1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Sủ dụng SGK chủ động, sáng tạo kết hợp
khai thác thông tin khoa học trên Internet
Lĩnh vực: Công nghệ 7
Cấp học: Trung học cơ sở
Năm học 2015-2016
MÃ SKKN
2
PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
Là một giáo viên dạy bộ môn Công nghệ lớp 7, từ những trải nghiệm qua
các bài giảng, tôi nhận thấy việc nhất thiết phải có sự cải tiến hướng sử
dụng và khai thác nội dung SGK của giáo viên. Việc thay đổi này là sự sử
dụng linh hoạt nội dung SGK sao cho phù hợp với đặc thù bộ môn và việc
đưa các kiến thức khoa học công nghệ vào bài giảng.
(* ) Đặc thù môn Công nghệ lớp 7 , mục đích sau khi khai thác một của
nội dung của lĩnh vực Công nghệ ( Công nghệ trồng trọt, Công nghệ lâm
nghiêp, Công nghệ chăn nuôi) là những biện pháp kỹ thuật. Cùng với sự
phát triển của khoa học công nghệ, lĩnh vực nông nghiệp nhanh chóng được
thừa hưởng những thành tựu mới – đó cũng chính là những vấn đề mới nảy
sinh mà SGK không thể cập nhật. Một người giáo viên không thể chỉ là một
quyển SGk cũ kỹ, người giáo viên phải có sự linh hoạt cập nhật những kiến
thức mới để cung cấp cho học sinh. Ngày nay, người giáo viên cũng có
được những lợi thế từ công nghệ thông tin, việc truy tìm những kiến thức
liên quan , làm phong phú và tăng tính thực tiễn cho bài giảng là một điều
không khó.
(*) Vấn đề thứ hai tôi đề cập tới đó là việc sử dụng linh hoạt SGK, mở
ra cho học sinh một sự nhận thức tích cực với bộ môn - đó là tránh sự nhàm
chán cố hữu hình thành trong nhận thức của học sinh, khởi nguồn từ vị thế
của bộ môn. Là bộ môn không có nhiều tính ảnh hưởng thực tế đối với đời
sống của học sinh thành thị, việc tiếp nhận những kiến thức đó dễ nảy sinh
trong học sinh sự nhàm chán và kém hiệu quả trong việc tiếp cận kiến
thức là điều hiển nhiên. Phân tích tính logic khoa học của một số bài học
trong SGK, tôi nhận thấy chưa có sự hợp lý, sự bất hợp lý này đồng thời
3
cũng là một nguyên nhân gây ra sự giảm sút hứng thú của học sinh đối với
môn học .
Ví dụ, Bài 12 SÂU BỆNH HẠI CÂY TRỒNG.
Mở đầu nội dung bài học, tác giả SGK đã đưa vấn đề TÁC HẠI CỦA SÂU.
BỆNH ở mục đầu tiên. Đặc thù là học sinh thành thị, việc tiếp cận và có
kiến thức về SÂU và BỆNH cây là rất hiếm. Vậy, để học sinh giải quyết
ngay vấn đề TÁC HẠI của chúng là không khả thi, không logic trong vấn đề
nhận thức. Qua tìm hiểu các bài giảng được đưa lên trên mạng xã hội
baigiang.violet.vn/ việc DẠY và HỌC diễn ra chỉ là sự sử dụng thụ động
SGK , đọc và tìm thông tin trong SGK và công nhận, phương pháp này
không phù hợp với đậc thù của bộ môn.
Trước hết học sinh phải được cung cấp kiến thức về các đặc điểm sinh
thái của SÂU HẠI và BỆNH cây. Từ những minh chứng trong thực tế, hiển
nhiên việc kết luật TÁC HẠI của chúng là rất dễ dàng và thuyết phục.
Vậy việc đảo trình tự các nội dung bài học là cần thiết.
Trình t
ự cũ trong SGK
Trình t
ự thay đổi trong giáo án
I- TÁC HẠI CỦA SÂU, BỆNH
II- KHÁI NIỆM VỀ CÔN TRÙNG VÀ BỆNH CÂY
I- KHÁI NIỆM VỀ CÔN TRÙNG VÀ BỆNH CÂY
II- TÁC HẠI CỦA SÂU, BỆNH
Cũng trong bài này, chúng ta có thể nhận thấy sự bất cấp về nội dung SGK.
Đó là sự không thống nhất về từ ngữ. Vấn đề đặt ra của bài học như ở tiêu đề
( SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG) là “ SÂU HẠI “ nhưng sau đó ở mục ( II) ,
tác giả lại sử dụng từ CÔN TRÙNG . Tác giả nên thống nhất dùng từ của
tiêu đề chỉ theo 1 cách. Phần nội dung có thể giới thiệu thêm từ ‘ Côn
Trùng’ là cách gọi thứ hai đối với những sinh vật thuộc lớp Sâu Bọ.
Đặc điểm sinh học của Sâu Bọ ( hay Côn trùng ) được đề cập trong
môn Sinh học lớp 7, vì vậy tác giả không nên trình bày nội dung này , gây
‘loãng ‘ , không rõ mục đích . Tác giả nên hướng nội dung chính của bài
4
học về những đặc điểm sinh học ( của Sâu Bọ gây hại ) gây bất lợi cho cây
trồng, như : đặc điểm sinh sản ( đẻ nhiều trứng, vòng đời ngắn) , đặc điểm
dinh dưỡng ( ăn các bộ phận sinh dưỡng của cây, đục thân, quả, cắn rễ…) ,
có khả năng bay xa, bay cao( gây ra sự phát tán rộng, khó kiểm soát…).
Đây mới chính là đặc thù của môn Công nghệ. Đồng thời những kiến thức
đó là cơ sở cho học sinh có sự hiểu biết để giải quyết các vấn đề mà tác giả
nêu ra trong bài học: Những dấu hiệu phá hại và Tác hại của chúng đối với
cây trồng .
Phần câu hỏi tìm hiểu bài cũng không giúp cho học sinh giải quyết được
vấn đề của bộ môn. Đây là môn Công Nghệ, vậy câu hỏi mà tác giả cần
hướng tới cho học sinh đó là “ Những đặc điểm sinh học của côn trùng gây
hại đối với cây trồng ” chứ không phải đơn thuần tìm hiểu về ‘” Biến thái
của côn trùng”- câu hỏi 2, SGK – đó là kiểu câu hỏi dành cho môn Sinh
học.
Do vậy, khi giảng dạy, việc thay đổi nội dung SGK theo hướng logic ,
đảm bảo tính khoa học là cần thiết để góp phần đạt được mục đích của môn
học theo tiêu chí của Bộ Giáo Dục đã đề ra. Với cách khai thác bài theo
hưởng sử dụng SGK một cách chủ động, kết hợp khai thác thông tin khoa
học trồng trọt trên mạng internet, giáo án Bài 12 SÂU BỆNH HẠI CÂY
TRỒNG của tôi đăng trên trên mạng giáo dục violet với tài khoản
NhueGiang đã được rất đông đảo giáo viên và học sinh sử dụng.
* * * * *
*
5
PHẦN II
NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I- ÁP DỤNG VIỆC SỬ DỤNG KIẾN THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ NÔNG
NGHIỆP TRONG BÀI GIẢNG VÀ CẢI TIẾN VIỆC SỬ DỤNG SGK PHÙ HỢP
ĐẶC THÙ BỘ MÔN ĐỐI VỚI 1 BÀI GIẢNG CỤ THỂ .
A- ĐẶT VẤN ĐỀ :
Như tôi đã trình bày trong phần Đặt Vấn Đề của SKKN, vấn đề thứ nhất
mà tôi đề cập đến là việc Sử dụng kiến thức khoa học công nghệ nông
nghiệp cập nhật vào bài giảng , làm tăng thêm tính thực tế cho bộ môn, làm
phong phú bài giảng và tính thuyết phục của các nội dung kiến thức trong
SGK.
Theo qui luật của quá trình nhận thức khởi nguồn từ vật chất. Nếu một nhận
thức có nền tảng là những minh chứng thực tế thì quá trình nhận thức đó sẽ
đạt hiệu quả cao hơn: kiến thức có tình thuyết phục, sự nhận thức trở nên
tích cực, và việc nhận thức có tính chủ động. Kết quả sự nhận thức ấy sẽ
được lưu giữ dài lâu. Để phát huy vấn đề này đối với sự nhận thức của học
sinh trong bộ môn Công Nghệ lớp 7, tôi đã khai thác hiệu quả nguồn thông
tin trên mạng Internet về nông nghiệp để làm phong phú bài giảng. Kết
hợp với việc sửa đổi những kiến thức được viết chưa hợp lý trong SGK, tôi
đã xây dựng thành công giáo án và được học sinh ghi nhận về hiệu quả trong
quá trình dạy Công Nghệ 7. Bài giảng được Ban giám khảo nhà trường
đánh giá với số điểm 18,5 , xếp loại Giỏi.