luận về một chủ đề thiết thực nào
đó để giáo dục, như từ những mẫu chuyện người thật, việc thật có tính thời sự, gần
gũi … giúp các em nhận thức hành vi đúng - hành vi sai, chân – thiện – mỹ, việc lợi –
việc hại. Thông qua đó giáo dục kỹ năng sống, lý tưởng sống cho các em.
Tóm lại, một số giáo viên chưa tạo điều kiện thuận lợi để các em tự giác, chủ
động, tích cực gây dựng niềm tin, động lực để có ý thức quyết tâm tu dưỡng, rèn
luyện, phấn đấu trở thành người tốt. Phải khẳng định rằng, thực trạng công tác chủ
nhiệm những năm qua chưa linh hoạt, sáng tạo, thiếu đầu tư. Công tác chủ nhiệm của
giáo viên chưa xứng tầm với vai trò của nó đối với việc hình thành nhân cách học sinh
trong bối cảnh đổi mới của giáo dục hiện nay.
Thiết nghĩ, một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến yếu kém, hạn chế nói
trên chính là trình độ nghiệp vụ còn yếu và nhiệt huyết chưa cao của một bộ phận giáo
viên làm công tác chủ nhiệm. Mặt khác, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh
chậm đổi mới, lạc hậu và có phần bế tắc. Trong khi đó, diễn biến tâm sinh lý của học
sinh ngày càng phức tạp, nhất là trong thời kỳ mới.
Trường THPT Quốc Thái từ lâu công tác chủ nhiệm lớp đã được lãnh đạo nhà
trường và giáo viên của trường quan tâm, được đầu tư cơ sở vật chất cũng như tinh
5
thần một cách tối đa trong khả năng cho phép để nâng cao chất lượng dạy và học nói
riêng, chất lượng giáo dục toàn diện nói chung. Song, do đặc thù của nhà trường về
tình hình thực tế của học sinh cần phân loại học lực để đáp ứng nhu cầu học tập cũng
như nguyện vọng thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng theo đúng năng lực học tập
của từng khối. Mặc khác phải đảm bảo khả thi đỗ tốt nghiệp THPT cho các đối tượng
học sinh không có khả năng thi vào các trường đại học, cao đẳng nên những năm gần
đây nhà trường chọn ra một vài lớp mũi nhọn rèn luyện các em thi đỗ vào các trường
đại học và các một vài lớp có năng lực thấp hơn rèn luyện để đảm bảo khả năng thi đỗ
tốt nghiệp THPT. Và tôi làm công tác chủ nhiệm ở một trong số những lớp yếu đó nên
hằng năm tôi cũng tự trang bị cho mình những kiến thức , hành trang để đối mặt những
khó khăn cũng như làm sao để giúp đở các em hoàn thành nguyện vọng học tập và
cũng giúp tôi hoàn thành nhiệm vụ chính trị của nhà trường.
Khi tôi được phân công chủ nhiệm lớp, trong tôi vừa mừng vừa lo, mừng vì
mình được cống hiến một phần công sức phục vụ cho mái trường rất đỗi thân yêu của
mình đó là công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Quốc Thái. Tôi lo vì đối tượng học
sinh học yếu là nhiều ( Hằng năm BGH thường giao các lớp có học lực yếu, khó
bảo…cho tôi, và nó cũng phù hợp với cách giáo dục của tôi), học sinh thích đua đòi,
không có tính cần cù chăm chỉ, lòng đam mê học tập…
Là giáo viên chủ nhiệm, tôi trăn trở phải làm sao vận dụng một cáh linh hoạt
các kinh nghiệm nhiều năm làm công việc này sao cho phù hợp với từng đối tượng học
sinh của từng năm học, nên tôi mạnh dạn đề xuất sáng kiến này.
Công tác chủ nhiệm lớp là công tác tổ chức quản lí một lớp học sao cho khi
thầy cô có hoặc không có ở lớp thì mọi hoạt động vẫn được duy trì ổn định, có tính tự
giác cao và mọi việc vẫn hoàn thành tốt.
Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai tò quan trọng trong việc giáo dục nhân cách
của học sinh trong lớp phát triển một cách toàn diện. Bởi lẽ họ là người trực tiếp đảm
đương vai trò quản lí học sinh trong một lớp, trực tiếp tổ chức cho học sinh thực thi
mọi yêu cầu giáo dục của nhà trường đưa ra. Giáo viên chủ nhiệm là người gần gũi
học sinh nhất, hiểu tâm tư tình cảm của các em, luôn trực tiếp uốn nắn những hành vi