1
DANH MỤC VIẾT TẮT
THPT: Trung học phổ thông
GV: Giáo viên
SGK: Sách giáo khoa
BGH: Ban giám hiệu
GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo
KT – XH: Kinh tế - Xã hội
GDCD: Giáo dục công dân
CTNX: Chiếc thuyền ngoài xa
KG1: Khán giả 1
KG2: Khán giả 2.
HSĐVTG: Học sinh đóng vai tác giả
DCT: Dẫn chương trình
HS – HS: Học sinh – Học sinh
THCS: Trung học cơ sở
HS: Học sinh
2
SÁNG KIẾN
I. Cơ sở công nhận sáng kiến:
S
Sở
ở
G
Gi
iá
áo
o
d
dụ
ục
c
v
và
à
Đ
Đà
ào
o
t
tạ
ạo
o
t
tỉ
ỉn
nh
h
N
Ni
in
nh
h
B
Bì
ìn
nh
h
II. Tác giả sáng kiến:
Họ và tên: Nguyễn Văn Tuy
Chức vụ: Hiệu trưởng
Học vị: Thạc sĩ Quản lí giáo dục
Địa chỉ: Trường THPT Vũ Duy Thanh, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
Email: nguyenvantuy61@gmail.com
Số điện thoại: 0912932096
Họ và tên: Tạ Thị Mai Liên
Chức vụ: Giáo viên – Tổ trưởng chuyên môn
Địa chỉ: Trường THPT Vũ Duy Thanh, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
Email: Bongbon170311@gmail.com
Số điện thoại: 01247263910
Họ và tên: Đinh Thị Tuyết Lan
Chức vụ: Giáo viên – Tổ trưởng chuyên môn
Địa chỉ: Trường THPT Vũ Duy Thanh, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình.
Email: dinhtuyetlan0778@gmail.com
Số điện thoại: 0916386396
III.Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng:
3.1. Tên sáng kiến:
“Đổi mới hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT Vũ Duy Thanh”
3.2. Lĩnh vực áp dụng:
- Lĩnh vực áp dụng: Trong công tác Quản lí giáo dục.
- Vấn đề sáng kiến giải quyết: Đưa ra các biện pháp đổi mới hoạt động
của tổ chuyên môn nhằm phát huy vai trò của tổ chuyên môn, năng lực của giáo
viên và học sinh để đạt hiệu quả cao nhất.
IV NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Những giải pháp cũ thường làm.
Trường THPT Vũ Duy Thanh thành lập được 16 năm, đội ngũ giáo viên hầu
hết là mới ra trường. Kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều. Đứng trước yêu cầu yêu
cầu đổi mới giáo dục chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến
thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Để thực hiện
được nhiệm vụ trên đòi hỏi mỗi nhà trường cần có sự đổi mới mạnh mẽ, sâu sắc
trong công tác quản lý, chỉ đạo, trong đó có đổi mới hoạt động tổ chuyên môn.
Nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn là việc làm thiết thực nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường. Hoạt động tổ, nhóm chuyên
môn có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và
nâng cao chất lượng dạy, học trong các nhà trường.
Qua thời gian dài phụ trách tổ chuyên môn, chúng tôi mới thấy các biện
pháp pháp cũ thường làm trong hoạt động của tổ chuyên môn có những ưu điểm
xong còn nhiều điểm tồn tại cần phải cải tiến đột phá. Cụ thể những giải pháp cũ
thường làm là:
3
1.1. Gải pháp 1: Chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận trong nhà
trường
1.1.1. Công tác quản lý của Hiệu trưởng
- Hằng năm, hiệu trưởng thông qua kế hoạch, nhiệm vụ năm học, yêu cầu các
tổ chuyên môn làm kế hoạch năm học, duyệt kế hoạch và theo dõi việc thực hiện kế
hoạch của các tổ.
- Quản lý việc sinh hoạt chuyên môn mang tính hành chính, sự vụ: các tổ có
sinh hoạt chuyên môn theo quy định không, số lượng có đủ không, thời lượng sinh
hoạt có đảm bảo không
- Hiệu trưởng, Ban giám hiệu ít tham dự các buổi sinh hoạt, thảo luận của các
tổ, nếu tham gia cũng ít góp ý kiến hay bày tỏ quan điểm, ít quan tâm để hiểu biết
những tâm tư, nguyện vọng, khó khăn của giáo viên trong quá trình dạy học.
1.1.2. Vai trò tổ trưởng chuyên môn.
- Mặc dù được trao rất nhiều quyền hạn theo quy định của điều lệ trường phổ
thông về chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng nhưng các tổ trưởng thường cũng chỉ
quản lý các tổ viên giống như quản lý hành chính.
- Tổ trưởng thường cố gắng làm tốt nhiệm vụ là một tấm gương chuẩn chỉ:
làm hồ sơ sổ sách sạch đẹp, thực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn, phổ biến kịp
thời những công văn, nghị quyết hay những thông báo thường nhật.
1.1.3. Vai trò của giáo viên trong hoạt động của tổ chuyên môn.
Các thành viên trong tổ luôn xác định nhiệm vụ chính trị là giảng dạy, thực
hiện các quy chế chuyên môn như lên lớp đúng giờ, kí soạn giáo án đầy đủ, dự giờ
theo quy định. Chưa dành nhiều thời gian, tâm huyết cho hoạt động của tổ. Chưa
hiểu được mức độ cần thiết, tầm quan trọng việc sinh hoạt tổ chuyên môn nên còn
thờ ơ.
- Trong giảng dạy, nặng tính truyền đạt, chưa tích cực đổi mới phương pháp
hoặc đổi mới không thường xuyên chỉ trình diễn khi có hội giảng hoặc các cuộc thi
giáo viên giỏi, chưa tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy.
- Nặng về thực hiện phân phối chương trình mà không phát huy tính sách tạo,
ít sắp xếp lại các nội dung bài học trong sách giáo khoa cho hợp lý, phù hợp với
những đối tượng học sinh khác nhau. Giáo viên thiết kế bài soạn theo mẫu chung,
bám sát sách giáo khoa, sách giáo viên… Ít quan tâm đến đối tượng học sinh yếu
kém, đặt sự thành công của tiết dạy chủ yếu vào đối tượng học sinh khá giỏi.
- Hồ sơ chuyên môn đầy đủ theo quy định của ngành nhưng nội dung ghi
chép mang tính chiếu lệ, kế hoạch cá nhân thường chỉ dừng lại ở việc dạy học theo
kế hoạch và phân phối chương trình.
- Thực hiện chuyên ngại tham gia, tham gia lấy lệ không đưa ra được những ý
kiến có giá trị. Ỷ lại vào đồng nghiệp.
- Dự giờ đủ số tiết theo quy định nhưng thường không góp ý hết những
khuyết điểm của đồng nghiệp hoặc nhận xét mang tính hà khắc, châm biếm, chê bai
không muốn người khác tiến bộ hơn mình.
* Ưu điểm:
- Công tác quản lý đúng lý thuyết, đúng quy định.
- Tổ trưởng quản lý tốt tổ của mình về mặt hành chính và thời gian.
* Tồn tại:
4
- Hiệu trưởng chưa thực sự đi sâu, hòa mình vào hoạt động của các tổ, nhóm
chuyên môn nên việc điều chỉnh kế hoạch chưa kịp thời, dẫn đến tình trạng máy mọc
thực hiện kế hoạch. Chưa phát huy được trí tuệ tập thể, năng lực của giáo viên.
- Tổ trưởng chuyên môn chưa có ý thức nâng cao trình độ chuyên môn cho
thành viên của tổ mình. Tổ chuyên môn chưa mạnh dạn tổ chức những chuyên đề về
chuyên môn. Xử lý công việc còn nể nang, né tránh, ngại góp ý…tinh thần dân chủ
chưa phát huy cao độ.
- Giáo viên thường ngại tâm sự, chia sẻ với hiệu trưởng. Do đó, hiệu trưởng
không phát hiện được những điểm yếu, điểm mạnh của từng giáo viên để hỗ trợ.
Trong công việc của tổ làm qua loa chiếu lệ mang tính đối phó.
1. 2. Giải pháp 2. Hoạt động của tổ chuyên môn khi chưa tiến hành đổi
mới
1.2.1. Nguyên tắc hoạt động tổ chuyên môn.
- Hoạt động của tổ chuyên môn luôn tuân thủ lãnh đạo của Đảng trong quản
lý tổ chuyên môn. Các thành viên của tổ chuyên môn thực hiện đường lối, chủ
trương, chính sách của Đảng về công tác giáo dục.
- Hoạt động của tổ chuyên môn mang tính hành chính công vụ, các thành viên
phụ thuộc nhiều vào tổ trưởng. Tổ trưởng chuyên môn triển khai kế hoạch các thành
viên ghi chép nội dung và thực hiện ít bàn bạc. Vì vậy, chưa chưa thật dân chủ, chưa
đề cao trách nhiệm, làm rõ trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm tập thể trong từng công
việc cụ thể.
- Trong điều hành tổ chưa khoa học còn mang nhiều cảm tính thể hiện trong
xây dựng kế hoạch, phân công, giao việc, đánh giá… tính thiết thực thể hiện trong
lựa chọn mục tiêu, xây dựng kế hoạch triển khai, luôn bám sát các điều kiện cụ thể
của tổ, của trường và gắn với yêu cầu phát triển giáo dục của địa phương, đất nước.
1.2.2. Nội dung hoạt động tổ chuyên môn.
* Nội dung hoạt động 1: Công tác tham mưu của tổ chuyên môn cho hiệu trưởng.
Tổ chuyên môn chủ yếu làm theo kế hoách mà nhà trường đề ra, triển khai kế
hoạch nghiêm túc đôi khi thực hiện máy móc nên hiệu qủa công việc chưa cao. Tổ
chuyên môn ít hoặc không tham gia công tác tham mưu với Ban giám hiệu, với hiệu
trưởng.
* Nội dung hoạt động 2: Xây dựng kế hoạch tổ chuyên môn
Việc xây dựng kế hoạch công tác của tổ, của nhóm và cá nhân luôn đầy đủ.
Nội dung kế hoạch không có sự gắn kết với kế hoạch của nhà trường, của tổ chuyên
môn. Mạnh ai người đó làm thậm chí còn mượn kế hoạch của đồng nghiệp để chép.
Nội dung kế hoạch không gắn thực tế, không cụ thể, không sáng tạo mang tính hình
thức.
* Nội dung động 3: Đổi mới công tác quản lý của tổ trưởng chuyên môn
- Việc quản lý hồ sơ: Giáo viên phải có đầy đủ các loại hồ sơ theo quy định
điều lệ trường trung học, các hồ sơ khác theo quy định của hiệu trưởng như sau: Bài
soạn, kế hoạch giảng dạy theo tuần, sổ dự giờ thăm lớp, sổ nghị quyết…
Tuy nhiên, một thực tế dễ nhận thấy là giáo viên hầu hết đều làm đủ các loại
hồ sơ theo quy định nhưng nặng về tính hành chính, có đủ để kiểm tra, không bị phê
bình còn không coi trọng nội dung, chất lượng, ghi chép sơ sài, chiếu lệ.
- Ký duyệt giáo án và kiểm tra đánh giá học sinh.
5
+ Ký duyệt giáo án: Tổ trưởng chuyên môn ký duyệt giáo án vào thứ hai hàng
tuần. Việc ký duyệt chỉ mang tính hình thức.
+ Ít tham gia quản lý việc kiểm tra đánh giá học sinh, chấm trả bài của giáo
viên theo quy chế đánh giá xếp loại học sinh trung học vì nhiều người cho rằng đó là
công việc của cá nhân mỗi giáo viên.
- Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu: Việc dạy học sinh giỏi và
phụ đạo học sinh yếu kém thường được giao cụ thể cho một số giáo viên. Các giáo
viên này phần lớn “tự thân vận động” vừa vật lộn với học sinh vừa phải tự tìm ra
phương pháp để nâng cao chất lượng, ít có sự giúp đỡ từ đồng nghiệp, thậm chí
nhiều khi không nhận được sự cảm thông cần thiết. Và khi đã có một số kinh nghiệm
và tài liệu dạy học hiệu quả người dạy tất nhiên coi đó là tài sản chỉ của riêng mình vì
vậy không muốn chia sẻ với người khác.
- Quản lý thanh tra nội bộ trường học:
+ Kiểm tra hồ sơ: Việc thanh tra, kiểm tra hồ sơ diễn ra theo định kì hoặc đột
suất theo chỉ đạo của ban giám hiệu, chủ yếu tập chung kiểm tra thể thức, cách trình
bày, mức độ sạch đẹp, đủ thủ tục hành chính chưa đi sâu vào chất lượng nội dung hồ
sơ. Vì vậy, giáo viên thường làm cho có, cho đủ chưa phát huy hết được tầm quan
trọng của những loại hồ sơ trên.
Sổ sinh hoạt chuyên môn chủ yếu dùng để ghi nội dung công việc trong tuần
hoặc những nhắc nhở của cán bộ quản lý, không chú trọng ghi chép phần thảo luận
về chuyên môn. Sổ dự giờ ghi đủ số tiết dự theo quy định nhưng không có nhận xét,
không rút ra được các kinh nghiệm cho bản thân hay góp ý cho đồng nghiệp sau tiết
dạy.
Sổ kế hoạch cá nhân thường chỉ mang tính sự vụ: dạy tiết bao nhiêu trong
phân phối chương trình, trong tuần làm những gì mà chưa bổ sung được kế hoạch
bồi dững thường xuyên, nội dung bồi dưỡng… Giáo viên được đánh giá là có hồ sơ
đạt tiêu chuẩn khi có đủ các loại hồ sơ và hình thức sạch đẹp.
+ Kiểm tra toàn diện: Công tác thanh tra toàn diện của giáo viên của tổ, nhóm
chuyên môn theo kế hoạch của nhà trường. Trong quá trình thanh gia, dự giờ người
thanh tra dùng suy nghĩ chủ quan của mình để nhận xét và đánh giá người dạy.
Người dạy thường thụ động tiếp nhận những ý kiến khen chê mà không có cơ hội để
đề đạt ý kiến.
Kết quả của quá trình đó là tạo ra một đội ngũ giáo viên quen khép mình trong
những khuôn khổ nhất định, không giám vượt ra ngoài, không bao giờ phá vỡ những
quy tắc, họ trở thành những “cỗ máy giáo dục” chỉ “phát”những thông tin, làm
những công việc được coi là “chuẩn” soạn giáo án theo mẫu đã quy định trước, lên
lớp theo các bước đã định từ trước…
* Nội dung hoạt động 4: Bồi dưỡng đội ngũ.
- Tổ chuyên môn không có kế hoách bồi dưỡng đội ngũ theo từng năm, từng
giai đoạn. Hầu hết chỉ cử giáo viên tham gia đợt tập huấn do Sở tổ chức, tham dự các
chuyên đề của trường bạn.
- Việc tự học tự bồi dưỡng chủ yếu phụ thuộc vào ý thức cá nhân của mỗi
giáo viên nên việc nâng cao trình độ chuyên môn còn nhiều hạn chế thậm chí nhiều
giáo viên có biểu hiện thụt lùi, “ cùn” kiến thức.
* Nội dung hoạt động 5 : Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu.