1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ BIỆN PHÁP
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TIỂU HỌC HIỆN NAY
Họ và tên: Ngô Văn Nam
Đơn vị công tác:Trường Tiểu học Phú Thủy
Phú Thủy, tháng 5 năm 2017
2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ BIỆN PHÁP
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TIỂU HỌC HIỆN NAY
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Giáo dục là sự nghiệp trồng người, với mục tiêu đào tạo ra những công dân tốt
cho đất nước. Để đào tạo được những công dân tốt trong tương lai thì phải kết hợp
chặt chẽ giữa dạy kiến thức văn hóa với dạy người, giữa truyền thụ tinh hoa tri thức
nhân loại với những giá trị truyền thống của dân tộc, giữa giáo dục tri thức khoa học
với giáo dục đạo đức. Chiến lược Giáo dục Việt Nam giai đoạn 2010-2020 xác định:
“Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,
góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa,
đồng thời tạo lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.
Hiện nay, do sự tác động và ảnh hưởng của mặt trái kinh tế thị trường làm cho
đạo đức xã hội có chiều hướng giảm sút. Các hiện tượng học sinh vô lễ với thầy giáo,
cô giáo và những người sinh thành, dưỡng dục mình; học sinh tụ tập thành băng
nhóm quậy phá, ăn chơi, hút chích, đánh nhau… không còn hiếm. Nguyên nhân của
những hiện tượng trên có nhiều, nhưng một trong những nguyên nhân cơ bản là sự
xuống cấp đạo đức học sinh đi cùng với sự xuống cấp đạo đức xã hội; việc giáo dục
đạo đức cho các em còn nhiều hạn chế, cả về nội dung và phương pháp, sự quan tâm
cho các em của nhà trường, xã hội và gia đình.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng đến việc bồi dưỡng và xây dựng
những con người xã hội chủ nghĩa. Trong nhiều bài viết, bài nói chuyện của mình
Người đều nhấn mạnh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con người xã hội
chủ nghĩa”. Con người mới xã hội chủ nghĩa là những người có đạo đức và tri thức,
là những người vừa “hồng” vừa “chuyên”.
Xã hội càng phát triển con người càng phải hoàn thiện, một con người hoàn
thiện về nhân cách là con người không chỉ có tài mà cần phải có cả đức. Nhân cách
của con người muốn được xây dựng và phát triển cần bắt đầu ngay từ khi mới sinh ra
và đặc biệt là trong giai đoạn ngồi trên ghế nhà trường. Có thể nói, việc hình thành và
phát triển các phẩm chất đạo đức, tri thức cho thế hệ trẻ là một trong những nhiệm vụ
hết sức quan trọng và cấp thiết, đây cũng là một trong những nhiệm vụ của nhà
3
trường nói riêng, của ngành giáo dục nói chung cần phải thực hiện. Vì vậy công tác
giáo dục trước tiên phải đặt chăm lo bồi dưỡng đạo đức cho học sinh, coi đó là cái
căn bản, cái gốc cho sự phát triển nhân cách. Khi nói đến nhân cách của việc học
trong chế độ mới chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Bây giờ phải học; học để yêu Tổ
quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu đạo đức”. Học để có đạo đức,
để hành động có đạo đức, để yêu đạo đức. Đó là một tư tưởng lớn của thời đại, một
định hướng đúng đắn và quan trọng của nền giáo dục hiện đại. Ngày nay, với những
thành tựu vĩ đại của cách mạng khoa học và kỹ thuật, con người nắm trong tay những
tư tưởng và khoa học hết sức sáng tạo, to lớn. Bước tiến phi thường đó của xã hội loài
người đòi hỏi mỗi con người, mỗi dân tộc nhất thiết phải có tâm hồn và đạo đức trong
sáng của lòng nhân ái.
Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà
không có tài làm việc gì cũng khó”. Đức là nền tảng tạo đà cho tài phát triển, tài làm cho
đức phát triển toàn diện vững chắc làm gia tăng các giá trị xã hội cho mỗi người. Người
còn nhấn mạnh: “ Dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là đạo
đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cách mạng thì
có tài cũng vô dụng ”.
Người Việt Nam từ xưa đã có biết bao truyền thống tốt đẹp. Truyền thống tôn
sư trọng đạo được người Việt Nam tôn vinh, người thầy được kính trọng và đề cao.
Song, do sự du nhập của nhiều nguồn văn hóa không lành mạnh và do xu thế cơ chế
thị trường hiện nay thì việc giáo dục đạo đức có ít nhiều bị ảnh hưởng. Trước đây
trong các trường học, hiện tượng vô lễ với giáo viên, nói tục chửi bậy là rất hiếm, ý
thức kỷ luật của học sinh rất tốt, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái rất cao.
Trong gia đình con cháu yêu thương ông bà, cha mẹ, ở trường học trò kính yêu, lễ
phép với thầy cô giáo. Song do xu thế phát triển của xã hội, các trào lưu văn hóa
không lành mạnh du nhập vào nước ta đã làm chất lượng đạo đức đang bị suy giảm
trông thấy, trong các nhà trường hiện tượng vô lễ, nói tục chửi bậy tăng lên, phong
trào học tập một số ít có chiều hướng đi xuống, hiện tượng lười học, chán học tăng
vọt, truyền thống tôn sư trọng đạo bị giảm sút. Ngoài xã hội xuất hiện nhiều tiêu cực,
tệ nạn xã hội gia tăng và tràn lan khắp mọi nơi. Có những gia đình cha mẹ cuốn theo
cơn lốc xoáy của kinh tế thị trường nên đã quên đi trách nhiệm giáo dục con cái và
chính sự thiếu quan tâm giáo dục của gia đình làm cho giá trị đạo đức bị giảm sút
4
nghiêm trọng. Trước thực trạng đó đạo đức càng trở nên cần thiết và quan trọng. Thế
hệ trẻ hôm nay là tương lai của đất nước ngày mai. Vì vậy, mọi nhà trường cần phải
coi trọng và ngày càng làm tốt hơn việc bồi dưỡng đạo đức cho thế hệ trẻ đang lớn
lên và tiến hành ngay từ cấpTiểu học đó là điều rất cần thiết.
Xuất phát từ những lý luận và thực tiễn nêu trên, để góp phần vào công tác
giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học trong giai đoạn hiện nay và qua thực tiễn công
tác giảng dạy. Tôi nhận thấy việc nắm rõ thực trạng và đề ra những giải pháp về
công tác giáo giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học trong giai đoạn hiện nay là một
nhiệm vụ hết sức quan trọng của người làm công tác giáo dục. Đó là lý do tôi chọn đề
chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm và biện pháp giáo dục đạo đức học sinh tiểu
học trong giai đoạn hiện nay”.
2. Điểm mới của đề tài:
Trang bị cho học sinh tiểu học những hiểu biết nhất định về đạo đức của xã hội
đối với cá nhân, các yêu cầu biểu thị dưới dạng các chuẩn mực đạo đức, các quy tắc đạo
đức, các khái niệm đạo đức, các nguyên tắc đạo đức, các lý tưởng đạo đức… để giúp
cho học sinh ý thức được ý nghĩa, tính đúng đắn, giá trị của các hành vi đạo đức phù hợp
với các yêu cầu để ứng xử đúng đắn trong các tình huống đạo đức.
Hình thành cho học sinh những kinh nghiệm đạo đức, thói quen đạo đức thông qua
việc tổ chức các hoạt động (học tập, lao động, công tác xã hội, sinh hoạt tập thể, kỷ năng
sống…). Thói quen hành vi đạo đức chỉ được hình thành và trở nên bền vững thông qua
hoạt động, mối quan hệ đa dạng với những người khác, trẻ em tự khẳng định, tự tin đó là
điều quan trọng trong việc ứng xử đạo đức.
Bồi dưỡng cho học sinh ý thức, thái độ, hành vi đối với phẩm giá của con
người trong quan hệ đối với người khác.
Giáo dục học sinh về truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức về
việc gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa, tôn vinh những nét văn hóa đậm đà
bản sắc của dân tộc, nêu cao tinh thần làm chủ quê hương đất nước.
5
B. PHẦN NỘI DUNG
Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc xử lý các mối quan hệ trong gia đình,
cộng đồng hay xã hội, được thừa nhận rộng rãi. Đạo đức quy định hành vi, quan hệ
của con người đối với nhau và đối với xã hội nói chung; là những nguyên tắc phải
tuân theo trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân với xã hội, phù hợp yêu
cầu của mỗi chế độ chính trị và kinh tế xã hội nhất định.
Ngày nay, cùng với sự phát triển và đi lên của xã hội, mỗi chúng ta được sống
trong môi trường văn minh, hiện đại hơn, nhưng kéo theo đó cũng có nhiều vấn đề
nảy sinh làm ảnh hưởng ít nhiều đến đời sống xã hội. Một trong những vấn đề đáng
lo ngại hiện nay, đó là đạo đức học đường của một bộ phận học sinh đang có chiều
hướng giảm sút, dẫn đến tình trạng bạo lực học đường, những hành vi gian lận, vô
đạo đức ở nhiều góc độ… xảy ra ngày càng phổ biến. Đây là những biểu hiện lệch
lạc trong hành vi, nhân cách đạo đức học sinh. Điều này không những gây hoang
mang cho dư luận xã hội mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống đạo đức,
nhân cách của giới trẻ ngày nay. Sự xuống cấp của đạo đức có nhiều nguyên nhân,
trách nhiệm thuộc về nhiều ngành, nhưng trước hết trách nhiệm đó là của nhà trường
- nơi giáo dục đạo đức từ khi mới cắp sách đi học đến lúc bước chân vào đời.
I. Thực trạng vấn đề đạo đức học sinh tiểu hiện nay.
Hiện nay, đất nước ta đang trong thời kì đổi mới, hội nhập và phát triển. Do
vậy, nước ta tiếp cận với sự phát triển vượt bật của các quốc gia phát triển trên thế
giới về mọi lĩnh vực kinh tế, khoa học công nghệ, văn hóa… Việc tiếp cận này luôn
thể hiện tính hai mặt. Nếu chúng ta tiếp thu và vận dụng đúng đắn những thành quả
mà nhân loại đạt được vào thực tiễn đất nước thì sẽ mang lại những thuận lợi rất lớn,
giúp cho đất nước phát triển. Ngược lại, nếu chúng ta tiếp thu không chọn lọc và vận
dụng những thành tựu ấy không phù hợp với điều kiện thực tiễn nước ta sẽ mang lại
những hậu quả khôn lường.
Trong những năm gần đây, nước ta chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nền văn hóa
phương Tây, tiếp cận với nền kinh tế thị trường nên sẽ có nhiều mặt tiêu cực tác động
đến đạo đức, tư duy và lối sống của nhân dân. Đặc biệt, sự tác động của chúng ảnh
hưởng đến lối sống, đạo đức của một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ của Việt Nam,
nhất là các em học sinh. Cụ thể, đạo đức trong học đường đang có nguy cơ xuống
cấp. Học sinh rơi vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường; không kính trọng thầy