SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT CỬA LÒ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:
NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC
TRỰC TUYẾN MÔN ĐỊA LÝ BẰNG
CÁC PHẦN MỀM VÀ CÔNG CỤ HỖ TRỢ
Lĩnh vực: Địa lí
Tác giả: Lê Thị Huyền
Tổ: Khoa học Xã hội
Số điện thoại: 0904322855
NĂM HỌC 2021 - 2022
MỤC LỤC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ ........................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................. 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................................... 2
3.1. Đối tượng nghiên cứu: ....................................................................................... 2
3.2. Phạm vi nghiên cứu: ........................................................................................... 2
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 2
5. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................... 2
5.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận ........................................................................ 2
5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn ..................................................................... 2
5.3. Phương pháp thống kê toán học ......................................................................... 3
6. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu của đề tài ..................................................... 3
7. Cấu trúc của sáng kiến .......................................................................................... 3
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU .................................................................... 4
Chương 1. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn .............................................................. 4
1.1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................... 4
1.1.1. Tổng quan các công trình liên quan đến đề tài ............................................... 4
1.1.2. Dạy học trực tuyến .......................................................................................... 4
1.1.3. Đề xuất một số phần mềm và công cụ hỗ trợ DHTT môn Địa lí .................... 5
1.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................. 12
1.2.1. Về phía giáo viên........................................................................................... 12
1.2.2. Về phía học sinh ............................................................................................ 18
Chương 2. Sử dụng các phần mềm và công cụ hỗ trợ góp phần nâng cao hiệu quả
DHTT môn Địa lý THPT ........................................................................................ 20
2.1. Yêu cầu của việc sử dụng các phần mềm và công cụ hỗ trợ DHTT môn Địa lý
................................................................................................................................. 20
2.1.1. Yêu cầu đối với giáo viên ............................................................................. 20
2.1.2. Yêu cầu đối với HS ....................................................................................... 20
2. 2. Sử dụng các phần mềm và công cụ hỗ trợ vào DHTT môn Địa lý THPT ...... 20
2.2.1. Sử dụng phần mềm và công cụ hỗ trợ hoạt động Khởi động ....................... 21
2.2.2. Sử dụng phần mềm và công cụ hỗ trợ hoạt động Hình thành kiến thức mới 24
2.2.3. Sử dụng phần mềm và công cụ hỗ trợ hoạt động Luyện tập, Vận dụng ....... 27
2.2.4. Sử dụng phần mềm và công cụ hỗ trợ Kiểm tra, đánh giá trực tuyến. ......... 31
2.3. Xây dựng kế hoạch DHTT môn Địa lí THPT sử dụng các phần mềm và công
cụ hỗ trợ ................................................................................................................... 33
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm ........................................................................... 45
3.1. Mục đích thực nghiệm...................................................................................... 45
3.2. Thời gian, đối tượng và địa bàn thực nghiệm .................................................. 45
3.3. Nội dung và phương pháp thực nghiệm ........................................................... 45
3.3.1. Nội dung thực nghiệm: .................................................................................. 45
3.3.2. Phương pháp thực nghiệm ............................................................................ 45
3.4. Kết quả thực nghiệm ........................................................................................ 45
3.4.1. Kết quả thực nghiệm định lượng ................................................................... 45
3.4.2. Kết quả điều tra, khảo sát. ............................................................................. 46
PHẦN III – KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ .................................................................. 48
1. Kết luận ............................................................................................................... 48
2. Kiến nghị, đề xuất ............................................................................................... 48
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 50
PHỤ LỤC ................................................................................................................ 52
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
- GV: Giáo viên
- HS: Học sinh
- THPT: Trung học phổ thông
- DHTT: Dạy học trực tuyến
- GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo
- CNTT: Công nghệ thông tin
- PPDH: Phương pháp dạy học
- KTĐG: Kiểm tra đánh giá
- SGK: Sách giáo khoa
- TN: Thực nghiệm
- ĐC: Đối chứng
-1-
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Cuối năm 2019, đại dịch COVID xuất hiện đã làm thay đổi toàn bộ đời sống
kinh tế - xã hội của thế giới trong đó có nước ta. Trước diễn biến phức tạp của dịch
bệnh, ngành giáo dục nước nhà đã vận dụng linh hoạt các hình thức dạy học: kết hợp
dạy học trực tiếp với dạy học trực tuyến. Dạy học trực tuyến trở thành giải pháp giúp
học sinh “Tạm dừng đến trường nhưng không dừng việc học”.
Ngày 26 tháng 8 năm 2021, Sở giáo dục và đào tạo Nghệ An đã ban hành
công văn số 1712/SGD&ĐT – về hướng dẫn dạy học trực tuyến năm học 2021 –
2022, nhằm giúp hỗ trợ hoặc thay thế dạy học trực tiếp tại cơ sở giáo dục phổ thông,
giúp cơ sở giáo dục phổ thông nâng cao chất lượng dạy học và hoàn thành chương
trình giáo dục phổ thông hiện hành.
Trong năm học 2021 – 2022, Sở giáo dục đào tạo Nghệ An đã tổ chức tập
huấn cho GV về “Dạy học trực tuyến” (tháng 10/2021) và tập huấn về “Phát triển
năng lực số và kỹ năng chuyển đổi cho học sinh” cho GV trên địa bàn cả tỉnh (tháng
3/2022) nhằm nâng cao chất lượng DHTT. Điều này cho thấy, DHTT có vai trò rất
quan trọng và cấp thiết đối với lĩnh vực giáo dục hiện nay.
Dạy học trực tuyến đã làm thay đổi bộ mặt của ngành Giáo dục, giúp duy trì
việc thực hiện chương trình và góp phần thúc đẩy giáo viên, học sinh đổi mới sáng
tạo để nâng cao chất lượng dạy – học. Tuy nhiên trong thực tế, dạy học trực tuyến
cũng đặt ra không ít vấn đề cần giải quyết, đó là: chất lượng dạy học, vấn đề quản lý
học sinh về ý thức và thái độ tích cực trong học tập. Nếu học sinh có ý thức tốt,
tương tác tích cực thì dạy học trực tuyến sẽ đem lại hiệu quả cao và ngược lại.
Muốn nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến, người giáo viên phải vận dụng
linh hoạt các phương pháp và phương tiện dạy học nhằm tạo hứng thú cho học sinh,
giúp học sinh phát huy hết phẩm chất và năng lực của mình để chiếm lĩnh tri thức
và các kỹ năng cần thiết. Trong thời đại 4.0, công nghệ thông tin là kho tài nguyên
vô tận và quý giá. Đối với dạy – học môn Địa lí, công nghệ giúp giáo viên và học
sinh tìm hiểu kiến thức một cách dễ dàng ngay tại nhà mình. Việc sử dụng các phần
mềm và công cụ hỗ trợ là giải pháp hữu hiệu trong dạy học trực tuyến môn Địa lý.
Qua thực tế tìm hiểu thực trạng dạy học trực tuyến từ đồng nghiệp và học sinh,
tôi nhận thấy một bộ phận giáo viên vẫn chưa khai thác hết tiềm năng công nghệ
thông tin để làm cho giờ học hấp dẫn hơn, từ đó chất lượng dạy học trực tuyến chưa
cao, chưa phát huy được phẩm chất và năng lực của học sinh nhất là năng lực tự học
và năng lực sử dụng công nghệ thông tin.
Trên cơ sở làm rõ thực trạng dạy học trực tuyến trên địa bàn tỉnh Nghệ An, từ
đó đề xuất các giải pháp khai thác tài nguyên công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả
dạy học môn Địa lí, đồng thời góp phần phát huy năng lực phẩm chất học sinh nhất
là năng lực sử dụng công nghệ thông tin. Với những kết quả đã đạt được, tôi xin
-2-
mạnh dạn trình bày đề tài: “Nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến môn Địa lí bằng
các phần mềm và công cụ hỗ trợ”. Hy vọng, đề tài góp phần nâng cao chất lượng
dạy học bộ môn Địa lí THPT trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu
- Nghiên cứu thực trạng DHTT môn Địa lí THPT trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả DHTT môn Địa lí bằng các phần mềm
và công cụ hỗ trợ.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu:
Về dạy học trực tuyến môn Địa lí trên địa bàn tỉnh Nghệ An thông qua sử dụng các
phần mềm và công cụ hỗ trợ.
3.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Nội dung nghiên cứu: Thực trạng dạy học trực tuyến môn Địa lí trên địa bàn tỉnh
Nghệ An và các giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến môn Địa lí.
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 2 năm 2020 đến tháng 3 năm 2022.
- Không gian nghiên cứu: Đề tài được triển khai nghiên cứu cho học sinh khối 11,
12 tại trường THPT Cửa Lò.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tổng quan cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học trực tuyến.
- Phân tích thực trạng dạy học trực tuyến môn Địa lí trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Nghiên cứu và ứng dụng một số phần mềm: Powerpoint, Padlet, Quizizz, Kahoot,
Google earth, Google form, Baamboozle, Mentimeter, Wordwall vào DHTT môn
Địa lí THPT.
- Xây dựng kế hoạch DHTT môn Địa lí có sử dụng các phần mềm và công cụ hỗ trợ.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến dạy học trực tuyến
- Nghiên cứu các phần mềm và công cụ dạy học trực tuyến phù hợp với môn Địa lí.
5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra thực trạng dạy học trực tuyến môn Địa lí trên địa bàn tỉnh Nghệ An đối
với cả giáo viên và học sinh.
- Nghiên cứu, sử dụng các phần mềm và công cụ công nghệ thông tin vào dạy
học trực tuyến môn Địa lí, từ đó phân tích và rút ra các giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả dạy học trực tuyến môn Địa lí trên địa bàn tỉnh Nghệ An.