CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến:
“Phương pháp và tài liệu bổ trợ nâng cao kỹ năng nghe cho học viên
học tiếng Anh giao tiếp tại các trung tâm ngoại ngữ ở tỉnh Ninh Bình”
Đồng tác giả:
1. Nguyễn Thị Thúy Vân – Phó trưởng phòng ĐTNN
2. Đào Thị Hải Yến – Trưởng phòng ĐTNN
3. Nguyễn Thị Thúy – Giáo viên
Đơn vị: Trung tâm Tin học - Ngoại ngữ và Hướng nghiệp,
trực thuộc Sở GD&ĐT Ninh Bình.
Ninh Bình, tháng 10 năm 2018
2
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng chấm Sáng kiến tỉnh Ninh Bình
Chúng tôi gồm:
TT
Họ và tên Năm sinh Nơi công tác Chức danh
Trình độ
chuyên
môn
Tỷ lệ %
đóng góp
vào việc tạo
ra sáng
kiến
1 Nguyễn Thị Thúy Vân
1979 Trung tâm
THNN&HN PTP ĐTNN Thạc sỹ 40%
2 Đào Thị Hải Yến 1983 Trung tâm
THNN&HN TP ĐTNN Thạc sỹ 30%
3 Nguyễn Thị Thúy 1976 Trung tâm
THNN&HN GV ĐTNN Cử nhân 30%
1. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Phương pháp và tài liệu bổ
trợ nâng cao kỹ năng nghe cho học viên học tiếng Anh giao tiếp tại các trung tâm ngoại
ngữ ở tỉnh Ninh Bình”.
Lĩnh vực áp dụng: Tiếng Anh
2. Nội dung Sáng kiến
a) Giải pháp cũ thường làm
Nghe là kĩ năng giúp người học phát triển khả năng cảm thụ ngôn ngữ. Nghe
hiểu giúp người học phát hiện và ghi nhớ rất nhiều câu nói, nhiều từ vựng. Sau đó, bộ
não của người học có thể bắt chước và họ có thể nói ra những gì mà họ suy nghĩ một
cách chính xác, cả về cách dùng từ cũng như ngữ pháp. Nếu nghe nhiều, đặc biệt để ý
tới những từ ngữ hay dùng, người học sẽ nhanh chóng áp dụng được những từ mới hay
cấu trúc mới vào kỹ năng nói và viết. Không chỉ có vậy, có kỹ năng nghe tốt còn giúp
người học phát huy khả năng trực giác khi học tiếng. Họ sẽ bắt đầu cảm nhận được câu
nào nói đúng, câu nào nói có vẻ sai – giống như họ có thể làm với tiếng mẹ đẻ của
mình. Học tiếng bằng cách nghe có vẻ như mất nhiều thời gian hơn, khác với việc học
3
dựa trên các quy tắc ngữ pháp.
Tuy bổ trợ rất nhiều cho các kỹ năng khác nhưng đối với người học ngoại ngữ, kỹ
năng nghe luôn là kỹ năng được đánh giá là kỹ năng khó tiến bộ nhất. Cũng không quá
khó để nhận ra tầm quan trọng của kỹ năng nghe khi biết rằng nó chiếm đến 45% thời
gian giao tiếp của 1 người lớn. Nhiều hơn rất nhiều so với kỹ năng nói, chiếm khoảng
30%, đọc và viết lần lược là 16% và 9%.
Mặc dù quan trọng là thế nhưng học viên và ngay cả giáo viên thường không
dành cho kỹ năng nghe tầm quan trọng cần thiết. Đó là lý do mà ngày càng nhiều người
học tiếng Anh nói rằng kỹ năng nghe là kỹ năng khó khăn nhất trong tiếng Anh. Có thể
nói người học ngoại ngữ khi học nghe gặp rất nhiều khó khăn. Những khó khăn có thể
được kể đến như sau:
- Không nhận ra các âm tiếng Anh
Khi được hỏi về nguyên nhân của việc gặp khó khăn trong quá trình học nghe
tiếng Anh, một số người cho rằng là do họ không phân biệt được các âm tiếng Anh.
Trong đó, việc nhầm lẫn giữa dạng khẳng định và dạng phủ định là nguyên nhân chủ
yếu, đặc biệt là việc không nhận ra thông tin chính cần nghe là do một vài đặc điểm
trong phát âm chuỗi lời nói trong tiếng Anh như: hiện tượng nuốt âm (elision), dạng yếu
trong phát âm một số từ chức năng (weak form), hiện tượng đồng hóa âm vị
(assimilation), hiện tượng rút gọn của từ (contraction), hiện tượng nối âm (linking)...
Như vậy, việc người học không nhận ra các âm trong tiếng Anh chủ yếu là do:
không phân biệt được các từ đồng âm và các từ có cách phát âm gần giống nhau, nhầm
lẫn giữa dạng khẳng định và dạng phủ định, đặc biệt là do một số ảnh hưởng về phát âm
chuỗi lời nói trong tiếng Anh.
- Thiếu tập trung khi nghe
Nguyên nhân của việc thiếu tập trung khi nghe có thể là do thiếu kinh nghiệm khi
nghe làm cho người nghe càng lúc càng cảm thấy khó tập trung vào bài nghe. Ngoài ra
người học bị phân tán bởi ngoại cảnh trong quá trình nghe như: tạp âm, tiếng ồn. Những
nguyên nhân này khiến cho hiệu quả nghe hiểu của người học bị giảm.
- Khó có thể nắm được ý chính của bài nghe
4
Nguyên nhân của việc khó có thể nắm bắt ý chính của bài nghe vì người nghe
không biết đâu là thông tin quan trọng cần nghe trong bài. Hoặc do việc người nghe
không thể suy luận được nội dung chính của bài nghe từ những từ ngữ quan trọng (key
words) làm cho họ không nắm bắt được ý chính khi nghe.
- Không theo kịp tốc độ của người nói
Người nghe không theo kịp tốc độ của người nói chủ yếu là do trong quá trình
nghe họ có thói quen luôn dịch những gì mình nghe được sang tiếng Việt rồi mới hiểu,
lúc đó não bộ của người nghe sẽ phải làm cùng lúc 3 việc: nghe, dịch những gì nghe
được từ tiếng Anh sang tiếng Việt, sau đó hiểu những gì bằng tiếng Việt vừa mới dịch
xong.
Chính vì thế, khi nghe và hiểu xong 1 câu thì người nói đã nói tới câu thứ 2, thứ
3, dẫn đến việc người nghe không hiểu là người nói đang nói gì. Chưa kể đến việc
người nước ngoài họ vẫn luyến các âm đuôi với nhau, việc không nghe tiếng Anh
thường xuyên dẫn đến việc nghe không quen, và hệ quả là người nghe không theo kịp
tốc độ của người nói.
- Hạn chế vốn từ vựng để sử dụng trong cuộc sống hằng ngày
Có thể người nghe học được kha khá từ vựng, nhưng khi nghe người nước ngoài
nói họ vẫn bị “đứng hình”, và tự hỏi “họ đang nói từ gì vậy?”. Đôi khi người nghe có
thể bị lầm tưởng rằng mình biết nhiều từ vựng, nhưng khi họ thử kiểm tra xem những
từ vựng đó có thông dụng trong cuộc sống hằng ngày không, họ biết những từ về
chuyên ngành du lịch, kinh tế, may mặc… nhưng lại hạn chế vốn từ vựng để sử dụng
trong cuộc sống hằng ngày. Kết quả là họ không hiểu được người nói đang nói gì.
Trong giao tiếp người nghe và người đối diện thường nói về cuộc sống hằng
ngày nhiều hơn là nói về những từ chuyên về một ngành nào đó. Thế nên, người học
nên học từ vựng bắt đầu từ những vật gần gũi với bản thân nhất.
- Tài liệu nghe không phù hợp, không gây hứng thú
Điều quan trọng là nội dung mà người học đang đọc phải thực sự làm họ cảm
thấy hứng thú. Nếu người học tìm thấy một mẩu truyện cười hay một bài báo nhàm
chán, tốt nhất hãy bỏ nó đi và tìm một bài khác để đọc. Cố gắng tìm kiếm những tài liệu
liên quan đến bộ môn mà mình thích, chẳng hạn như bạn thích lập trình máy tính, hãy
5
kiếm những bài báo hay sách về các chương trình máy tính bằng tiếng Anh. Người học
cũng nên tham gia vào những cuộc thảo luận trực tuyến trong các forum tiếng Anh. Nhờ
vậy, người học không chỉ tăng thêm vốn hiểu biết của mình về bộ môn yêu thích mà họ
còn cải thiện được môn tiếng Anh nữa.
Đối với các học viên học tại các trung tâm ngoại ngữ, hoặc học sinh học tại nhà
trường, thường thì họ sẽ học theo 1 bộ giáo trình cụ thể nào đó. Việc bám theo những
giáo trình ấy trong suốt cả 1 khóa học, đôi khi là cả một thời gian dài gây cho học viên
sự nhàm chán do vốn từ vựng trong các giáo trình không đủ đa dạng, tốc độ đọc, nghe
cũng không có sự thay đổi rõ ràng. Vì vậy làm cho người học khó tiến bộ. Hậu quả là
khi giao tiếp trong đời thường người học thường mất tự tin vì nghe không hiểu hoặc
không nắm bắt được lượng thông tin cần thiết. Vì vậy, việc học sinh học 12 năm tiếng
Anh trên nhà trường hay học viên trải qua nhiều khóa học tại các trung tâm ngoại ngữ
nhưng kỹ năng nghe cũng như các kỹ năng khác vẫn yếu là điều rất phổ biến.
b) Giải pháp mới cải tiến
Nội dung chính của giải pháp mới là:
- Đưa ra cách thức cải tiến giúp người học tiếng Anh nâng cao kỹ năng nghe hiểu.
(Phụ lục kèm theo)
- Bổ sung trong mỗi bài dạy trên lớp cho đối tượng là học viên học Tiếng Anh
giao tiếp, ngoài bộ giáo trình chính, giáo viên tại trung tâm có thể lựa chọn, kết hợp dạy
thêm các bài luyện tập để nâng cao kỹ năng nghe. Bộ tài liệu tham khảo được xây dựng
theo hệ thống kiến thức từ cấp độ thấp lên cấp độ cao hơn.
Bộ tài liệu được lựa chọn áp dụng cho các lớp học tiếng Anh giao tiếp tại các
trung tâm ngoại ngữ với ưu điểm vượt trội là phần phát âm chuẩn, giọng nói của
người bản ngữ và nội dung các bài nghe đa dạng, phong phú, các chủ đề đáp ứng được
nhu cầu của các đối tượng học viên.
Ngoài mục đích nâng cao kỹ năng nghe, giáo viên và học viên tại các trung tâm
có thể sử dụng bộ tài liệu để cải thiện kỹ năng nói, đọc hiểu và kỹ năng viết cho học
viên.
